Tagarchief: oeverzwaluw

boerenzwaluw

Hoe lok ik zwaluwen in mijn tuin?

In ons land leven drie soorten zwaluwen: de oeverzwaluw, huiszwaluw en de boerenzwaluw. En mocht je de gierzwaluw er ook bij willen rekenen (en dat doe ik in deze blog) dan hebben we er zelfs vier! Zwaluwen behoren tot de meest gezellige vogels. Ze vliegen aldoor druk in het rond, jagend op vliegen, muggen en andere insecten. Ze communiceren met elkaar door druk te kwetteren. Leuk dus om zwaluwen in je tuin te hebben, dus vandaar in de serie Hoe lok ik … nu de vraag: hoe lok ik zwaluwen in mijn tuin?

Filmpjes van de zwaluwen in ons land

Natuurlijk is het fijn wanneer je de zwaluwen herkent. Dan weet je over welke vogels ik het heb. In de filmpjes hieronder stel ik ze aan je voor. In het eerste filmpje zie je hoe huiszwaluwen bezig zijn hun nesten te bouwen. In het tweede filmpje kijk je een boerenzwaluw in de ogen. En in het derde filmpje rust een oeverzwaluw uit op een rietpluim. Van de gierzwaluw heb ik geen filmpjes. Die vliegen te snel en te hoog om te kunnen filmen.

Welke zwaluwen mag je in je tuin verwachten?

Niet alle zwaluwen zul je in een tuin of rond je huis zien. De oeverzwaluw bijvoorbeeld graaft een nest in steile wanden. In een hoop zand bijvoorbeeld, of de oever van een beekje. De meeste mensen hebben geen ingeklonken hoop zand in de tuin liggen. De oeverzwaluw laat ik in dit verhaal dus links liggen.

De huiszwaluw maakt zijn naam echter helemaal waar. Die nestelt meestal onder overstekken. Ze ‘plakken’ hun nest van klei tegen de muur en de overstek aan. Het nest blijft een hele zomer hangen en ze brengen er vaak meerdere legsels in groot.

De boerenzwaluw tenslotte, is een soort die je vooral op het platteland aantreft. Hij broedt in boerenschuren en in paardenstallen.

Dan tenslotte de gierzwaluw. Die broedt onder dakpannen en in holtes in oude gebouwen. Ook een soort dus die in de bebouwde kom voorkomt.

hoe lok ik zwaluwen in mijn tuin

Hoe lok je een huiszwaluw in je tuin?

De huiszwaluw broedt zoals hierboven al aangegeven onder overstekken. De uitstekende randen van het dak. Sommige huizen hebben een overstek, andere niet. Het is eigenlijk heel simpel: wil je een huiszwaluw in je tuin hebben (of eigenlijk beter: onder je dak) dan moet je overstekken hebben. Liefst wit geverfd, want donker geverfde overstekken zijn om een of andere reden minder populair.

Heb je overstekken, maar géén huiszwaluwen, dan kun je proberen de huiszwaluwen te lokken door het ophangen van nestkasten voor huiszwaluwen. Dit zijn feitelijk nagemaakte huiszwaluwnesten. Je hangt ze heel eenvoudig op. Hoewel: in veel gevallen zul je hoog de ladder op moeten. Denk aan je veiligheid! Deze nestkasten worden af en toe ook gekraakt door huismussen.

Mestplank voor de huiszwaluwen
Nu hoor ik je al zeggen: maar huiszwaluwen onder een overstek, die poepen de muur helemaal onder. Dat klopt. Elke vogel poept en huiszwaluwen doen dat heel eenvoudig: onder het nest. Daar is een eenvoudige oplossing voor: de mestplank voor huiszwaluwen. Die vangt de uitwerpselen op. Aan het eind van het broedseizoen maak je de plank schoon en is iedereen weer blij.

Let wel: door huiszwaluwen een nestplaats te bieden, verricht je een goede daad. Niet alleen omdat het met de huiszwaluw slecht gaat in Nederland. Maar ook omdat de huiszwaluw bekend staat als de stofzuiger van de lucht. Duizenden, zo niet miljoenen insecten verdwijnen in de opengesperde snavels. Dus, wil je van de muggen af, dan huiszwaluwen lokken!

hoe lok ik huiszwaluwen in mijn tuin

Geen overstekken? Dan de huiszwaluwtil!

