Zeearend voert een aanval uit

Vanmiddag wandelde ik van de Karrenvelden bij de Oesterdam naar mijn ouderlijk huis in Tholen. In deze tijd een mooi wandeling over de zeedijk langs het Zoommeer. Allerlei watervogels overwinteren rond Deurloos Kaaitje, denk aan geoorde fuut, brilduiker, middelste zaagbek, fuut, grote groepen meerkoeten en eenden. Het valt me trouwens wel op dat de vogels hier nog meer in winterkleed zijn, dan de vogels in het binnenland. Het duidelijkst zie je dat aan de futen. De start bij de Karrenvelden was vandaag nog het meest spectaculair. Daar begon ik met het filmen van een groep wulpen dichtbij de weg. Dichterbij dan gebruikelijk. Een eindje verderop stond ook een groep kluten, maar die stonden iets te ver weg.

Lees verder

Juveniele zeearend bij het Kooigat

Het Kooigat is een van de waterlopen in de Brabantse Biesbosch. Ik was er al een paar keer voorbij gereden tot daar plots een juveniele zeearend in het weiland zat. De hazen gingen onverdroten door met hun gerammel. Terwijl ik mijn camera op een andere manier posteerde, vloog hij op. Dat heb ik helaas gemist. Als afsluiting nog wel een fragment van het vliegende juveniel. Want volwassen is deze zeearend nog niet. Dan had hij een witte staart gehad.

De mooiste boeken over roofvogels:

Vogels kijken op de Lofoten




Voor de kust in het noorden van Noorwegen ligt de eilandengroep die de Lofoten wordt genoemd. De Lofoten liggen ongeveer driehonderd kilometer boven de poolcirkel. De eilanden vormen te samen de archipel Vesterålen. Deze keten van eilanden is van vulkanische oorsprong. De rotswanden doemen recht uit zee op, muren van graniet. De bekendste eilanden van de Lofoten zijn Austvågøya, Moskenesøya, Røst, Værøy en Vestågøya. De natuur op de Lofoten is overweldigend. Het is een paradijs voor vogelliefhebbers. Ook liefhebbers van walvissen halen er hun hart op. De omgeving is in dit deel van de wereld nog ongerept. Stilte alom. De eilandengroep trekt ook toeristen aan die speciaal voor het noorderlicht komen.

Papegaaiduikers
Een van de meest geliefde plekken is het eiland Bleiksoya. Dit eiland staat bekend om de papegaaiduikers die er massaal voorkomen. Maar dit eiland is ook dé uitvalsbasis voor walvissafari’s. Wil je potvissen, orka’s, bultruggen, bruinvissen en andere walvissen spotten, snel naar Bleiksoya! Een walvissafari is overigens wel prijzig, ongeveer honderd euro per persoon. Een ander eiland dat bekend is vanwege de massa’s papegaaiduikers is Værøy, het zuidelijkste puntje van de Lofoten.

Zeearenden
Meer in het ‘binnenland’ van de Lofoten kun je een geheel ander soort safari ondernemen: de zeearendsafari. Bij de Trollfjord worden deze georganiseerd. Eerst op kabeljauw vissen (of dat is al voor je gebeurd) en dan de enorme vissen voeren aan de zeearenden. Deze machtige vogels schijnen heel dicht bij de boot te komen. Dichter dan hier zul je ze niet te zien krijgen.

Overige vogels
Maar op de Lofoten kunnen je talloze andere vogels zien. Soms heel bijzondere. Roofkeelduiker en parelduiker broeden er. Evenals de kuifduiker. Tijdens de walvissafari maak je kans op de grauwe pijlstormvogel en noordse stormvogel. De kuifaalscholver, in Nederland een zeldzame vogel, broedt hier in redelijke aantallen, evenals de Jan van Gent. De grote zaagbek zie je er het jaar rond. Ook de ruigpootbuizerd is hier een gewone soort. De giervalk is weliswaar niet talrijk, maar broedt wel degelijk op de Lofoten. Wellicht dat een gids je naar een nest kan leiden. Vogels die ik zelf ook schitterend vind zijn grote jager, kleine jager en kleinste jager. Volg hun verrichtingen boven het water. Alk, zeekoet en zwarte zeekoet broeden op Værøy-Røst. De dikbekzeekoet laat zich soms zien, maar dit is ook hier een zeldzame gast. Van de zangvogels noem ik beflijster, barmsijs, frater en kruisbek.

