Vogels kijken op Landgoed Mattemburgh

Bij Bergen op Zoom, op de Brabantse Wal, ligt een landgoed waarvan wordt beweerd dat de tuin tot de vijf mooiste behoort in Nederland. Het heet Landgoed Mattemburgh. De tuinen nodigen uit om er door heen te wandelen. Ook het bos en het natuurgebied rond het Landgoed Mattemburgh zijn bijzonder mooi. Alle reden dus om er te gaan wandelen én om er vogels te gaan kijken. Want op en rond het landgoed vliegt een zeldzame vogel rond: de middelste bonte specht. Alleen al voor die schaarse broedvogel zou je een keer afreizen naar Bergen op Zoom. Daarom dit artikel over vogels kijken op Landgoed Mattemburgh.

Lees verder

Mijn eerste eikenpage

Lok vlinders en bijen naar uw tuin: bestel Vivara insectenhuisjes!

Deze week was ik als begeleider mee op schoolkamp van onze zoon. In Oosterhout verbleven we, of eigenlijk beter: in de bossen nabij Den Hout. Dat is Noord-Brabant en een heel ander landschap dan bij ons in de Alblasserwaard. Dus stiekem hoopte ik op een paar waarnemingen van soorten die ik beslist niet zal zien in mijn eigen omgeving. Lees verder

Geoorde futen in de Emerput

De Emerput is een van de bekendste plassen onder vogelminnend Nederland. Gek genoeg ligt deze plas bepaald niet in een rustig stukje Nederland. Te midden van wegen en bedrijven is het nooit stil. Maar stil genoeg voor geoorde futen om er jaarlijks terug te keren om te broeden. De Emerput is een grote plas op een bedrijventerrein in Breda. Speciaal voor vogelaars is er een vogelkijkhut neergezet. Een metalen hut op palen. En dat het bedrijventerrein dichtbij is, heeft één groot voordeel: de plas is uitstekend bereikbaar. De geoorde futen laten zich vanuit de hut én vanaf de oever van redelijk dichtbij bekijken. De gouden veren en die magische rode ogen zijn voor veel vogelaars reden om af te reizen naar deze bijzondere plek.

Aalscholvernest bij Willemstad

Vlak voor het historische stadje Willemstad in westen van de provincie Noord-Brabant kun je van dichtbij een broedkolonie aalscholvers bekijken. Ik bezocht deze kolonie dit weekend en filmde een paartje hoog in de bomen. Het warme ochtendlicht zette de vogels in een bijzondere gloed. Je kunt het vanwege de afstand niet goed horen, maar uit de kolonie stijgen de wonderlijkste geluiden op. Dat komt ook door de blauwe reigers die er nestelen. Die krijsen en blazen dat het een lieve lust is. Zo lief gaat het er trouwens niet aan toe in de kolonie. Ik zag een stel blauwe reigers vechten om iets simpels als een tak voor het nest. Dat is trouwens mooi om te zien, zo’n dansend stel reigers op de grond.

De blauwe reigers bouwen aan hun nest

De lente is begonnen. Mag ik dat al zeggen? Ik filmde deze blauwe reigers op hun nest in de kolonie bij Willemstad in Noord-Brabant. De aalscholvers die in dezelfde bomen nestelen zitten zelfs al op hun nesten. Het doet een beetje Frans aan, zo’n vogeleiland. In de Brenne en in de Auvergne kwam ik ook zulke broedkolonies tegen. Alleen dan zonder aalscholver en met kleine zilverreigers, kwakken en vaak ook purperreigers. Wonderlijke geluiden produceert zo’n broedkolonie trouwens. De ene vogels bromt, de andere krijst en weer een andere pompt iets onbeschrijflijks uit zijn keel. Altijd leuk om te kijken en te luisteren bij zo’n bomeneiland vol nesten.

Tijd voor de nonnetjes

Februari en maart zijn de maanden om nonnetjes te kijken in de Brabantse Biesbosch. In elk geval dit jaar. Zaterdag zag ik veel groepjes dobberen. Veel vrouwtjes met telkens één, hooguit twee mannetjes. Vooral de mannetjes spreken vanwege hun uiterlijk tot de verbeelding. Spierwit en die prachtige zwarte lijnen. Rond het Gat van Lijnoorden moet je zijn. Wel rustig blijven, nonnetjes zijn behoorlijk schuw. Stop je met de auto dan is het vaak al te veel. Langzaam rijden, niet te abrupt remmen, de vogels even laten wennen. En dan nog overkwam het me in de meeste gevallen dat ze opvlogen. Ondanks dit kan ik nonnetjes kijken in de Biesbosch zeer aanraden.

Bijzonder tafereel: canadese ganzen ritsen graszaad van de stengels

Gisteravond dreigde het te gaan regenen en dan kan ik maar beter vanuit de auto filmen. Water en videocamera gaan immers niet samen. In plaats van naar de Tongplaat (waar het heerlijk wandelen is, dus buiten) ging ik naar de overkant, de Brabantse Biesbosch. Daar valt altijd wel iets te filmen vanuit de auto. Rond het Gat van Lijnoorden bijvoorbeeld, is het altijd prijs. Alleen al het nonnetje dat er vanwege een kapotte vleugel de zomer moet doorbrengen, is een bezoekje waard. Nooit eerder zag ik een nonnetje in de zomer! Maar daarover misschien morgen, want ze bleef dit keer zowaar op een paar meter van de auto zitten! Een eindje verderop zag ik een groep canadese ganzen foerageren tussen de planten. Ik vond het een opvallend tafereel: die prachtige bewegingen met hun koppen waarmee ze het zaad van grasstengels ritsen. Jong geleerd is oud gedaan, dat zie je meteen. Bloemen laten ze links liggen, ze hebben echt uitsluitend voorzien op de grasstengels. Maar het decor van de gele en witte bloemen maakt deze opname er wel een stuk mooier op.

