Vlinders herkennen

Online vlindergids
Vlinders behoren tot de meest kleurige verschijningen in de natuur. Helaas staan veel vlinders in Nederland op de zogenaamde Rode Lijst, ofwel: hun aantal loopt in rap tempo terug. Daar staat tegenover dat je overal waar bloemen groeien vlinders kunt tegenkomen. Plant in je tuin eens een vlinderstruik. Er komen vast en zeker atalanta’s, distelvlinders en koolwitjes op af!

Wil je vlinders leren herkennen? Bekijk dan de video’s op deze pagina. Ze zijn gealfabetiseerd op naam. Je krijgt er ook andere insecten zoals libellen bij.

PS. Wil je in het veld vlinders herkennen, dan is een vlindergids een onmisbaar ding. Klik hier om een actuele en goede vlindergids te bekijken.

 

Akkerhommel – Common Carder Bumblebee – Bourdon des champs –  Ackerhummel – Bombus pascuorum

De akkerhommel is een algemeen voorkomende hommelsoort in Nederland. Je herkent hem aan de roestbruine delen op zijn lijf. De akkerhommel schijnt een erg lange tong te hebben, vandaar zijn voorkeur voor bloemen met diepe kelken. Deze akkerhommel filmde ik op een zomerse avond in Molengebied Kinderdijk.

 

Akkerparelmoervlinder – Weaver’s Fritillary – La Petite Violette – Hainveilchen-Perlmutterfalter – Boloria dia

Ben je geen vlinderkenner dan heb je aan een versleten akkerparelmoervlinder een kwaaie. Ik hield hem in eerste instantie voor een zilvervlek (die in Nederland helaas niet meer voorkomt volgens de Vlinderstichting). Maar de zilvervlek heeft een zwart gekernde witte stip op de onderste achtervleugel en mijn zilvervlek een helder witte zonder zwart. Dat bleef knagen, tot het moment dat mijn oog op de akkerparelmoervlinder bleef haken in mijn vlindergids. Wil je parelmoervlinders zien, boek dan een zomervakantie in de Haute-Savoie, Vallée d’Abondance. Op zomerse dagen veranderen de alpenweiden in ware lustoorden voor allerlei soorten parelmoervlinders.

 

Argusvlinder – Wall Brown – Le Satyre (mannetje), La Mégère (vrouwtje) – Mauerfuchs – Lasiommata megera

De argusvlinder  is met zijn oranje vleugels en grote witgekernde ogen op de bovenvleugel een opvallende vlinder in de Hollandse polders. De argusvlinder behoort tot de orde der zandoogjes. Hij komt in graslanden voor en daarvan hebben we er in Nederland genoeg. Op de bloemdijk voor de Eendenkooi Bakkerswaal in de Krimpenerwaard filmde ik een van de volgende twee argusvlinders.

 

Atalanta – Red Admiral – Le Vulcain, Admiral – Admiral – Vanessa atalanta

Plant een vlinderstruik in je tuin (zeker doen wil je vlinders in je tuin lokken) en je krijgt vrijwel zeker atalanta’s op bezoek. Wist je dat de atalanta een trekvlinder is die elk jaar vanuit Zuid-Europa onze kant op komt vliegen? En dat hij dan meerdere generaties in ons land voortbrengt die strenge winters niet overleven, zachte meestal wel. De opvallende oranje strepen op boven- en ondervleugel lijken op lava, vandaar de Franse naam Le Vulcain.

 

Apollovlinder – Apollo – l’Apollon – Apollofalter – Parnassius apollo

De familie der pages spreekt menig vlinderliefhebber tot de verbeelding. De grote vlinders zweven elegant door lucht en zijn vrijwel altijd op bloemen te zien. De apollovlinder is ook zo’n schitterende vlinder die op een aantal plaatsen in de Haute-Savoie algemeen voorkomt. Op boven- en ondervleugels opvallende rode stippen, de punten van de bovenvleugels zijn doorzichtig grijs, het lijken vleugels van glas.

 

Beekrombout

 

Bergerebia – Small Mountain Ringlet – Le Moiré Alpestre – kleinen Berg Mohrenfalter – Erebia epiphron

Ook een lid van de familie der zandoogjes. Bij gebrek aan bergen komt deze soort niet in Nederland voor. Wel op de bloemweiden in de Alpen. Ik filmde deze in de Haute-Savoie. Belangrijk kenmerk van de bergerebia is dat de stippen op de boven- en ondervleugel geen witte kern bevatten. De bergerebia is daarom een wat onopvallende vlinder.

 

Bleek blauwtje – Chalk-hill Blue – l’Argus Bleu Nacré – Silbergrüner Bläuling, Polyommatus coridon

Het bleek blauwtje is een opvallende vlinder die je tot op grote hoogte in bergachtige gebieden kunt tegenkomen. Deze zag ik op Col de Bise in de Haute-Savoie. Let op het zwart op de bovenvleugels en vooral op de oogvlekken op de bovenzijde van de achtervleugels. Deze oogvlekken zijn kenmerkend voor het bleek blauwtje.

 

Bloedrode heidelibel

 

Bont zandoogje – Speckled Wood – Argus des bois – Waldbrettspiel – Pararge aegeria

Zie je in bossen en houtwallen een bruine vlinder met gele stippen vliegen, dan heb je vrijwel zeker een bont zandoogje in het vizier. Het bont zandoogje in een algemeen voorkomende vlinder, ik heb hem althans in uiteenlopende gebieden gezien, waaronder de Ackerdijkse Plassen boven Rotterdam. Het bont zandoogje is een vrij rusteloze vlinder die vaak met een soortgenoot boven de berm danst.

 

Boomblauwtje – Holly Blue – l’Argus à Bande Noire – Faulbaumbläuling – Celastrina argiolus

Het boomblauwtje is een relatief onopvallend vlindertje dat niettemin in veel tuinen en parken gezien kan worden. Wij hebben bepaald geen grote tuin, toch streek er een op een zomerse dag neer. Niet op een bloem, dat doen boomblauwtjes niet vaak volgens mijn vlindergids, maar ‘gewoon’ op het groen.

 

Boserebia – Grand Moiré fascié – Arran Brown – Weißbindige Mohrenfalter – Erebia ligea

Een dwaalgast in Nederland, maar veel voorkomend in berggebieden en dan niet perse boven de boomgrens. De boserebia is een donkere vlinder met opvallende oranje vlekken op boven- en ondervleugel. De zwarte vlekken bevatten een witte kern. Je kunt de boserebia van andere erebia’s onderscheiden door de witte vlek op de achtervleugel. Geen enkel ander lid van de erebia’s heeft zo’n witte vlek op de achtervleugel.

 

Bosparelmoervlinder – Heath Fritillary – Le Damier Athalie – Wachtelweizen-Scheckenfalter – Melitaea athalia

Kenmerkend voor de bosparelmoervlinder is het ontbreken van zwarte stippen op de bovenkant van de vleugels. Bij jonge exemplaren zijn de vleugels afgezet met een fraaie witte rand zoals je in de video’s kunt zien.

 

Bosrandparelmoervlinder – High Brown Fritillary – Le Moyen Nacré – Märzveilchenfalter – Argynnis adippe

Zouden onze duinen de hoogte bereiken van bergen in de alpen, dan zou de waarneming van een bosrandparelmoervlinder bij mij leiden tot flinke vertwijfeling: zou het geen duinparelmoervlinder zijn? Nu ja, de Alpen liggen niet aan de kust en de duinen zijn niet zo hoog en dus heb ik in de Haute-Savoie bosrandparelmoervlinders gefilmd. Ik dacht trouwens eerst dat het grote parelmoervlinders waren, maar toen ik de ondervleugels beter bekeek, ontwaarde ik een rij kleine witte stippen op de achterkant van de ondervleugel. En die stipjes zijn kenmerkend voor bosrandparelmoervlinders. De grote parelmoervlinder heeft slechts grote parels op de achterzijde van de ondervleugel. Die rij kleinere stippen deelt hij met de duinparelmoervlinder, vandaar mijn visioen van mogelijke vertwijfeling.