Heb je het budget om eens een spectaculaire vogelreis te maken, dan is de Lofoten beslist de moeite waard.

Praktische informatie

Bij de bekende reisorganisatie voor natuurreizen SNP kun je verschillende reizen boeken: een wandelvakantie, fietsvakantie, fotovakantie en een ‘gewone’ vakantie.

Meer informatie over walvissafari’s lees je hier.

Ben je een wandelaar, dan kom je op de Lofoten ook aan je trekken. Je kunt er heel bijzondere wandelingen maken. Lees mijn recensie over een heel praktisch en uitgebreide wandelgids voor de Lofoten.

Een uitgebreid artikel over zeearenden spotten op de Lofoten lees je hier.

Noorderlicht reizen SNP

 

Boeken over de Lofoten

 #1. Reisgids Lofoten

Met deze Duitstalige reisgids ontdek je de mooiste plekjes op de Lofoten.

reisgids-lofoten

button (1)

#2. Wandelgids Lofoten

Deze Duitstalige wandelgids biedt maar liefst vijftig spectaculaire wandelingen door de Lofoten.

wandelgids-lofoten

button (1)

#3. Haaienkoorts van Morten A. Strøksnes

In dit bijzondere natuurboek gaan twee mannen op jacht naar de Groenlandse haai die in de wateren rond de Lofoten leeft. De Groenlandse haai is het oudste dier op aarde. Sommige exemplaren werden in de zestiende eeuw geboren en leven nu nog. Ik raad dit boek iedereen aan.

haaienkoorts

button (1)

Tips van visdief

haaienkoorts

anwb vogelgids van europa

walvissen kijken in europa

vogels kijken in de extremadura

reisvogels trekvogels

De beste gebieden om de zeearend te zien

Een zeearend over zien vliegen is een bijzondere ervaring, kan ik je vertellen. De enorme vleugels slaan krachtig in de lucht. Alle vogels om de arend heen verschrompelen tot dwergen. Niet voor niets heet de zeearend ook wel de ‘vliegende deur’. Gelukkig heb je tegenwoordig ook in Nederland een beste kans om de zeearend te zien. Wat de beste gebieden zijn om de zeearend te zien, ontdek je hier.

#1. Nationaal Park de Biesbosch
De Biesbosch is absoluut het beste gebied om de zeearend te zien. Het hele jaar door vliegt een aantal volwassen en jonge zeearenden rond in het gebied. Ze storten zich met veel geweld op de ganzen in het natuurgebied. Of verscheuren een kadaver aan stukken. De Biesbosch is het enige natuurgebied in Nederland waar twee paren broeden. Op de website van de Biesbosch kun je een handige overzichtskaart downloaden met de beste locaties om de zeearend te zien. Bijkomend voordeel: je weet meteen waar de mooiste wandelroutes zijn uitgestippeld. Lees meer over vogels kijken in de Biesbosch.

#2. Oostvaardersplassen
Na de Biesbosch, zijn de Oostvaardersplassen nummer twee in dit overzicht en ik denk volkomen terecht. Ook hier broedt elk jaar een paartje. Aan voedsel voor de zeearend is geen gebrek in de Oostvaardersplassen. Overal foerageren ganzen. En van de zoogdieren bezwijkt er wel eens eentje en daar zijn zeearenden niet vies van. Zo’n enorme roofvogel kan natuurlijk alle kanten uit. Mocht je de zeearend onverhoopt niet zien in de Oostvaardersplassen, breng dan een bezoek aan het Kampereiland of het Vossemeer bij het Keteldiep. Lees meer over vogels kijken in de Oostvaardersplassen.

#3. Hellegatsplaten
Dit is een van mijn favoriete natuurgebieden, maar ik heb dan ook in Ooltgensplaat gewoond, een dorpje dat aan dit imposante natuurgebied grenst. Vanuit de drie vogelkijkhutten maak je altijd kans om een of mee zeearenden te zien. Vanaf de parallelweg N59 kun je het hele gebied overzien. Let speciaal op de hoogspanningsmasten. Soms zitten er meerdere zeearend in zo’n paal, vaak jonge exemplaren. Ook leuk is dat er soms een zeearend op een kabel zit. Als een enorme kip op stok. Het record aantal zeearenden in één mast is geloof ik acht. Dat was in de zomer van 2016, toen de jonge zeearenden aan het rondzwerven waren. Wanneer je in de Hellegatsplaten zoekt naar de zeearend, dan neem je natuurlijk ook de Krammersche Slikken mee. Rij vervolgens door naar de Philipsdam en de Slikken van de Heen. Het is in de uitgestrekte gebieden rond het Krammer soms aardig zoeken, maar dat de zeearend er is, dat leidt geen twijfel. Lees meer over vogels kijken in de Hellegatsplaten.