De meeste huizen hebben echter géén overstekken. Stel dat je dan toch huiszwaluwen wilt lokken. Hoe pak je dat dan aan? Of de lokale overheid, een gemeente bijvoorbeeld, wil de biodiversiteit in stad of dorp een handje helpen… Welke mogelijkheden zijn er dan? Tijdens de SOVON-dag sprak ik iemand van Vivara Pro. Deze partij biedt allerhande materialen aan voor de bouw. Van nestkast tot huiszwaluwentil. Je moet maar eens op hun website kijken. Wil je als gemeente de huiszwaluwen helpen, plaats dan een rijtje huiszwaluwtillen langs een kade of een park. Je kunt ook verspreid in de wijken van die tillen neerzetten. Maar het begint natuurlijk al in de bestemmingsplannen. Als daarin wordt opgenomen dat er aandacht moet zijn voor de biodiversiteit, dan zullen projectontwikkelaars, bouwers en huizenbezitters zich als vanzelf gaan oriënteren op vogelvriendelijke manieren van bouwen. Vogelbescherming Nederland wil hier vast in meedenken.

Boerenzwaluw in de Hellegatsplaten
Boerenzwaluw (fotograaf: Sjaak Huijer)

Hoe lok je een boerenzwaluw in je tuin?

De boerenzwaluw leeft vooral op het platteland. Hij broedt vanouds in open boerenschuren. Tegenwoordig ook veel in de paardenstallen. Zolang de stal maar open is en er geen gif wordt gebruikt om vliegen en andere insecten te doden. Als je wel gif gebruikt, dan weet je zeker dat je de vogels die van de insecten leven, meesleurt in de ondergang.

Wil je een boerenzwaluw in je tuin, dan zul je dus een stal in je tuin moeten bouwen. Liefst met koe of paard erin. Want de mest trekt vliegen aan. En op die vliegen zijn boerenzwaluwen buitengewoon dol.

hoe lok ik gierzwaluwen in mijn tuin

Hoe lok je de gierzwaluw in je tuin?

De gierzwaluw broedt in holten in gebouwen. In historische steden zijn de daken vaak niet helemaal dicht gemaakt en heeft de gierzwaluw kans om onder oude dakpannen te nestelen. In nieuwbouw maakt hij echter geen schijn van kans. Die daken zijn zo dicht en zo stevig, daar valt zomaar geen nest in te maken.

Gelukkig zijn er ook voor de gierzwaluw nestkasten ontwikkeld. Die kun je tegen de muur van de woning aanbrengen. Liefst zo hoog mogelijk, want gierzwaluwen nestelen op grote hoogte.

Nieuwbouwwoning
Ben je van plan een woning te laten bouwen, en wil je ook de gierzwaluw een hartelijk welkom heten? Dan kun je in het bouwontwerp rekening houden met de gierzwaluw. Vraag de ontwerper of bouwer om op een aantal plaatsen professionele gierzwaluwkasten in te metselen of aan te brengen. En ben je heel fanatiek, probeer dat dan in de wijk te promoten. Echt waar, de leefbaarheid van de wijk gaat er met sprongen op vooruit als je in voorjaar en zomer gierzwaluwen hoort en ziet vliegen!

Ik hoop dat ik je met deze tips heb kunnen inspireren om iets te doen voor de zwaluwen in jouw omgeving. Zwaluwen behoren tot de eerste lenteboden. Zie je eind maart een zwaluw vliegen, dan weet je: de warmere maanden komen eraan. Ze vegen bovendien de lucht schoon door insecten te vangen. En ze maken een gezellig geluid en dat is weer goed voor de leefbaarheid van de wijk. Kortom: alle reden om zwaluwen te verwelkomen in jouw omgeving!

Mijn tips voor natuurbeleving en vogels kijken

Met deze tips beleef je de natuur nog intenser en komen de vogels letterlijk dichterbij:

(voor elk budget de drie beste opties)

(héél véél keuze, en zelfs met geheel contactloos verblijf!)

