Bezoekverslag aan Vogelobservatorium Tij

Met het Vogelobservatorium Tij bij Stellendam maakt Nederland kennis met een nieuw fenomeen in vogelkijkhutland: de vogelkijkhut onder architectuur. Trouw noemde het zelfs een natuurkunstwerk. Vogelaars moeten zich nogal eens behelpen met een simpele gluurmuur of een bouwvallige hut. Maar in natuurgebied de Scheelhoek heeft Natuurmonumenten het anders aangepakt. Ze liet twee architectenbureaus samenwerken bij het ontwerpen van een futuristisch uitziende hut. Ik moet zeggen: het is inderdaad een belevenis om in de hut te zijn.

Lees verder

Vogels kijken in de Scheelhoek

Bij Stellendam op Goeree-Overflakkee ligt een machtig mooi natuurgebied: de Scheelhoek. Dit moerasgebied ligt tegen het Haringvliet aan. Het is een van de kroonjuwelen van de natuur in de Delta. Na de afsluiting van de Haringvliet door een dam, ontstond hier een ongerept natuurgebied. En nu de Haringvlietdam op een kier staat voor het onderwaterleven, worden allerlei natuurgebieden op de noordoever van Goeree-Overflakkee ontsloten voor bezoekers. Die natuurgebieden zijn het bezoeken meer dan waard. Ik waande me zowaar in een natuurgebied in Frankrijk!

Lees verder

Wulp in de Buitenhaven van Stellendam

De grootste steltloper van Europa. Dat is de wulp. Een opvallende verschijning met zijn lange, kromme snavel. Alleen de verwarren met de regenwulp, maar die is een stukje kleiner (kortere snavel en poten). Deze wulp filmde ik op de oever van de Buitenhaven van Stellendam. Dit is een prima startpunt van elke vogeltocht over Goeree-Overflakkee. Vanaf de Buitenhaven kun je het befaamde natuurgebied de Kwade Hoek in wandelen.

Praktische natuurgidsen voor aan de kust:

De verschillen tussen grote en middelste zaagbek (mannetjes)

De grote zaagbek en middelste zaagbek heb ik nog niet vaak samen gezien. Toch kan het zomaar gebeuren. Op de zoete wateren rond Goeree-Overflakkee overwinteren beide soorten. In de leuke haventjes van Ooltgensplaat en Den Bommel bijvoorbeeld. En in de haven van Oude-Tonge. Kom je echter bij het zoute water van de Noordzee, dan zie je over het algemeen alleen de middelste zaagbek. De grote zaagbek heeft een voorkeur voor zoet. Maar dan nu de uitzondering: ik filmde een stel grote zaagbekken in de buitenhaven van Stellendam en die is toch echt zout, of op zijn minst heel brak.

Goed, dan sta je dus bij de haven en zie je een zaagbek. Is het een middelste zaagbek of een grote zaagbek? Nu zijn de verschillen ook weer niet zo heel lastig, maar zie je ze voor de eerste keer, dan moet je het maar net weer zien. En vandaar nu een filmpje over de verschillen tussen de middelste zaagbek en de grote zaagbek en dan alleen de mannetjes.

De beste telescopen om vogels te kijken:

Grote zaagbekken in de Stellendamse haven

Een drukte van belang was het in de Stellendamse haven. Futen, veel futen. Zo’n grote groep, ik schat wel vijftig, heb ik nog niet vaak gezien. Natuurlijk de aalscholvers, die zwarte rakkers die in het snelstromende water vissen. Een paar middelste zaagbekken en opeens zowaar ook een viertal grote zaagbekken. Dat was onverwacht, want de Stellendamse haven is buitendijks en dus zout. En grote zaagbekken zitten over het algemeen juist op zoet water.

Althans, ik zie ze vrijwel uitsluitend op zoet water. In de haven van Ooltgensplaat bijvoorbeeld. En in de Brabantse Biesbosch. Maar op zout niet eerder. De ANWB Vogelgids van Europa geeft me gelijk, maar laat de mogelijkheid van het zoute toch open: ‘Weinig op zout water.’ Welnu, vandaag dus vier grote zaagbekken in een zoute haven. Een haven met vissersschepen die onderdeel zijn van een oorlogsvloot. Want hoeveel van die vissersschepen daar in Stellendam zijn voorzien van de betwiste pulskor? De vismethode waarbij vissen worden het net in worden gestimuleerd door elektrische schokjes. Trouwens, naast die haven ligt een machtig mooi natuurgebied: de Kwade Hoek. In het wandelboek Het hele jaar door op stap van Natuurmonumenten vind je een uitgewerkte route. Lekker uitwaaien in de haven en in dit prachtige gebied. Lees verder

Een gevecht om een vis

Alle vogels lijden honger. Dat was vanmorgen duidelijk te zien. Allerlei steltlopers die normaal gesproken snel opvliegen, lieten zich op een paar meter afstand fotograferen en filmen vanuit de auto. En neem nu dit tafereel in de Stellendamse haven. Een aalscholver ving een vis. Hij verliest het aan een paar meeuwen. Grote mantelmeeuw en zilvermeeuw vechten verder. De eerste schrokt het haastig op en maakt zich uit de voeten.