#4. Lauwersmeer
Helaas ligt dit natuurgebied op te grote afstand voor mij. Ook hier broedt de zeearend en kun je de geduchte jager bezig zien.

#5. De Groote Peel
Zelfs al woon je in Limburg of in het oosten van Brabant dan nog kun je de grote deur in je eigen omgeving zien. In de Groote Peel bij Ospel wordt regelmatig melding gemaakt van een zeearend die het natuurgebied afschuimt. Lees meer over vogels kijken in de Groote Peel.

#6. Andere gebieden
Nu er zo veel zeearenden in Nederland broeden, kun je de indrukwekkende roofvogel op heel veel plekken tegenkomen. Ik zag er vorig jaar zelfs één boven de Meern bij Utrecht vliegen terwijl ik over de snelweg reed. Andere gebieden waar de zeearend wordt gemeld zijn het Markiezaat bij Bergen op Zoom, de Sophiapolder bij Hendrik-Ido-Ambacht, de Duursche Waarden in Overijssel en bij Strijensas in de Hoeksche Waard. Ook de Beninger Slikken en de Korendijkse Slikken zijn bekende plekken waar je hem kunt treffen.





Praktische informatie
De zeearend is een roofvogel en een van de kenmerken van roofvogels is dat ze het niet zo op mensen hebben. Je ziet de zeearend dus vaak op een aardige afstand. Neem dus altijd een goede verrekijker en liefst een telescoop mee om de paar honderd meter te overbruggen.

In alle natuurgebieden die ik hierboven noem staan vogelkijkhutten. Breng ‘s ochtends vroeg een bezoek aan een van de hutten en hou je stil. Doe de deur achter je dicht voordat je de luiken voor de kijkgaten opent. Anders heb je licht achter je en zien de vogels alsnog je silhouet. En zijn ze al gevlogen voordat jij ze zag.

Wil je echt grote kans maken op het zien van een zeearend, ga dan mee onder leiding van een deskundige gids. Zo kun je bijvoorbeeld een excursie of boottocht door de Biesbosch boeken. Ook in de Oostvaardersplassen kun je onder leiding van een privégids het gebied in. En o wonder, hetzelfde geldt voor het Lauwersmeer! Ook daar kun je onder leiding van een deskundige het gebied in!

roofvogels herkennen

Ekster ruziet met zeearend

Een verjaardag dreef me vandaag naar het eiland Tholen. Een goede reden om de Philipsdam met een bezoekje te vereren. De twee waterrallen voor de vogelkijkhut maakten een hoop herrie, maar zelfs een glimp gunden ze me niet. En dat is jammer, want een waterral, die heb ik nog niet gefilmd. De vogels lieten zich niet dwingen en dus koers naar het eiland. Daar zag ik zowaar deze zeearend zitten. Vlak voor de afslag naar het recreatieterrein. In de top van een dooie boom. Een ekster heeft het niet zo op hem en danst van tak naar tak, aldoor krassend en sarrend. Grote vriend trekt zich er niets van aan, sterker nog, het lijkt wel of hij met een achteloze scheet de ekster heen zendt.

mijn roofvogels rob bijlsma

Recensie: Levende rivier, Ruben Smit

levende rivierAch, ooh en wauw! Wie kan fotograferen als Ruben Smit en kornuiten kunnen, die mag zich met recht topfotograaf noemen. Die kwalificatie is helaas niet voor iedereen weggelegd. Dat betekent gelukkig niet dat je verstoken hoeft te blijven van mooie foto’s. Levende rivier is een groot vierkant boek met bar weinig tekst maar met héél veel foto’s, om preciezer te zijn: met een keur aan indrukwekkende foto’s!

