Tips om de knobbelzwaan te zien

Knobbelzwaan – Mute swan – Höckerschwan – Cygne tuberculé – Cygnus olor

De knobbelzwaan (Cygnus olor) is de zwaarste watervogel die kan vliegen. Deze indrukwekkende vogel is algemeen in de Lage Landen. Het meest kenmerkende element is de snavel. Die is oranje met een zwarte knobbel. Hoe groter de knobbel, hoe hoger de knobbelzwaan in de pikorde staat. In de broedperiode zijn knobbelzwanen ronduit agressief. Ze vallen alles aan wat ze als een bedreiging zien. In de nazomer kun je knobbelzwanen op sommige wateren massaal zien ruien. Vliegende knobbelzwanen worden met bewondering nagestaard vanwege hun statige vlucht en het prachtige geluid. Ontdek hier mijn tips om de knobbelzwaan te zien

Mijn filmpjes over de knobbelzwaan

Herken de knobbelzwaan

Uiterlijk,

Het uiterlijk van de knobbelzwaan is onmiskenbaar. Volwassen knobbelzwanen zijn spierwit met een oranje snavel. De zwarte knobbel is een tegen van welzijn en kracht. Hoe groter de knobbel, hoe krachtiger de zwaan. Mannetjes en vrouwtjes hebben een knobbel waarbij de knobbel van de mannetjes het grootst is. Jonge knobbelzwanen zijn over het algemeen grauw van kleur. Sommige jonge knobbelzwanen zijn echter wit. Deze worden in de volksmond ‘Poolse knobbelzwanen’ genoemd.

De knobbelzwaan lijkt qua grootte op de wilde zwaan. Ik vind de wilde zwaan nog iets sierlijker. De kleine zwaan is echt een stuk kleiner dan de knobbelzwaan.

Leefgebied

In Nederland kun je de knobbelzwaan in elk park met een waterpartij tegenkomen. In veengebieden broeden ze langs sloten. Soms verspert een knobbelzwaan met zijn nest een wandelpad. Probeer het nest te ontwijken om een woede-aanval van een knobbelzwaan te voorkomen. In de winter grazen knobbelzwanen massaal in de weilanden. In de nazomer verzamelen zich enorme groepen op rustige wateren.

Geluid

Het geluid van de knobbelzwaan is een melodieus, raspend geluid. Het klinkt verrassend zacht voor zo’n grote vogel.

Beluister hier het geluid van de knobbelzwaan:

knobbelzwaan alblasserwaard
Mijn tips om de knobbelzwaan te zien:

Wil je knobbelzwanen zien, dan zijn dit mijn belangrijkste tips:

  • Kijk op waarneming.nl waar momenteel knobbelzwanen worden gezien.
  • Ga wandelen in of om je dorp. Je komt geheid een knobbelzwaan tegen.
  • Blijf op afstand. Knobbelzwanen kunnen behoorlijk agressief zijn, vooral in de broedperiode.
  • Knobbelzwanen zijn bepaald niet schuw. Ze maken zich over het algemeen rustig uit de voeten als je ze te dicht zou naderen
  • Speur de weilanden af op knobbelzwanen. Engels raaigras wordt zeer gewaardeerd door knobbelzwanen.
Goede gebieden:

Denk aan:

  • Schouwen-Duiveland (Zonnemaire en Oosterland)
  • Alblasserwaard
  • Grote rivieren
  • Rond het IJsselmeer
Leestip:

mijn tips om de knobbelzwaan te zien
Slachtoffer van de vogelgriep

Bescherming van de knobbelzwaan in Nederland

De knobbelzwaan is een vogel waarvoor de meeste mensen een zeker ontzag hebben. En dat is terecht. Toen mijn kinderen nog klein waren, ging ik ze voeren bij ons in het dorp. De knobbelzwanen staken hun koppen brutaal in de kinderwagen. Je kunt ze dan overigens eenvoudig afleiden door ze een boterham voor te houden. Laat voor de grap eens een knobbelzwaan uit je hand eten. Pas op voor de gekartelde snavel die je flink kan verwonden. Boeren hebben het vaak niet zo op de knobbelzwaan die net zo gek ik op Engels raaigras als de koeien. En de vogels schijten het gras ook nog eens onder en het schijnt dat koeien dat gras vervolgens niet meer eten. Of het waar is, betwijfel ik trouwens. In sommige provincies is dat jacht op knobbelzwanen daarom toegestaan, maar ik ben fel tegenstander van de jacht op deze watervogel. Een andere vorm van landbouw (lees: natuur-inclusief) vind ik een veel beter alternatief voor de industriële landbouw die in ons land domineert en die de natuur zo ongeveer tot een nulpunt heeft gebracht.

Bij een uitbraak van de vogelgriep vallen er onder knobbelzwanen relatief veel slachtoffers. Dat komt doordat knobbelzwanen in grote groepen leven. De kans dat ze elkaar besmetten met het virus is heel groot.

Mijn tips voor natuurbeleving en vogels kijken

Met deze tips beleef je de natuur nog intenser en komen de vogels letterlijk dichterbij:

(voor elk budget de drie beste opties)

(héél véél keuze, en zelfs met geheel contactloos verblijf en dus veilig!)

(voor elk budget een paar opties)

(per provincie gesorteerd)

(aantrekkelijke planten voor vogels, vlinders en andere insecten)

(lees hier mijn tips om spechten, mezen en roofvogels naar je tuin te lokken)

(mijn persoonlijke top tien)