Tien praktische tips voor beginnende vogelaars

Vogels kijken is helemaal in. Vorig jaar las ik een krantenartikel waarin deze trend werd beschreven. Veel mensen snakken naar rust, hebben genoeg van kantoor en willen naar buiten of vinden het simpelweg gezellig om met anderen door de natuur te struinen. Op zoek naar vogels en andere levende wezens. Vogels kijken kan iedereen. Je hoeft geen expert te zijn, of ergens veel verstand van te hebben. Gewoon beginnen en naar buiten gaan. Dat is de essentie. Maar vogels kijken met alleen je ogen, dat schiet niet op. En vogels kijken in zomaar een gebied ook niet. En daarom in dit artikel tien praktische tips voor beginnende vogelaars. Om je op weg te helpen. En om je een basis te geven voor een waardevolle en inspirerende hobby die je heel lang zult volhouden.

Tien praktische tips voor beginnende vogelaars

#1. Koop een goede verrekijker

Dit is natuurlijk een open deur. Zoals gezegd, met je blote ogen vogels kijken schiet niet op. Een zangvogel boven je hoofd kun je al nauwelijks onderscheiden, laat staan een groep ganzen een paar honderd meter van je vandaan. Ach, je zult toch een ijsvogel tegenkomen en hem niet kunnen bekijken door een verrekijker! Of een sperwer, of een keep, of … Aarzel niet, koop een goede verrekijker.

Echt waar: koop geen merkloos prul. Hoe goedkoop ook, het is weggegooid geld. En dat geldt ook voor een verrekijker voor je kinderen.

Om te lezen:

Mijn artikel over de beste verrekijkers van dit moment. Gerangschikt per prijsklasse, van goedkoop naar heel erg duur. Voor ieder wat wils dus.

Een goed begin is het halve werk, ook voor kinderen. Wil je je kind laten beginnen aan een hobby voor het leven, schaf dan een betaalbaar en goed instapmodel aan.

Wil je het meteen goed doen, schaf dan ook een telescoop aan. Je leest hier het overzicht van de beste telescopen van dit moment.

#2. Begin met het volgen van een aantal goede vogelaars op internet

Natuurlijk, solisten vinden het zelf wel uit hoe alles werkt. Maar tegenwoordig profiteer je maximaal van de kennis van anderen. Gewoon een paar goede websites vinden over vogels kijken en de rest gaat vanzelf. Welke websites ikzelf regelmatig bezoek? Daar gaan we dan:

Waarneming.nl. Dé database voor elke vogelaar. Waar zit welke vogel? Kan ik ergens een zeldzame soort zien? En je kunt zelfs een gebied intypen om te kijken welke vogels er de laatste tijd zijn gezien.

De Facebookgroepen Vogelaars en Vogelaars natuur & vogelfotografie. Leden van deze groepen posten hun waarnemingen, vaak met foto of filmpje en al. En heb je een foto gemaakt van een vogel die je niet herkent, dan kun je hier navraag doen. De leden zijn actief en reageren vaak heel snel.

Dutch Birding. Dit is een website voor de echte cracks. Wie op uurbasis de zeldzame waarnemingen wil weten, moet zich hier melden. Maar je leest er ook tal van boeiende achtergrondartikelen. Heel leerzaam en inspirerend.




#3. Schaf een vogelgids aan

Het veld in zonder vogelgids, dat kan haast niet. Elke beginnende vogelaar zal in het begin moeite hebben om vogels te herkennen. Zelfs veel voorkomende vogels kunnen de nodige moeite kosten. Maar schaam je niet, want ook doorgewinterde vogelaars hebben soms moeite. Want de ene kleine geelpootruiter is de andere niet. En een toendrarietgans lijkt wel heel erg op een taigarietgans.

Om te lezen:

Lees hier mijn overzicht van de beste vogelgidsen van dit moment.

#4. Hou je waarnemingen bij

Voor sommige mensen is vogels kijken vooral zo spannend, omdat er een wedstrijdelement in zit. Wie heeft de meeste vogels gezien? Op een dag? In een maand of jaar? En zelfs in je hele leven. Lijstjes van je waarnemingen zijn bovendien een handig geheugensteuntje. Dan kun je altijd terug zoeken in welk gebied je welke vogel hebt gezien.

Dit is een handig boekje om je waarnemingen te noteren.

Ben je meer van het digitale, dan maak je op waarneming.nl een persoonlijk account aan en hou je daar je waarnemingen bij.

#5. Zoek andere vogelaars in je omgeving

Vogels kijken met anderen is niet alleen gezellig, maar je ziet ook veel meer is mijn ervaring. Kijk jij naar links, dan kijkt een ander naar rechts. En terwijl jij denkt dat er een paaltje in het weiland staat, ziet een ander dat het een ruigpootbuizerd is. Zelf geef ik regelmatig excursies en laatst stond ik met een groep op de Brouwersdam. We stonden van dichtbij naar een stel kanoeten te kijken en ik had al gezien dat er een kleinere steltloper tussen stond. Maar ik dacht dat hij kleiner was omdat hij lager stond. Even later meldde een van de deelnemers me dat die kleine toch echt een andere soort was. Oftewel: een ander kan jou soms ook aanvullen.

#6. Zoek de beste gebieden op in jouw omgeving

Zou ik een beetje kriskras in de Alblasserwaard vogels gaan kijken, dan zou ik het jaarrond niet veel zien. Nee, ik ga op zoek naar de beste vogelgebieden in mijn omgeving. En overal liggen interessante vogelgebieden in de buurt, zelfs al woon je midden in een grote stad. En onthoudt: in een goed vogelgebied zie je vaak heel veel soorten.