 

Boswitje – Wood White – Piéride de la Moutarde – Tintenfleck-Weissling – Leptidea sinapis

Het boswitje lijkt het zwakke broertje in de familie van de koolwitjes. Hij oogt zeer fragiel, blijft laag bij de grond en onderneemt zelden lange vluchten.

 

Braamparelmoervlinder – Marbled Fritillary – Nacré Lilas – Brombeer-Perlmutterfalter – Brenthis daphne

Ook de braamparelmoervlinder vond ik een lastige soort om op naam te brengen. Kijk je oppervlakkig, dan zie je een keizersmantel. Een van de meest duidelijke verschillen met de keizersmantel is het patroon op de onderkant van de achtervleugel. De keizersmantel heeft een paar witte strepen, de braamparelmoervlinder heeft een opvallende lichte baan op de ondervleugel die bestaat uit een stuk of tien vakjes.

 

Bruin blauwtje – Brown Argus – l’Argus Brun – Dunkelbrauner Bläuling – Aricia agestis

Dan zie je een bruin vlindertje met opvallende oranje vlekjes op de randen van de vleugels en een witte bies, en dan is het een blauwtje! Een bruin blauwtje waarvan ook de achterkant meer lichtbruin is dan blauw. Nou ja, ik geef toe, de achterkant van het bruin blauwtje heeft een blauwe zweem. Om de verwarring compleet te maken: je hebt ook nog het vals bruin blauwtje, maar daarvan zijn de oranje vlekken minder prominent aanwezig. En het icarusblauwtje waarvan het vrouwtje ook bruin is met oranje vlekken. Nu ja, succes ermee en veel plezier!

 

Bruin zandoogje – Meadow Brown – Le Myrtil – Grosses Ochsenauge – Maniola jurtina

Een heerlijk onopvallende bruine vlinder, dat bruin zandoogje. Het mannetje heeft geheel bruine bovenvleugels. Het vrouwtje is bedeeld met oranje blokken op de bovenvleugel en een opvallende zwarte vlek met witte kern. Het bruin zandoogje is gelukkig niet zeldzaam in Nederland, je kunt hem in bermen en graslanden overal zien.

 

Dagpauwoog – Peacock Butterfly – Paon du Jour – Tagpfauenauge – Aglais io

De dagpauwoog is denk ik een van de meest bekende vlindersoorten in Nederland. Het viertal opvallende ogen op de bovenvleugels spreekt tot de verbeelding en roept meteen herkenning op. Ook de dagpauwoog is gelukkig niet zeldzaam in Nederland.

 

Dambordje – Marbled White – Le Demi Deuil – Schachbrett – Melanargia galathea

Wie wel eens heeft gedamd, herkend het dambordje meteen. Zwart met witte vlekken, of andersom. Geen enkele andere vlinder heeft dit opvallende patroon. Het dambordje behoort tot de familie der zandoogjes. Dat bevestigt de rij met oogvlekken op de achterzijde van de ondervleugel. Op de berghellingen van de Haute-Savoie zag ik een aantal dambordjes vliegen.

 

Distelvlinder – Painted Lady – La Belle Dame – Distelfalter – Vanessa cardui

De distelvlinder is evenals de atalanta een trekvlinder vanuit Zuid-Europa. Hij overleeft onze winters niet, dus zie je in het voorjaar een distelvlinder, besef dan dat het fragiele insect duizenden kilometers heeft afgelegd om zich aan jou te tonen. Je zou de distelvlinder kunnen verwarren met parelmoervlinders, maar de distelvlinder heeft een zwarte punt op de voorvleugel.

 

Gehakkelde aurelia – Comma Butterfly – Robert le Diable – C-Falter – Polygonia c-album

Gehakkeld of gekarteld, dat kenmerkt de gehakkelde aurelia die ik tot mijn verwondering op heel verschillende locaties in Nederland tegenkwam. Volgens de Vlinderstichting is de gehakkelde aurelia een algemene soort, hoewel ik deze opvallende vlinder nog niet vaak had gezien.

 

Gewone oeverlibel

 

Groot dikkopje – Large Skipper – Le Sylvain – Rostfarbiger Dickkopffalter – Ochlodes sylvanus

Dikkopjes kunnen je een zwarte hoofdpijn bezorgen. Zo ook het groot dikkopje. Zie je alleen de bovenkant, dan verwar je hem makkelijk met de kommavlinder. Kijk daarom ook altijd naar de onderkant van de vleugels. De kommavlinder heeft witte vlekken, het groot dikkopje heeft gelige vlekken. Groot dikkopjes zijn razendsnelle vlinders, verstoor je ze dan schieten ze er als een raket vandaar.

 

Groot geaderd witje – Black-veined White – Le Gazé – Baumweissling – Aporia crataegi

Deze cocon vonden we in een veldje in de Brenne. Het is de cocon van een groot geaderd witje.

 

Groot koolwitje – Large White – Papillon du chou – Grosser Kohlweissling – Pieris brassicae

Het groot koolwitje is een van de meest algemene vlindersoorten in Nederland. Schijnt de zon ook maar enigszins, dan vliegt hij uit. Het groot koolwitje onderscheidt zich van het klein koolwitje door de zwarte vlekken op de bovenvleugels. Bij het groot koolwitje loopt het zwart in de punt door naar beneden, en dat is bij het klein koolwitje niet het geval.

 

Grote parelmoervlinder – Dark Green Fritillary – Le Grand Nacré – Grosser Perlmutterfalter – Argynnis aglaja

De grote parelmoervlinder is ook weer zo’n krachtig lid van de familie der parelmoervlinders. Het is een grote en opvallende oranje vlinder. De grote parelmoervlinder verschilt van de keizersmantel én de braamparelmoervlinder door de witte parels op de ondervleugels.

 

Hooibeestje – Small Heath – Fadet commun – Kleines Wiesenvögelchen – Coenonympha pamphilus

Een zeer eenvoudig getekend lid van de familie der zandoogjes. Ja, wat moet je nu verder melden over het hooibeestje? Hij is gelukkig algemeen in Nederland.

 

Icarusblauwtje – Common Blue – l’Argus icare – Hauhechelbläuling – Polyommatus icarus

Het Icarusblauwtje is een van de meest voorkomende blauwtjes in Nederland. Het vervelende van blauwtjes is dat je er soms uren naar kunt turen, en dan nog niet weet welke soort je ziet. Zo kun je het vrouwtje icarusblauwtje (zie de video) gemakkelijk verwarren met het bruin blauwtje. Zeker wanneer het een nogal versleten exemplaar is. Een van de kenmerken van het icarusblauwtje is dat de drie stippen op de onderzijde van de ondervleugel op één rechte lijn staan. Bij het bruin blauwtje staan deze drie stippen gegroepeerd als een hockeystick. Dit icarusblauwtje filmde ik bij Eendenkooi Bakkerswaal, een mooi natuurgebiedje bij Krimpen aan de Lek.

 

Keizersmantel – Le Tabac d’Espagne – Silver-washed Fritillary – Kaisermantel – Argynnis paphia

Ga je af op schoonheid, dan springt je hart op van vreugde bij het zien van een keizersmantel. In Nederland ook, omdat hij niet algemeen is. Hij was uitgestorven, maar komt op een aantal plaatsen in Nederland nu weer voor. Dat is goed nieuws! In de Haute-Savoie wemelt het op sommige berghellingen van de keizersmantel. Wat een feest om te zien hoe deze grote oranje vlinders door de lucht flitsen! Wil je weten waarom de keizersmantel lid is van de familie der parelmoervlinders? Bekijk dan de korte video die ik maakte van de onderzijde van een keizersmantel…

 

Klein koolwitje – Small White – Petit Blanc du Chou – Kleiner Kohlweissling – Pieris rapae

Met het groot koolwitje is het klein koolwitje de meest algemene vlinder in Nederland, denk ik. Hoewel, ik zou moeten schrijven: de meest algemene zichtbare vlinder in Nederland. Of de koolwitjes echt meer algemeen zijn dan bijvoorbeeld bruine zandoogjes, weet ik niet. Maar bruine zandoogjes zie je al rijdend met de auto zelden vliegen. Koolwitjes wel. Nu over naar het klein koolwitje. Deze witte vlinder lijkt op het groot koolwitje, maar het zwart in de punt van de voorvleugel loopt niet naar beneden.

