Herken de tranende franjehoed

De tranende franjehoed. Ooit van gehoord? Ik niet. En dat terwijl de gids Welke paddenstoel is dat? aangeeft dat deze soort in heel Europa algemeen is. Ik filmde ze dit weekend op de Tongplaat bij Dordrecht.

De naam vind ik illuster genoeg. Proef hem op de tong: tranende franjehoed. Een heerlijke naam toch om een aantal keer te hardop te herhalen? Hoe deze paddenstoel aan zijn naam komt? Ik lees in de gids dat bij jonge exemplaren op de lamellensnede waterige druppeltjes te vinden zijn. Daarvoor moet je wel heel diep bukken, want zie maar eens onder een paddenstoel te kijken. Dat lukt mij in elk geval niet. En dus zou je de paddenstoel af moeten snijden om de naam vast te stellen. Daar ben ik op tegen. Niet dat de paddenstoel zelf daar nou heel veel van de lijden heeft. Onder de grond zit namelijk veel meer paddenstoel dan boven de grond. Hij leeft vrolijk verder. Maar aan voortplanten komt hij dan niet meer toe. En dat acht ik verlies. En voor de  smaak hoef je het ook niet te doen als ik mijn gids mag geloven. Niets bijzonders aan.

In de Grote paddenstoelengids voor onderweg van deskundige Ewald Gerhardt lees ik ook nog iets dat van toepassing is op deze fraaie paddenstoel: oppervlak droog, viltig-vezelig. Hij groeit aan grazige bosranden, op kerkhoven, in graslanden, akkers, parken en tuinen. Op voedselrijke bodems in elk geval. 

De tranende franjepoot dus. Veel vogels vielen er zaterdagmiddag niet te filmen en dan ben ik blij met een paddenstoel. Die vliegt tenminste niet weg. Een heel mooie paddenstoel, die je hieronder kunt zien.

De beste paddenstoelengidsen van dit moment:

Baltsende wintertalingen op de Tongplaat




In een nat natuurgebied als de Tongplaat wemelt het deze maand van de wintertalingen. Je herkent ze al van ver aan hun typische fluitende geluid. En de mannetjes natuurlijk aan de prachtige groene boog op de kop en de gele kont. Dat van dat gele achterwerk was de grote herkenningstruc die ik tijdens excursies met de Vogelwerkgroep Tholen leerde.

In dit filmpje zie je een groepje wintertalingen. Van grote afstand gefilmd vanuit de hut op de Tongplaat. Een beetje schokkerig en scheef, dat krijg je als je de zoom van de Sony Cybershot helemaal benut. Gelukkig heb ik zo’n zoom, anders had je enkel stipjes gezien. Een aantal mannetjes drommen samen rond dat ene vrouwtje. De mannetjes proberen indruk te maken door af en toe een dansje te maken. Nek uitstrekken, omhoog komen uit het water en in elkaar duiken. En angstvallig volgen ze het vrouwtje. Heb niet te veel medelijden met dat vrouwtje. Zij heeft de mannetjes voor het uitkiezen en van die machtspositie maakt ze beslist gebruik. Laat die mannetjes zich maar uitsloven, Op haar moment kiest het vrouwtje degene die de meeste indruk maakt. En daarvoor moeten de mannetjes flink zhun best doen.

Arme mannen.

De beste verrekijkers om vogels te kijken (per prijsklasse het beste model):

De grutto is er weer!

Het leuke van een paar jaren rond filmen is dat je kunt vergelijken. Wanneer filmde ik vorig jaar bijvoorbeeld de eerste grutto’s? Dat was op 17 februari op het befaamde Landje van Geijsel bij Ouderwerk aan de Amstel. En dit jaar? Afgelopen zaterdag, 10 maart. Op de Tongplaat in de Dordtse Biesbosch. Voordat je nu conclusies gaat trekken die verband houden met het winterweer: dit zegt helemaal niets. Nou ja, niets. Het zegt alles over mij. Want had ik ook dit jaar op 17 februari het Landje van Geijsel bezocht, dan had ik daar opnieuw een grote groep grutto’s gefilmd. Ik zag op waarneming.nl namelijk dat er begin februari op een aantal plekken in het land grutto’s te bewonderen waren. Lees verder

Matkop op de Tongplaat

De matkop. Een bruine mees met zwarte pet. Klein postuur (ongeveer zo groot als een pimpelmees). De matkop is een algemene broedvogel van allerlei typen bos. Hij broedt in loof- en naaldbos. In vochtige bossen en in droge bossen, zo lees ik in mijn vraagbaak het Handboek Vogels van Nederland en België. En dat komt overeen met mijn opname op de Tongplaat. Zaterdag filmde ik er op twee locaties een matkop. Eerst in het jonge wilgenbos langs het wandelpad. Ultrakort, alleen de riedel waarmee het filmpje hieronder opent. En daarna in het oude bos. Een boom was begroeid met een dikke laag mos en daar zat hij in te pulken. Lees verder

Sperwer op de Tongplaat

De eerste lentedag van het jaar en geen zin om al te grote afstanden af te leggen. Dan kom ik bijna als vanzelf uit op de Tongplaat. Dit blijft voor mij een van de mooiste gebieden in de Biesbosch. De beste periode om vogels te kijken op de Tongplaat begint bijna. Vanaf half maart arriveren de eerste zangvogels uit het zuiden. Fitis, tjiftjaf en hopelijk ook een vroege blauwborst. De rietgors is nu al aardig aan het zingen. Matkop is actief, roodborst ook. Een zanglijster hoorde ik zingen in het wilgenbos. Boomkruiper liet zich horen. Een paar goudhaantjes foerageerde in de wilgen. En dan nog de waterral die van de ene rietpluk naar de andere rende. Ik zou trouwens bijna de grote zaagbek vergeten die van de rivier de Tongplaat opvloog.

Vanmorgen zag ik gelukkig ook een andere vroege lentebode: de grutto. Er bivakkeert een groep van honderden grutto’s op de Tongplaat. Vanmorgen werd het hoog water en dat levert fraaie vergezichten op van grutto’s die opvliegen, landen en weer opvliegen. Maar daarover later, want daar heb ik natuurlijk ook beelden van. Lees verder

De blauwborst is in het land!

Nadat ik vanmorgen voor maandblad Open Deur was geïnterviewd over vogels kijken, ben ik snel naar de Tongplaat gereden. Ik las dat de blauwborst er weer was en dat vind ik altijd een mooie vogel om te filmen. En nu met een camera die maar liefst vijftig keer vergroot! Maar ik arriveerde pas om elf uur. Van vorig jaar kan ik me herinneren dat de blauwborsten tot een uur of tien heel actief zijn. Daarna doen ze het wat rustiger aan. Dat gold ook voor ‘onze’ blauwborst (we stonden met z’n vieren naar de vogel te turen). Eenmaal poseerde hij in een van de jonge wilgen. Het grootste deel van de opname bleek vaag, een klein deel was gelukkig wel wat scherper. Ik was trouwens ook een van de gelukkigen die de zeearend over zagen vliegen. Enorme vleugels, korte staart, wat een spectaculaire roofvogel!

 

De beste plekken om de visarend te zien




De visarend is weer in het land! Eigenlijk is hij nauwelijks uit het land geweest, nu er immers twee paartjes tot broeden kwamen in de Brabantse Biesbosch. Maar nu de broedperiode achter de rug ligt, melden de eerste doortrekkers zich. Er zijn er al aardig wat gezien. Wist je dat een groot aantal Scandinavische visarenden in voor- en najaar door Nederland trekt? Dat las ik in het fraaie handboek Roofvogels en uilen van Noordwest-Europa. Wil je ook eens een visarend in het water zien vallen, bovenop een dikke vis? Lees dan hier waar je ze de komende weken zeker kunt zien. De volgorde van de gebieden is willekeurig. 

#1. Oostvoornse Meer en omstreken
Ten zuiden van de Maasvlakte ligt het Oostvoornse Meer. Slechts één enkele duinrij ontneemt het zicht op de zware industrieën in het Rotterdamse havengebied. Vanaf eind augustus tot eind september is dit een van de beste plekken om de visarend te zien. Er vliegen meerdere exemplaren rond in het gebied. De beste plek om de visarend te zien is de Westplaat. Deze plaat ligt ten westen van de Brielse Gatdam die het meer afsluit van de Noordzee. Een heerlijk wandelgebied waar je tijdens de trekperiode ook nog eens kans maakt op zangvogels als bonte vliegenvanger, kleine vliegenvanger en draaihals. Op de slikken zie je duizenden steltlopers die zich maar weinig aantrekken van de visarenden. De visarend laat zich overigens ook boven het Oostvoornse Meer zien.

#2. Biesbosch
Ga de komende weken eens uit fietsen of wandelen in de Biesbosch. Of je nu de Dordtse, de Sliedrechtse of de Brabantse Biesbosch kiest, dat maakt niet zo heel veel uit. Je maakt overal kans op de visarend. Ook hier vliegen de komende weken vast en zeker meerdere exemplaren rond. Wie weet zie je het uitgevlogen jong met ouders rond scharrelen. Ik zie ook aardig wat waarnemingen in de Crezéepolder bij Ridderkerk, een nieuw natuurgebied in de buurt van de Biesbosch.

