‘Verwacht je niks dan wordt zelfs het kleinste vogeltje dat je pad kruist een beloning.’

Cabaretier Begijn Le Bleu is gepassioneerd vogelkijker. In zijn podcast Fwiet! Fwiet! gaat hij in gesprek met zichzelf, met biologen en andere vogelaars. In zijn gelijknamige boek beschrijft hij zijn vogelavonturen. Na het lezen van dit boek wil je niet anders dan zelf de natuur in te gaan om vogels te gaan kijken. Op zoek naar grauwe kiekendief, grauwe gors of drieteenmeeuw. Ik legde hem naar aanleiding van zijn boek een paar vragen voor. Ik dank Begijn hartelijk voor zijn medewerking aan dit artikel.

recensie fwiet fwiet begijn le bleu

Je schrijft heel gevarieerd over vogels kijken en je podcasts mogen er ook zijn. Wat is voor jou de essentie van vogels kijken?

Da’s een moeilijke om mee te beginnen, maar net daarom een uitdaging. Ik ga proberen een definitie op te stellen dan kan die misschien gepubliceerd worden in Van Dale (haha), even nadenken.

“Vogels kijken is door middel van je zintuigen, meestal met behulp van een verrekijker, terug contact maken met de natuur en dus met jezelf.

Additioneel kan het waargenomen element uit de natuur verder bestudeerd worden op amateuristisch of professioneel niveau of onderwerp van verwondering worden in de kunst.” Voila, Van Dale mag mij altijd contacteren.

Zoveel vogelavonturen in Fwiet! Fwiet! Welke drie steken er voor jou uit (en waarom)?

  1. Mijn wandeling op Worms Head in Wales was voor mij een onverwachte maar indringende belevenis. Net omdat ik die puurheid en dat woeste van dat landschap niet verwacht had. Zo zie je maar. Verwacht je niks dan wordt zelfs het kleinste vogeltje dat je pad kruist een beloning.
  2. De kemphaan. Niet alleen is de kemphaan één van mijn favoriete vogels, maar het verhaal somt op een eenvoudige manier op waar het misgaat in de landbouw. Nam de landbouw de natuur vroeger ongewild mee in hun arbeid, zo dringen ze die nu ongewild terug door hun intensieve manier van werken. Het is de schrijnende teloorgang van de boerennatuur en dus ook wat ons eigen is. In feite draait het om voedselproductie: het is een absurd, haast kafkaïaans systeem geworden waar heel wat slachtoffers bij vallen: kleine landbouwers, winkeliers die de druk van winkelketens niet meer kunnen bolwerken en last but not least: de natuur.
  3. De visdief: er hangt iets melancholisch over dit verhaal. Er worden een aantal dingen niet uitgesproken tussen mij en mijn Deense gastheer. Ook de ronde kei in mijn hand die op een ei lijkt, en volgens heel wat mythes het begin vormt van de schepping, vind ik een goed beeld. Het is ook geen lang verhaal en dat vind ik best ok. Een beetje de poëzie bewaren mag best.

In Nederland ken ik aardig de weg naar vogelgebieden. Maar in België een stuk minder. Welke vogelgebieden in België moet ik beslist bezocht hebben?

De Doelpolder. Vlakbij de koeltorens van Doel, ten zuidoosten van Prosperpolder Noord, ligt de Doelpolder. In Doelpolder Noord kun je weidevogels als de tureluur, de grutto en de zomertaling spotten. Straks vormt het samen met Doelpolder Midden één getijdengebied als onderdeel van het Grenspark Groot-Saeftinghe.

Harchies, een natuurgebied in Henegouwen. Het landschap bestaat uit vier grote waterplassen, moerassen, 24 hectare rietvelden en weiden met knotwilg. De moerassen ontstonden toen verzakkingen door de mijnbouw zich vanaf de jaren 1920 vulden met water.

De omgeving van Tienen. Zoek je akkervogels, dan kan je hier je hartje ophalen. Hier vind je graanakkers waar je de laatste populatie van grauwe gors nog vindt, waar kiekendieven zeilen en gele kwikstaarten over je hoofd insecten uit de lucht plukken. Op sommige percelen is er strokenteelt met luzerne om het geheel wat natuurinclusiever te maken.

En dan nog even de staat van de natuur in de Lage Landen memoreren. Sta je in het kamp der optimisten of dat der pessimisten?

Ik neig soms naar de pessimisten. Dat komt waarschijnlijk omdat ik nogal wat vertoef in landbouwgebied, en ook omdat ik het kluwen van de politiek en de spanningsvelden tussen landbouwers en natuurbeschermers begin te kennen. Dat lijken onverzoenbare polen. Landbouwers hebben te maken met kopzorgen en er hangt een hele economie aan vast. Van landbouwmachines over zaadproducenten: het leeft allemaal van de landbouw. In een kapitalistisch systeem dat proberen te kenteren lijkt onbegonnen werk. Je kan er moedeloos van worden. Je moet maar eens nagaan wat een gemiddeld gezin deze tijd uitgeeft aan voedsel en hoeveel dat was zo’n dertig jaar geleden. Voedsel is zo goedkoop geworden dat we er geen respect meer voor hebben. Dan merk je dat de landbouw zichzelf in een wurggreep houdt. En dan bedoel ik niet dat de landbouwer altijd schuld treft. Het gaat ook over het politiek-economisch systeem waarin we zitten. Het is als een zwaar kanon dat van een helling dendert: dat kan je niet tegenhouden. En ondertussen gaat onze kostbare natuur ten onder.

Optimistisch kan ik zijn over de aandacht die de laatste tijd gegenereerd wordt rond alles wat met natuur te maken heeft. Je merkt aan kleine initiatieven dat de mensen bewust gevoeliger zijn geworden voor hun omgeving en alles wat daar in leeft, groeit en bloeit. Dat zijn kostbare kansen die ook ik graag wil aangrijpen om ons bewustzijn aan te wakkeren. Dit kan het begin betekenen van een groene revolutie die wel degelijk een verschil kan maken.

Tussen die twee uitersten schommel ik soms.

Mijn tips voor natuurbeleving en vogels kijken

Met deze tips beleef je de natuur nog intenser en komen de vogels letterlijk dichterbij:

(voor elk budget de drie beste opties)

(héél véél keuze, en zelfs met geheel contactloos verblijf!)

(voor elk budget een paar opties)

(per provincie gesorteerd)

(aantrekkelijke planten voor vogels, vlinders en andere insecten)

(lees hier mijn tips om spechten, mezen en roofvogels naar je tuin te lokken)

(mijn persoonlijke top tien)