 

Kleine parelmoervlinder – Le Petit Nacré – Queen of Spain Fritillary – Kleine Perlmutterfalter – Issoria lathonia

De kleine parelmoervlinder onderscheidt zich van de andere parelmoervlinders doordat hij eigenlijk alleen maar ronde zwarte vlekken heeft op de bovenvleugels. In de punten van de bovenzijde voorvleugels bevindt zich een ‘laddertje’ met gelige vlekken. Ook weer zo’n schitterende parelmoervlinder waarvan je wenste dat die algemener zou zijn in ons land.

 

Kleine vos – Small Tortoiseshell – Petit-renard – Kleiner Fuchs – Aglais urticae

Ook de kleine vos is gelukkig nog een algemene vlinder in Nederland. De kleine vos is een schitterende vlinder waar je je verrekijker beslist een op moet richten. Elke vleugel is op de bovenzijde bezet met een rij blauwe parels (of maanvlekken).

 

Kleine vuurvlinder – Small Copper – Le Bronzé – Kleiner Feuerfalter – Lycaena phlaeas

De kleine vuurvlinder zie je niet heel vaak, maar is desondanks toch algemeen. Je kunt de kleine vuurvlinder zien in droge graslanden en heidegebieden. Ik filmde er een in De Brenne (Frankrijk). Tot mijn verrassing kwam ik er ook een tegen in de berm langs de A13 waar het natuurgebied de Ackerdijkse Plassen aan grenst.

 

Klein geaderd witje – Green-veined White – Piéride du Navet – Grünader-Weissling – Pieris napi

Het klein geaderd witje is een algemeen lid van de familie der koolwitjes. Kijk je te snel, dan denk je een ‘gewoon’ klein koolwitje te zien. Bij nadere beschouwing vallen de aders in de vleugels echter goed op. Het kenmerkende verschil tussen het klein geaderd witje en het groot geaderd witje is dat de kleine zwarte vleugelpunten heeft (en het vrouwtje ook een stel zwarte stippen op de bovenzijde) terwijl de grote in het geheel geen zwart heeft op de bovenvleugels.

 

Koevinkje – Ringlet – Le Tristan – Schornsteinfeger – Aphantopus hyperantus

Het koevinkje is een bruingrijze vlinder met een stel witgekernde zwarte vlekken op de ondervleugel. Het patroon van de vlekken is kenmerkend voor het koevinkje.

 

Kommavlinder – Silver spotted Skipper – Le Comma – Komma-Dickkopffalter – Hesperia comma

De kommavlinder is onmiskenbaar een lid van de familie der dikkopjes. Je kunt dat afleiden uit de houding van de vleugels. De kommavlinder heeft op de ondervleugels witte spikkels en een grote kommavlek.

 

Koninginnenpage – Swallowtail – Le Grand Portequeue – Schwalbenschwanz – Papilio machaon

Kijk, dit zijn pas vlinders! De koninginnenpage is een vlinder die iedereen zou willen zien (mag ik hopen). Groot, opvallend wit, schitterende stippen en dan die zwaluwstaart! De Engelse naam is niet voor niets Swallowtail. Bekijk de video’s maar en probeer hem in het echt waar te nemen!

 

Koningspage – Scarce Swallowtail – Le Flambé – Segelfalter – Iphiclides podalirius

De kleine broer van de koninginnenpage. Wat ik zo mooi vind is de gestreepte ‘pyjamabroek’ op het onderlijf. Bekijk de video maar eens goed.