Vogels kijken in de Kwade Hoek




De Kwade Hoek op Goeree-Overflakkee is een vermaard natuurgebied. Uniek is misschien een al te groot woord, maar dat het een fantastisch gebied is, is honderd procent waar. De elementen hebben hier vrij spel, want het gebied ligt buitendijks. Als er een flinke noordwester staat gecombineerd met springtij, dan loopt het hele gebied onder. Grote kans dat een aantal kreken dan opeens helemaal anders liggen. In de Kwade Hoek liggen verschillende duinrijen. Hoe meer landinwaarts je komt, hoe zoeter het gebied. En dat heeft zijn invloed op de vegetatie. Spreekt vanzelf dat de Kwade Hoek bekendheid geniet vanwege de zoutminnende planten als zeekraal, schorrezoutgras, zeewolfsmelk, strandduizendguldenkruid en lamsoor. Aan de rand van de duinen kom je in het voorjaar veel orchideeën tegen. Vanwege de gunstige en rustige ligging kun je ook heerlijk vogels kijken in de Kwade Hoek.

In het voorjaar arriveren heel andere soorten. Lepelaars foerageren in de plassen. Deze bijzondere vogel broedt in Quackjeswater, een natuurgebied aan de overkant van het Haringvliet. Drie keer de vleugels slaan en de lepelaars zijn in de Kwade Hoek. Wil je in voorjaar of zomer lepelaars zien, breng dan eens een bezoek aan de Kwade Hoek. In de rietvegetatie tref je vogels als rietgors, sprinkhaanrietzanger, kleine karekiet, bosrietzanger en rietzanger. Begin je wandeling in het voorjaar eens in de vroege morgen, bij zonsopgang en luister naar het spectaculaire vogelkoor. Ook de ijsvogel vliegt in het gebied, maar eerlijk gezegd kun je voor de ijsvogel het beste naar de haven van Stellendam. Tijdens de voorjaarstrek maak je in de Kwade Hoek ook een beste kans op het zien van de visarend.

In elk jaargetij is vogels kijken in de Kwade Hoek een goed idee. Hou rekening met drassig gebied. Er is zelfs een wandeling uitgezet waarbij op de bordjes expliciet wordt aangegeven dat het een laarzenpad is. De wandelingen voeren je door de duinen en over het strand. Wil je inderdaad over het strand struinen, op zoek naar bijvoorbeeld de ijsgors, dan raad ik je aan om rubberen laarzen aan te doen. Leren schoeisel is meestal niet heel goed bestand tegen het zoute water.

Vogels kijken in de Kwade Hoek: een goed idee.

Praktische informatie

De Kwade Hoek is uitstekend toegankelijk. Dat heeft de beheerder, Natuurmonumenten, goed voor elkaar. De keren dat ik het gebied bezocht was mijn startpunt óf de haven van Stellendam óf de parkeerplaats aan de Oostdijkseweg, Goedereede (naast nummer 107). Vanaf deze locaties starten de wandelpaden.

In de Kwade Hoek bevinden zich een paar uitkijkpunten. In het hoogste duin bevinden zich een paar vogelkijkhutten. De wandelroutes voeren je er langs.

Hou er rekening mee dat de wandelroutes door de Kwade Hoek niet zozeer lang zijn, maar wel redelijk zwaar. Het mulle zand op het strand, de vette slik tussen strand en duingebied, maken het lopen zwaarder dan normaal. Staat tegenover dat de ruimten onmetelijk zijn en je jezelf midden in authentieke natuur waant. Wendt je aangezicht dan wel af van de rookpluimen boven de Europoort die je aan de overkant van het water ziet (bij helder weer).

De Kwade Hoek is een populair wandelgebied. Helaas ook onder bezitters van viervoeters die in zo’n gebied hun hond natuurlijk los laten lopen. Dat wil nog wel eens een verstorende werking hebben op de aanwezige vogels. Het beste tijdstip om vogels te kijken is sowieso vroeg in de morgen en door de week. Op zaterdag en zondag wordt het na tienen allengs drukker in het gebied (ondanks het feit dat de zondagsrust nog hoog in het vaandel staat op het eiland Goeree-Overflakkee).

Ga je vogels kijken in de Kwade Hoek sta dan ook altijd even stil bij het haven van Stellendam. Daar worden met de nodige regelmaat bijzondere kustvogels gezien. Ook het Zuiderdiep (tegenover de haven) is een fraai natuurgebied. Er bevindt zich zelfs een vogelkijkhut, ‘t Kiekgat geheten. Kijk in de winter ook uit over de weilanden achter de duinen. Grote groepen ganzen foerageren er. Je maakt er ook kans op grote groepen goudplevieren. In 2016 liep er zelfs een Amerikaanse goudplevier tussen, een dwaalgast. En om je vogeltocht compleet te maken ga je in de wintermaanden natuurlijk even door naar de Brouwersdam voor de zeevogels en zeehonden.

De inwendige mens valt op dit deel van het eiland prima te verzorgen. Hou je van vis, breng dan eens een bezoek aan de zeevishandel van de visafslag. De naam weet ik niet precies, maar de zaak zit aan de kopse kant van het enorme gebouw. Hier serveren ze heerlijke vissoep en andere visgerechten. De vishandel tegenover de visafslag kreeg in de AD Haringtest 2016 geen beste score. Laat ik het zo formuleren: vishandels die dermate slecht scoren in de test, die mijd ik in de regel.

In de haven van Stellendam bevindt zich ook een (vis)restaurant dat een veelbelovende menukaart heeft. Ik heb het restaurant zelf nog nooit bezocht. Wil je in een eeuwenoude sfeer lunchen of dineren, breng dan een bezoek aan de Gouden Leeuw in Goedereede. Voor een snack bezoek je een snackbar in Ouddorp. De snackwagens op de Brouwersdam leveren een bedroevende kwaliteit, is mijn ervaring. Daar koop je alleen iets wanneer je van honger dreigt om te komen.

De beste verrekijkers voor beginnende vogelaars:

 

 

Tips van visdief

de wolf terug dick klees

stemmen-in-de-oceaan-susan-casey

alle vogels van europa

anwb vogelgids van europa

hans dorrestijns volkomen vogelgids