Koop dit boek

 

 

Lees verder

Drie jonge zeearenden in de Hellegatsplaten

De Hellegatsplaten op Goeree-Overflakkee is denk ik momenteel een van de beste natuurgebieden om zeearenden te zien. Ik veronderstelde dat deze jongen dit jaar al waren uitgevlogen, maar dat blijkt niet zo te zijn. Dit zijn zeearenden die vorig jaar uit het ei zijn gekropen en nu kennelijk wat rond zwerven. Deze week las ik dat er maar liefst acht in één mast zaten! Zo gek maakten ze het vanmorgen helaas niet. Maar drie zeearenden is toch ook bijzonder? Eén zat er als een kip op de kabel, twee anderen zaten op stok ín de mast. Een van die twee vloog op en streek neer in het gras waar hij belaagd werd door een kokmeeuw. Dit tafereel zag ik vanaf de rode weg, de parallelweg langs de N59. Let op dat je op die weg niet harder dan zestig kilometer per uur mag rijden. Let nog beter op het voorbij razende verkeer, want zestig wordt al snel tachtig en soms komen er akelig grote tractoren langs denderen.

mijn roofvogels rob bijlsma

Over zeearenden op Goeree-Overflakkee

In de winter is de noordoever van het Krammer een van de beste plekken om zeearenden te spotten. Tussen de dorpen Ooltgensplaat en Oude-Tonge ligt natuurgebied de Krammersche Slikken. Hier overwintert elk jaar een aantal zeearenden. Vanmiddag bezohten we dit gebied en we zagen maar liefst drie zeearenden! Ze zaten alle drie op de grond. Twee op de dammen die honderd meter voor de oever zijn aangelegd om afkalving van de slikken tegen te gaan. Toen ze ons zagen, vlogen ze op. Eén vloog naar links en streek neer in het gras, de andere zeearend vloog in de richting van Oude-Tonge en verdween naar de overkant. Even later hadden we de eerste weer in het vizier met naast zich een tweede zeearend, een opvallend licht exemplaar die eerder vandaag al via Whatsapp was gemeld.

Waar vind je de zeearenden?
De zeearenden zwerven voortdurend in de wijde omtrek van de Krammersche Slikken. Je kunt ze overal tegenkomen: in de Hellegatsplaten, aan het Haringvliet, in de Krammersche Slikken en zo nu en dan zelfs in de polders. Niet gek, want het wemelt in deze hoek van de ganzen, een belangrijk ingrediënt van een zeearend-menu. Zeearenden in de lucht herken je direct aan hun grootte. Zeearenden op de grond natuurlijk ook, maar het valt vaak niet mee om ze op te sporen als ze op de grond zitten. Ze gaan schuil achter een pol of struik of zitten op een dammetje en lijken net een steen. Wees dus een geduldige en volhardende speurder!

Goede uitkijkpunten om zeearenden te zien zijn de twee vogelkijkhutten in de Hellegatsplaten, de vogelkijkhut langs de N59 met uitzicht over het Haringvliet en de dijk langs de Krammersche Slikken waar ik de opname van vanmiddag heb gemaakt. Twee van de beste uitkijkpunten over de Krammersche Slikken heb je aan het einde van de Lodewijksweg, Achthuizen en de Lodewijkseweg, Oude-Tonge (let op het minimale verschil in de benaming!). Ga de dijk over en geniet van het schitterende uitzicht. De beste tijd om deze uitkijkpunten te bezoeken is trouwens de vroege ochtend. Je staat hier aan de zuidkant van het eiland Goeree-Overflakkee en kijkt dus uit op het zuiden. Het grootste deel van de dag staat de zon pal in je gezicht, behalve ‘s ochtends vroeg. O ja, neem op zijn minst een verrekijker mee, en liefst ook een telescoop. Ik hoop dat je de zeearenden met deze aanwijzingen kunt vinden.

vlag zuidholland

Twee zeearenden langs de N59

Vanmiddag met vriend Sjaak alias De Spotvogel rond Ooltgensplaat vogels gekeken. Op de parallelweg van de N59 hadden we een voltreffer: twee zeearenden. Eerder zagen we in de Hellegatsplaten een houtsnip voor onze voeten opvliegen. Voor vogelkijkhut De Zwartkopmeeuw zaten wat brilduikers, grote groepen kuifeenden, een buizerd op een paaltje en tientallen grote zilverreigers die verschrikt opvlogen toen de twee zeearenden overkwamen.

In de gorzen bij Den Bommel en Stad aan het Haringvliet zagen we grote groepen brandganzen, wintertalingen, aalscholvers en een enkele grote zilverreiger. Twee buizerden joegen de brandganzen schrik aan. Twee reetjes schuilden in een rietkraag. Een torenvalk bad op de juiste hoogte om gefilmd te worden, maar ik liet hem schrikken en dus: weg beest. In de gorzen bij Ooltgensplaat hoorden we een paar ijsvogels en zagen we er een weg flitsen. Een havik vloog over en in het spui zwommen drie dodaars. Nou, dit waren de highlights van vandaag. Ik heb ze helaas lang niet allemaal kunnen filmen. De zeearenden wel, zij het dat de lens moeite had scherp te stellen en dus wat korte fragmenten:

banner literatuur

 

 

Vogels kijken in de Oostvaardersplassen




In de herfstvakantie waren we weer eens een keer in de vermaarde Oostvaardersplassen om er vogels te kijken. Dit is het leef- en broedgebied van de imposante zeearend. Je kent hem vast uit de bioscoophit De Nieuwe Wildernis. Het Buitencentrum aan de Kitsdijk, een afsplitsing van de befaamde Knardijk, was het startpunt van onze wandeling. Een opgezette zeearend laat zien hoe groot deze roofvogels in werkelijkheid zijn. Nou, hij is bepaald iets groter dan een buizerd! Bij het Buitencentrum begint een aantal wandelroutes, een van vijf kilometer en een lange route van ongeveer 10 kilometer. Het begin was meteen al veelbelovend. Een groepje staartmezen scharrelde door de struiken langs het terras. En zowaar, daar vloog hoog boven ons nóg een zwermpje vogels met van die lange staarten. Maar die maakten een ander geluid. Baardmannetjes!

De vogelkijkhut na de eerste vijver bood een fantastisch uitzicht op een brede rietkraag. Helaas lieten de baardmannetjes hier verstek gaan. Door naar de T-splitsing van het wandelpad, onder de spoorlijn door, en daar zagen we een ruigpootbuizerd bidden. De ruigpootbuizerd is in de winter een vaste gast in de Oostvaardersplassen. Mooi met een zwerm ganzen op de achtergrond. In de volgende video zie je de ruigpootbuizerd in actie:

Een paar honderd meter verderop stonden we plotseling midden in een zwerm goudhaantjes. Op ooghoogte nog wel, ideaal om te filmen, maar ja, de filmer was niet snel genoeg. Even afslaan om de volgende vogelkijkhut te bezoeken. De waterplas was opvallend leeg. Wel gaf een ijsvogel een teken van leven. Hij liet zich horen, maar helaas niet zien. Voor de vogelkijkhut is heel strategisch een wilgentak in het water gezet. Hier strijkt de ijsvogel vast regelmatig neer.

Verder naar het uitkijkpunt dat uitzicht biedt over het gebied achter de spoorlijn. Een buizerd vloog van dichtbij op. Een stel grote zilverreigers foerageerde in de plassen voor ons. Dan de Praamweg over, het rietgebied in. Meerkoeten, een grote zilverreiger en een blauwe zilverreiger lieten zich zien en horen. In het bos hoorde ik een matkop, zagen we een grote bonte specht en was het duidelijk dat er sprake is van een invasie van roodborsten.

vogelgidsen voor kinderen compleet

Eenmaal uit het bos een ferm halt. Een wel heel lichte buizerd streek neer in een van de struiken. Even later vloog een sperwer laag voorbij, zwermen kramsvogels kozen verschrikt het luchtruim. Een grote zilverreiger streek neer in de plas vlakbij. Je kunt hier kiezen tussen een vervolg over het wandelpad of een cross-over door het natuurgebied naar de vogelkijkhut. Met de kans oog in oog te staan met de wilde paarden in het gebied. We kozen voor de route door het natuurgebied. In de plas voor de vogelkijkhut wemelde het wel van de vogels. Grauwe ganzen, aalscholvers, grote zilverreiger, meerkoet, slobeend en krakeend lieten zich volop zien. Een waterral brulde door de ether. Een roodborstje zag vlak voor de ingang van de hut en liet zich met tegenlicht filmen onder luidkeels protest. Beluister zijn alarmroep in de volgende video:

De Oostvaardersplassen staan sinds De Nieuwe Wildernis natuurlijk ook bekend om de wilde zoogdieren die er in grote kuddes rondstruinen. Wij kwamen een kudde wilde konikpaarden tegen en konden ze van heel dichtbij bekijken. We waren op een zeker moment zelfs omringd door de konikpaarden! Later die middag hadden we vanaf de Praamweg een fantastisch uitzicht over de Oostvaardersplassen en zagen we de enorme kudde edelherten. Hoewel ze in de verte liepen te grazen toch een indrukwekkend gezicht. Zelfs de imposante geweien van de mannetjes waren duidelijk te zien. Je kunt in het Buitencentrum trouwens afgevallen geweien kopen. Nu ben ik zelf bepaald geen fan van al dat veredelde vee in natuurgebieden, maar karakteristiek zijn die grote zoogdieren natuurlijk wel:

Vlakbij het Buitencentrum hoorden we opnieuw een zwerm goudhaantjes. Ze zaten hoog in een boom, waar ze redelijk rustig naar voedsel zochten. Het kostte wat moeite om ze te filmen, maar ik heb toch een aantal mooie shots kunnen maken:

In het Buitencentrum van de Oostvaardersplassen kun je verrassend lekker eten en bovendien biologisch verantwoord. De zeearend hebben we helaas niet gezien (nou ja, in de vitrine staat er één), maar de ruigpootbuizerd was een prima compensatie. We komen zeker nog een keer terug, waarschijnlijk in het voorjaar. Dan moeten de Oostvaardersplassen werkelijk een vogelparadijs zijn!

Praktische informatie

Het Buitencentrum van de Oostvaardersplassen bevindt zich aan de Kitsweg 1, Lelystad. De wandelpaden die hier beginnen zijn verhard, goede schoenen volstaan. Op de website van Staatsbosbeheer vind je meer informatie over het Buitencentrum.

In het Buitencentrum zijn wandelroutes verkrijgbaar. Voor slechts € 1,00 koop je een A4-tje waarom alle vogelkijkhutten en uitkijkpunten staan vermeld. Erg handig en slechts een kleine som geld.

Wij bezochten de Oostvaardersplassen op een grijze herfstdag. Ik vermoed dat het voorjaar en begin van de zomer de beste maanden zijn om vogels te kijken in de Oostvaardersplassen. Het wemelt er dan van de zangvogels als fitis, tjiftjaf, blauwborst, grasmus en vele andere.

De beste periode om vogels te kijken in de Oostvaardersplassen

In een natuurgebied als de Oostvaardersplassen kun je natuurlijk het hele jaar door prima vogels kijken. Er valt altijd wel iets te zien. Maar er zijn natuurlijk altijd perioden die beter zijn. Ik zou zeggen: de zomer is de minst interessante periode. Dan houden de zangvogels zich schuil vanwege de rui of zijn zelfs al weggetrokken. En ook watervogels als eenden en ganzen zijn dan in de rui. Maar voor alle vogels geldt dat ze toch een keer voedsel moeten zoeken. En dus valt er zelfs in de zomer vanuit de vogelkijkhutten nog veel te zien. Het voorjaar vind ik zelf de beste periode om vogels te kijken. Dan trekken er nog (zang)vogels door. En de broedvogels zijn druk aan het zingen en voedsel zoeken. Najaar en winter zijn dan weer goed voor doortrekkers uit het noorden en voor vogels die in Nederland overwinteren. Zodra de vorst is ingevallen, is het tijd om de baardmannetjes te gaan bekijken. Die pikken dan de zaden uit de rietpluimen. 

Privé-excursie

Wil je op een volstrekt unieke manier de Oostvaardersplassen verkennen? Dat kan door een vogelexcursie onder leiding van een ervaren gids te boeken. De minimale groepsgrootte is 4 personen. Ook leuk om iemand een cadeaubon te geven voor deze vogelexcursie. Meer informatie over de vogelexcursie lees je hier.

Leestip voor wie de Oostvaardersplassen bezoekt

de nieuwe wildernis

 

meer-informatie-button

Tips van visdief

de wolf terug dick klees

anwb vogelgids van europa

steltlopers van europa

buiten-gebeurt-het

diersporengids Martin Laußer