#3. Hellegatsplaten
De Hellegatsplaten en omgeving is ook een vaste foerageerplek voor doortrekkende visarenden. Bezoek een van de drie vogelkijkhutten in het gebied. Speur vanaf de parallelweg langs de N59 de masten af. In de top van een van de masten zit er regelmatig een een vis te verorberen. Je maakt hier ook altijd kans op zijn grote neef, de zeearend. Je kunt de visarend langs de hele zuidkust van Ooltgensplaat tot Oude-Tonge tegenkomen. Sla daarom ook een blik op de Krammerse Slikken. Op het eiland Goeree-Overflakkee kun je de visarend ook in natuurgebied de Kwade Hoek bij Goedereede zien.

#4. Vossemeer
Ten noordoosten van Dronten ligt het Vossemeer, een van de randmeren van Flevoland. Het Vossemeer staat in verbinding met andere meren als het Ketelmeer en het Drontermeer waar je de visarend ook kunt tegenkomen. Op sommige plekken is het Vossemeer erg ondiep. Het gebied kent uitgestrekte moerasgebieden. Ideaal leefgebied voor grote zoetwatervissen. Naast de visarend maak je hier de komende weken zeker kans op vogels als zeearend, bruine kiekendief, waterral en baardmannetje. Er bevindt zich een vogeluitkijkpunt in het gebied waar de visarend zich regelmatig laat zien.

#5. Ooijpolder en Millingerwaard
Het rivierenlandschap bij Nijmegen is een ideaal gebied voor de visarend. De vele strangen, wielen, kleiputten en zandputten staan vol water en waar water is, daar leeft vis. Vogels genoeg in dit bijzondere natuurgebied.

Overige plekken
Hoewel ons land maar klein is en helaas dichtbevolkt en intensief bebouwd, zijn er gelukkig nog tal van gebieden waar je de visarend tijdens de voorjaars- en najaarstrek kunt zien. Andere bekende plekken om de visarend te zien zijn het Lauwersmeer, de Wieden en Weerribben en de Oostvaardersplassen. Ik kan het toch niet laten om af te sluiten met het noemen van een weergaloos natuurgebied bij mij in de regio: de Zouweboezem. Zie je hier geen visarend, dan wel iets anders bijzonders. En o ja, de vroege morgen is altijd de beste tijd om vogels te kijken, zo ook om de visarend te zien.

mijn roofvogels rob bijlsma

Tips van visdief

roofvogels van europa mebs en schmidt

roofvogels en uilen van Noordwest Europa

Roofvogels van Europa, Noord Afrika en het Midden-Oosten a

Alarmerende rietzanger

En zo kroop ik zaterdagavond op de Tongplaat onder mijn camouflagekleed in de hoop van dichtbij een grasmus of blauwborst te filmen, maar beide zangvogels bleven op afstand. Toen maar verder gesjokt, naar die in mijn ogen vreselijke vogelkijkhut. Hoe je als Staatsbosbeheer zo’n ding in elkaar kunt flansen, ik begrijp het werkelijk niet. Er zaten dit keer niet veel vogels, maar de vogels die er zaten, zagen me direct. Het zijn kijkgaten zo groot als een raam en bovendien heb je ook nog eens een enorm licht gat achter je. Je silhouet steekt dus heerlijk af tegen de lucht. Maar goed, je kunt ook op het bankje vóór de hut gaan zitten en je moet je wel realiseren: het is een wat lompe hut in een werkelijk magnifiek natuurgebied. Op weg naar de vogelkijkhut zat een stel rietzangers en kleine karekieten te alarmeren. Eén alarmerende rietzanger liet zich even van dichtbij filmen. Hij alarmeert, dus ik vermoed dat er een nest in de buurt hangt.

de beste vogelgidsen 2016

Vogels kijken op de Tongplaat: zingende blauwborst

Zaterdagochtend had ik als belangrijk doel: een zingende blauwborst filmen, liefst tegen een blauwe hemel. Dat liep anders. De zingende blauwborst had ik al snel, maar de hemel werd niet blauw. Die bleef maar een beetje grauwig. Helder licht was er niet, en zo bleven ook de kleuren van deze blauwborst een beetje ingetogen. Maar ondertussen is het een schitterende zangvogel die je zeker eens een keer in het echt moet gaan bekijken. Van maart tot en met mei zingen ze uitbundig, ga in die periode eens een keer naar de Biesbosch, naar de Tongplaat onder Dordrecht bijvoorbeeld. Natuurgebied de Rietputten bij Vlaardingen is ook een vermaard blauwborstengebied. En ik zie uit naar een heldere lentedag met een blauwborst recht voor me.

voor wildplukkers