Bekijk hier mijn kaartje van de beste vogelgebieden per provincie.

#7. Trek de juiste kleding aan

Een open deur misschien, en misschien toch ook niet. Natuurlijk, is het koud, dan trek je warme kleding aan. Liefst wind- en waterdicht. Ben je kalend, zoals ik, doe dan altijd een hoofddeksel op. Die bedekt je glimmende schedel. Echt waar, een glimmende schedel zien de vogels al op grote afstand!

Ook de kleuren zijn van belang. Kleed je maar als een groenling of een huismus. Lekker saai. Groene of bruine kleding is het best. Felle kleding is uit den boze, tenzij je met een telescoop van grote afstand naar de vogels gaat staan kijken. Het maakt natuurlijk ook verschil of je nu vanaf de Brouwersdam naar vogels op volle zee gaat kijken, of dat je over de Tongplaat gaat wandelen op zoek naar de blauwborst en bosrietzanger.

Anderzijds wil ik het belang van de kleuren ook enigszins relativeren. Een jogger en felle kleding die voorbij komt snellen, daar schrikken veel vogels niet van. Een vogelaar in camouflagekleding die stopt, zal de vogels eerder op laten schrikken. Dat heeft alles te maken met je silhouet en wat de vogels er in zien. Pas daarom ook op met een statief. Draag je dat onder je arm als een geweer, dan zullen ganzen en eenden al heel snel op de wieken gaan. Draag een statief daarom liever parallel langs je lichaam zodat het niet uitsteekt. Realiseer je dat in landen als Rusland, Frankrijk en Polen nog fanatiek op vogels wordt gejaagd. Het beeld van de jager met zijn knalstok staat bij veel vogels op het netvlies als symbool voor dodelijk gevaar.

#8. Deel je waarnemingen

Wie deelt, zal ook ontvangen. Wie niet deelt, zal in de regel weinig tot niets ontvangen. Zo werkt dat over het algemeen en zeker ook onder vogelaars. Raak je tijdens een vogeltocht in gesprek met andere vogelaars, geef hen dan ook altijd wat informatie.

Weet je ergens een bijzondere soort te zitten, een ransuil bijvoorbeeld, wees dan alert. Weet aan wie je de tip geeft. Roestende ransuilen kunnen soms hordes mensen op de been brengen waardoor de ransuilen in hun rust worden verstoord. Dat kan de bedoeling niet zijn. Wil je een bijzondere locatie die geheim moet blijven delen, beding dan uitdrukkelijk dat de ander de plek niet doorgeeft aan iemand anders. Weet je niet zeker of je de ander in dit opzicht kunt vertrouwen, vertel de locatie dan niet.

Echt waar, er zijn al flinke ongelukken gebeurt door wangedrag van opdringerige vogelaars en fotografen.

#9. Leer snel de meest voorkomende soorten herkennen

Elk natuurgebied wordt gedomineerd door een beperkt aantal soorten. Gisteren fietste ik door de Alblasserwaard en zag ik grote groepen krakeenden. Kijk, als je die al van ver herkent, zullen je ook de meer bijzondere vogels sneller opvallen. Leer dan ook snel de meest voorkomende soorten te herkennen. Dat vergemakkelijkt het herkennen van bijzondere soorten of vogels die slechts tijdelijk in een gebied zitten. De krombekstrandloper bijvoorbeeld, wanneer die doortrekken in augustus en mei.

#10. Hou je aan de regels

Vogels kijken doe je vaak in kwetsbare gebieden. Hou je ten alle tijde aan de regels. Dat kost soms moeite, dat geef ik toe. Zie ik een heel bijzondere soort in een beschermd gebied, dan fluistert altijd dat stemmetje in me: klim ik het hek over, of doe ik het niet?

Of: je staat met twintig mensen naar een velduil te kijken. De een schuifelt wat dichter naar de velduil toe. Ga ik mee, of blijf ik staan? Of ben ik degene die voor de troepen uitga met als risico dat ik de velduil verstoor? Wees sociaal, zowel naar de vogels toe als naar andere vogelaars.

#11. Wordt lid van de Vogelbescherming

Veel vogelsoorten hebben het ronduit zwaar in ons dichtbevolkte land. En ook over de grens gaat het lang niet altijd even goed. Vogelbescherming Nederland doet heel goed werk voor de vogels. Gebieden worden beschermd. Plannen voor de bescherming van een soort worden opgesteld. Overheden en boeren worden bewust gemaakt van hun verantwoordelijkheid. En soms wordt er aangestuurd op stevige actie. Dat zal dan ook wel nodig zijn. Vogelbescherming Nederland beschermt niet alleen vogels, ze zijn in the end ook de beschermheer van de vogelaar. Zonder vogels immers ook geen vogelaars!

En daarom: wordt lid van Vogelbescherming Nederland.

#12. Volg De Visdief!

Ach, de schrijver van dit artikel doet flink zijn best. Dagelijks een filmpje uit de natuur. Heel regelmatig een boekbespreking. En anders wel een andere tip om te genieten van vogels of de natuur in het algemeen. De Visdief kijkt meer dan dertig jaar vogels. Inmiddels kijkt hij niet alleen door telescoop en verrekijker, maar houdt hij ook een fotocamera voor zijn gezicht.

Volg daarom De Visdief op Youtube. Op Facebook of op Twitter. Echt waar, heel leerzaam en nooit opdringerig. Vogels kijken begint bij De Visdief.

De beste verrekijkers voor de beginnende vogelaar: