Zeven dingen die je moet weten over de kanoet

De kanoet is een gedrongen steltloper die broedt in het hoge noorden. Nederland is echter een heel belangrijk land voor de kanoet, omdat vele tienduizenden kanoeten tijdens de vogeltrek de Waddenzee en de Delta bezoeken. Zelfs overwinteren er tienduizenden kanoeten in ons land! In dit artikel ontdek je zeven dingen over de kanoet die je beslist moet weten.

Zeven dingen die je moet weten over de kanoet

Er zijn talloze dingen die je over de kanoet te weten kunt komen. Er wordt namelijk veel wetenschappelijk onderzoek verricht naar het gedrag van de kanoet en het ecosysteem waarin hij leeft. En dat heeft een bepaalde reden en welke die is, ontdek je hieronder.

1. Zes ondersoorten

In de titel spreek ik dan wel van ‘de kanoet’, maar ‘de kanoet’ bestaat helemaal niet! Er blijken maar liefst zes ondersoorten op onze planeet te leven die te samen ‘de kanoet’ vormen. De twee ondersoorten die je in Nederland kunt zijn de islandica die op Groenland en in het oosten van Canada broedt en in de Waddenzee en Delta overwintert. En de canutus die in het midden van Siberië broedt. Deze ondersoort doet tijdens de trek de Waddenzee aan. Daar sterken ze gedurende een paar weken aan om dan door te trekken naar de kust van West-Afrika. Verder naar het oosten broedt in Siberië de ondersoort piersmai die vernoemd is naar de Nederlandse vogelonderzoeker Theunis Piersma. Deze ondersoort overwintert langs de kust van West-Australië. Op het uiterste puntje van Siberië, tegenover Alaska, broedt de ondersoort rogersi die in Nieuw-Zeeland en het oosten van Australië overwintert. In Alaska broedt de roselaari die in Midden-Amerika overwintert. En in het oosten van Canada broedt ook de rufa die in het uiterste puntje van Zuid-Amerika overwintert.

2. Kanoeten zijn zo mak als een lammetje

Waarom wordt er uitgerekend naar de kanoet zo veel wetenschappelijk onderzoek verricht? Langs de Waddenzee staan zelfs onderzoekskooien waar gedurende het hele jaar kanoeten worden gehouden en waar biologen het gedrag van de kanoeten onderzoeken. De kanoet blijkt in gevangenschap een heel gedweeë vogel te zijn. Eenmaal gevangen en in een kooi gestopt, schikt hij zich in zijn lot en past hij zijn leven aan. De ideale vogel dus om te onderzoeken!

3. Kanoeten eten schelpdieren

Het belangrijkste voedsel van de kanoet zijn schelpdieren. Kokkels, nonnetjes en andere tweekleppige schelpen. Ze slikken de schelpdieren met schelp en al in. Hun sterke maagspier vergruist de schelpen. Het vlees verteren ze en zetten ze om in energie.

4. Kanoeten worden steeds kleiner

Wist je dat kanoeten tegenwoordig steeds kleiner worden? Dat komt door de opwarming van de aarde. Door klimaatverandering ontdooien de toendra’s steeds vroeger waardoor de insectenpiek daar ook steeds vroeger is. Maar de kanoeten arriveren gemiddeld slechts twee dagen eerder in hun broedgebieden. Te laat om de kuikens te kunnen laten profiteren van de insectenpiek. De kuikens moeten dus al onvolgroeid op trek. Ze zijn te klein, en blijven dan kennelijk ook klein. Zie hier de invloed van klimaatverandering op de kanoet.

Een eerstejaars kanoet (te zien aan de zwarte randjes langs de toppen van de veren)

5. Kanoeten weten feilloos de schelpen onder de grond te vinden

Voelen kanoeten de schelpen in de grond? Jazeker, maar op een manier die ik niet verwachtte. Ik dacht dat ze met de gevoelige zintuigen in de top van hun snavel de schelpdieren onder de grond voelen. Maar het ligt een slagje anders. Hun gevoelige zintuigen voelen vooral de drukverschillen wanneer er een schelp in de grond verborgen ligt.

6. Er ontstaat een mannentekort

Hierboven gaf ik al aan dat de kanoet steeds kleiner wordt. En dat treft vooral de mannetjes, want die zijn van nature al kleiner dan de vrouwtjes. Mannetjes worden steeds kleiner, hun snavels worden steeds korter en dus wordt het voor de mannetjes steeds lastiger om dieper levende schelpdieren te vangen. De vrouwtjes zijn met hun langere snavels wel in staat om voldoende voedsel te vinden. De mannetjes verzwakken en gaan eerder dood, de oorzaak van het mannentekort dat langzaam maar zeker aan het ontstaan is.

7. Kanoeten kunnen zout water drinken

Anders dan ons mensen kunnen kanoeten zout water drinken en dat nog overleven ook. Dat komt doordat kanoeten beschikken over een speciale zoutklier waarmee ze het overtollige zout uitscheiden. Dat is de reden waarom je bij wadvogels als de kanoet vrijwel altijd een druppel aan de snavel ziet hangen. Dat is een druppel zoute snot.

Meer ontdekken over de kanoet?

recensie de kanoet rob buiter

Wil je meer ontdekken over het leven van de kanoet en het onderzoek dat naar deze bijzondere steltloper wordt gedaan? Lees dan het prachtige boek De kanoet van Rob Buiter. Ik heb dit boek met ontzettend veel plezier gelezen. Een meer dan dertig korte hoofdstukken ontrafelt Rob Buiter het verhaal van de kanoet. De vele kleurenfoto’s maken het boeken helemaal ‘af’.

Verwelkom nieuw leven in jouw tuin dit broedseizoen!