(voor elk budget een paar opties)

(per provincie gesorteerd)

(aantrekkelijke planten voor vogels, vlinders en andere insecten)

(lees hier mijn tips om spechten, mezen en roofvogels naar je tuin te lokken)

(mijn persoonlijke top tien)

Oeverzwaluw (Fotograaf: Sjaak Huijer)

Oeverzwaluwen in de vroege morgen

Augustus is bijna voorbij, het moment dat de zwaluwen zich verzamelen voor de trek naar het zuiden. Je kunt op het platteland en vooral in natuurgebieden nu grote groepen boerenzwaluwen, huiszwaluwen en oeverzwaluwen tegenkomen. Vaak gemengd, want elkaar uitsluiten doen de zwaluwen niet.

Lees verder Oeverzwaluwen in de vroege morgen

Boerenzwaluw en oeverzwaluw

Trekvogels verzamelen zich in deze tijd van het jaar voor de grote vlucht naar het zuiden. Zo ook de zwaluwen. In het krekengebied bij het Watersnoodmuseum op Schouwen-Duiveland filmde ik een groepje zwaluwen in een meidoorn. Boerenzwaluw en oeverzwaluw rusten naast elkaar uit op een meidoorntak. Zie je meteen de verschillen tussen deze twee soorten. Youtube maakt trouwens ook wel iets heel mooist van de still waarmee het filmpje zichtbaar is op internet. Een tweede boerenzwaluw die tussen boerenzwaluw en oeverzwaluw in hangt.

Oeverzwaluwen in de Hellegatsplaten

Vandaag na lange tijd weer eens met vriend Sjaak erop uit. Dat is altijd top. En dus naar de Hellegatsplaten en daarna naar de hut op de Philipsdam. Het leverde niet heel veel waarnemingen op. Vanuit de vogelkijkhut de Zwartkopmeeuw in de Hellegatsplaten waren het vooral de oeverzwaluwen die de show stalen. Met tientallen tegelijk landden ze op de draad die tussen wal en vogeleiland is gespannen. Om spontaan weer met z’n allen ook op te vliegen. In de hut zaten twee jonge witte kwikstaarten die duidelijk nog wat vlieguren moesten maken.

In de Hellegatsplaten hadden we ook twee leuke ontmoetingen. De eerste met een onderzoeker van Naturalis. Hij liep met een soort van schepnet door de vegetatie. Op mijn vraag of dat een vlindernet was, antwoordde hij dat het meer een insectennet was. Om hommels en wantsen te vangen. Hij verrichte onderzoek naar hommels in een aantal natuurgebieden in de buurt. De andere ontmoeting vond ik om een andere reden bijzonder. In de hut kregen we namelijk bezoek. Onze mede-vogelaar was zo ongeveer voor het eerst aan het vogels kijken en ene ‘meneer Visdief’ had op zijn website iets geschreven over de Hellegatsplaten. Kijk, dat is altijd leuk. In het veld iemand ontmoeten die mijn website heeft geraadpleegd. Tjeerd uit Capelle aan den IJssel kwam ook nog eens met een state-of-the-art Swarovski telescoop aanzeulen. Die moest ook nog even worden getest en de algehele conclusie luidt: bevoorrecht de mens die door zo’n telescoop mag kijken. Wat een helder beeld! Met z’n drieën vervolgens naar de Philipsdam gereden waar vanuit de hut bar weinig te zien was. Dat is echt een contemplatieve hut hoor. Ga er twee uur zitten en een beetje voor je uit staren. Wie weet komen ijsvogel of grote zilverreiger voorbij. En anders moet je een keer terug komen en ben je hopelijk toch een beetje tot rust gekomen. Vanaf de parallelweg op de Grevelingendam op de Krammer tenslotte naar de ruiende watervogels gekeken. Geoorde fuut in zomerkleed was daar het hoogtepunt. Het andere hoogtepunt van de dag was van geheel andere aard: een bezoek aan de film Dunkirk met twee kinders. Zeer indrukwekkend!