Waarom hebben vogels luchtzakken?

Net zoals zoogdieren ademen vogels lucht in. Zuurstofrijk lucht gaat naar binnen en zuurstofarmer gaat het naar buiten. Maar anders dan bij zoogdieren, zetten de longen niet uit tijdens het ademen. En ook nog eens anders: door de longen stroomt continu zuurstofrijke lucht. Terwijl bij zoogdieren alleen zuurstofrijke lucht de longen instroomt als die inademen. Het verschil zit hem in de luchtzakken die vogels wel hebben, en zoogdieren niet. Maar waarom hebben vogels luchtzakken?

Zoals al gesteld hierboven, vogels hebben longen, die zuurstof uit de lucht in het lichaam brengen. In de longen wordt het zuurstof overgedragen aan het bloed en kooldioxide weer afgescheiden. Maar vogels kunnen vliegen en vliegen kost ontzettend veel energie. Vogels moeten dus een continue aanvoer van zuurstof hebben om niet buiten adem te raken. Daartoe slaan ze zuurstofrijke lucht op in hun luchtzakken en zelfs in hun holle botten.

Voor de longen, én erachter, liggen luchtzakken. De meeste vogels hebben negen luchtzakken. De ingeademde lucht stroomt eerst naar de luchtzakken achter de longen, de achterste luchtzakken. Vandaaruit stroomt het door de longen naar de voorste luchtzakken. Vanuit de voorste luchtzakken wordt de zuurstofarmere lucht via de luchtwegen weer uitgeademd. Dit is een veel efficiënter ademhalingssysteem dan bij zoogdieren want in de longen is een constante hoeveelheid zuurstofrijk bloed aanwezig. De functie van de luchtzakken wordt nog eens verstevigd doordat sommige luchtzakken in verbinding staan met holle botten die ook zuurstofrijk bloed opslaan. Sommige dinosaurussen hadden ook al zo’n ademhalingssysteem en daaruit blijkt wel dat vogels afstammen van dino’s. Wil je er meer over lezen én wil je er een duidelijke tekening over bekijken, ga dan naar de website van Vogelbescherming Nederland.

Dit is waarom vogels luchtzakken hebben… Wie wil vliegen, heeft formidabel veel zuurstof nodig. Maar watervogels vliegen niet alleen, ze duiken ook! En dan is al dat lucht juist een belemmering. De luchtzakken duwen de vogels weer omhoog. Daarom zie je duikende vogels altijd hun luchtzakken leeg maken. Soms zie je dat heel duidelijk, bijvoorbeeld bij de parelduiker hieronder. Soms zie je dat nauwelijks, maar toch doen ze het. Lege luchtzakken stellen de vogels in staat om veel langer én dieper onder water te zwemmen. Vlak voordat deze parelduiker duikt, opent hij zijn snavel en laat de lucht ontsnappen. Je ziet dat de voorkant van zijn lijf dieper in het water komt te liggen:

Boek over wetenswaardigheden over vogels

Wil je veel meer interessante wetenswaardigheden over vogels ontdekken? Lees dan het boek Hebben vogels knieën? van de bekende natuurschrijver Stephen Moss. In Hebben vogels knieën? geeft ornitholoog Stephen Moss antwoord op alle vragen die je maar kunt hebben over vogels. Heb je je ooit afgevraagd waarom trekvogels niet gewoon in Afrika blijven? Of wat de grootste, kleinste, of snelste vogel ter wereld is? In dit deskundige maar ook speelse en uitnodigende boek vind je maar liefst 500 feiten en weetjes over vogels. Dit boek is helaas niet meer als nieuw verkrijgbaar, maar vaak kun je nog wel via een antiquair een exemplaar bestellen.

Mijn tips voor natuurbeleving en vogels kijken

Met deze tips beleef je de natuur nog intenser en komen de vogels letterlijk dichterbij:

(voor elk budget de drie beste opties)

(héél véél keuze, en zelfs met geheel contactloos verblijf en dus veilig!)

(voor elk budget een paar opties)

(per provincie gesorteerd)

(aantrekkelijke planten voor vogels, vlinders en andere insecten)

(lees hier mijn tips om spechten, mezen en roofvogels naar je tuin te lokken)

(mijn persoonlijke top tien)