 

Landkaartje – La Carte Géographique – Map Butterfly – Landkärtchen – Araschnia levana

Met het landkaartje is iets bijzonders aan de hand. De generatie die in het voorjaar opgroeit, is overwegend oranje. De zomergeneratie is juist zwart. En soms houdt de natuur geen rekening met de menselijke logica en zie je beide varianten naast elkaar op één bloem. De bovenvleugels zijn bezet met een opvallend gevlekt patroon. Zie je een landkaartje snel voorbij vliegen, dan kun je menen dat je een kleine ijsvogelvlinder zag passeren. Zo verging het mij althans. Steeds bleek het echter een landkaartje te zijn.

 

Oranje luzernevlinder – Clouded Yellow – Le Souci – Postillon, Colias croceus

De oranje luzernevlinder is een opvallende verschijning. Zie je alleen de onderkant dan zou je hem kunnen verwarren met de citroenvlinder. Maar de bovenkant is onmiskenbaar. Fel geel met een enkele stip. Door het felle geel oogt hij ook nog eens groter dan hij in werkelijkheid is. De oranje luzernevlinder is een trekvlinder die het ene jaar meer wordt gezien dan het andere. Deze filmde ik in de Haute-Savoie.

 

Oranje zandoogje – Hedge Brown – l’Amaryllis – Rostbraunes Ochsenauge – Pyronia tithonus

De meeste zandoogjes zijn relatief onopvallend, maar het oranje zandoogje zuigt alle aandacht in berm of weiland naar zich toe. Het oranje is intens, de zwarte ogen met dubbele witte kern prijken hoog op de bovenvleugel. Ik kwam ze tegen in de relatief nieuwe natuur op de oevers van het Zoommeer bij Tholen.

 

Sint-Jansvlinder – Six-spot Burnet – Zygène de la spirée – Sechsfleck-Widderchen – PZygaena filipendulae

De Sint-Jansvlinder is geen dagvlinder, maar een nachtvlinder. Je ziet het aan de vorm van zijn voelsprieten. Die hebben geen knopjes maar iets wat lijkt op een veertje.

 
Viervlek

 

Wegedoornpage – Blue Spot Hairstreak – Thécla des Nerpruns – Kreuzdorn-Zipfelfalter – Satyrium spini

De wegedoornpage komt in Nederland niet voor. Ik filmde deze twee exemplaren in de Haute-Savoie. Pas na het zien van de staartjes op de ondervleugel kwam ik bij de wegedoornpage uit.

 

Witstreepblauwtje – Damon Blue – Sablé du sainfoin – Weißdolch-Bläuling – Polyommatus damon

Het witstreepblauwtje is typisch een vlinder van de alpenweiden. Deze filmde ik op Col de Bise in de Haute-Savoie. Hij ontleent zijn naam aan de witte streep op de onderkant van zijn achtervleugel. Let verder op het overvloedige zwart op de bovenvleugels.

 

Woudparelmoervlinder – False Heath Fritillary – Le Damier Noir – Silberscheckenfalter – Melitaea diamina

Helaas verdwenen uit Nederland. Wat doen we toch in dit land? De woudparelmoervlinder is ook weer zo’n schitterend lid van de familie der parelmoervlinders. De woudparelmoervlinder is nauwelijks te verwarren met andere parelmoervlinders. Hij is zwart met witte en gele spikkels.

 

Zwartsprietdikkopje – Essex Skipper- Le Ligné – Schwarzkolbiger Dickkopffalter – Thymelicus lineola

Is het een zwartsprietdikkopje of een geelsprietdikkopje? Ik heb hem slechts van de bovenzijde kunnen filmen en het eventuele gele van het geelsprietdikkopje zit juist aan de onderzijde van de sprieten! Niet te zien dus. Waarom dan toch benoemd tot zwartsprietdikkopje? Ik meen bij vertraagd afspelen een niet al te dikke geurstreep op de bovenvleugel te zien die evenwijdig aan de vleugeladers loopt. Ben je een andere mening toegedaan, dan stel ik een reactie zeer op prijs! Ik filmde deze trouwens in Zeeland, in de Inlaag Keihoogte bij Wissenkerke.

 

2 thoughts on “Vlinders herkennen

  1. Pingback: Visdief

Comments are closed.