de beste vogelgidsen 2016

Vogels kijken in de Kampina




De Kampina is een natuurgebied in hartje Brabant. Het gebied ligt tussen de plaatsen Oisterwijk en Boxtel en kent een zeer gevarieerd landschap. Van heidegebieden tot parkachtig boslandschap, van kleinschalig cultuurlandschap tot meanderende beekjes. In het hoogveengebied vind je ondiepe vennetjes en trouwens: het heidegebied kent droge maar ook natte delen. Deze enorme variatie maken de Kampina zeer interessant voor natuurliefhebbers. Er komen veel bijzondere planten en dieren voor, ook soorten die op de Rode Lijst staan. Voor wie vogels wil kijken is de Kampina een heel geschikt gebied. Je kunt er fietsen wandelen, er bevinden zich een paar vogelkijkhutten, kortom: trek gerust een dag of wat uit om de Kampina te verkennen. De Kampina is een zeer uitgestrekt natuurgebied. Het bestaat uit verschillende delen. Hieronder heb ik bij de praktische informatie een verwijzing naar gratis wandel- en fietsroutes opgenomen. Deze routes lopen door de diverse delen van de Kampina. Dit artikel kwam tot stand in samenwerking met Julian de Frel, de beheerder van de mooie website Birdphotography.

Om meteen met de vogels te beginnen: sinds 2000 zijn in de Kampina 115 broedvogels waargenomen, waarvan er 30 op de Rode Lijst staan. De belangrijkste vogelgebieden zijn wel de graslanden en broekbossen rond de Beerze, maar ook in de bos- en heidegebieden zijn bijzondere broedvogels waar te nemen. Rond de Beerze broeden soorten als wintertaling, zomertaling en slobeend. Patrijs en watersnip kun je er ook tegenkomen. Geen alledaagse broedvogels in de Hollandse polder! In de vennetjes broedt de geoorde fuut, ook een prachtige lentevogel. De roodhalsfuut wordt ook wel gezien, maar is helaas nog niet tot broeden gekomen. Op de heidegebieden tref je heel andere broedvogels aan. Denk aan roodborsttapuit, boomleeuwerik, veldleeuwerik, boompieper en graspieper. De wulp neemt helaas in aantal af. Zomertortel, gele kwikstaart, steenuil, tapuit en nachtzwaluw zijn andere bijzondere soorten die in de Kampina voorkomen. De spotvogel is er talrijk

de beste vogelgidsen 2016

Dan heb je natuurlijk ook nog de bossen! Zwarte mees, kuifmees en goudhaantje zijn vrij algemeen. Grote bonte specht, groene specht en zwarte specht (de meest zeldzame van de drie) foerageren en broeden in de bossen. Havik, sperwer, ransuil en bosuil jagen er en voeden er hun jongen. Ook langs de Beerze bevinden zich bossen. Dit zijn vochtige bossen, zogenaamde broekbossen. In deze begroeiing vind je soorten als nachtegaal, ijsvogel, grauwe vliegenvanger, houtsnip, wielewaal en zelfs de kleine bonte specht. Je moet natuurlijk wel beseffen dat het ook in de Kampina soms een kwestie is van een beetje geluk, maar je maakt hier beste kans om voor Nederlandse begrippen bijzondere vogels te zien. Laat ik trouwens de boomvalk ook niet onvermeld laten. Zangvogels in overvloed in in de zomer is het een prachtig gezicht om deze ranke valk op libellen te zien jagen. En dan heb ik het nog niet eens gehad over meer algemene soorten als fitis, tjiftjaf, zwartkop, boomkruiper, boomklever, gekraagde roodstaart, matkop, kleine karekiet, bosrietzanger, tuinfluiter, grasmus en blauwborst. Okay, ik sluit af met de geelgors die ook in het gebied voorkomt en de klapekster die je er in de winter kunt zien. Vogels kijken in de Kampina is een aanrader voor elke vogelaar.

Trouwens, ik raad je ook aan om in voorjaar en zomer op insecten te letten. Er vliegen heel wat libellen in de waterrijke delen rond. Maar ook de vlinders laten zich niet onbetuigd. Om maar eens met een bijzondere nachtvlinder te beginnen: de nachtpauwoog komt hier voor. En bij bijzondere dagvlinders moet je denken aan de kleine ijsvogelvlinder, grote weerschijnvlinder, het heideblauwtje, bont dikkopje en icarusblauwtje. Ook het gentiaanblauwtje, bekend van de natuurfilm Holland in de Delta komt in de Kampina voor. Heb je het geluk dat je zo’n zeldzaam gentiaanblauwtje tegenkomt, wijk dan niet af van het pad. Ik las een bericht van de Vlinderstichting waarop werd gewezen dat gentiaanblauwtjes afhankelijk zijn van de mieren(nesten). Stap je door hun leefgebied dan stamp je de nesten van mieren plat en kunnen gentiaanblauwtjes zich niet voortplanten.

nachtpauwoog

 

Praktische informatie

De Kampina leent zich uitstekend om te voet of op de fiets te verkennen. Overal zie je mensen wandelen en fietsen, vaak over onverharde paden. Heerlijk dus. Op de website van Natuurmomenten wordt een groot aantal wandel- en fietsroutes gratis aangeboden. Gratis wil zeggen dat je wel je contactgegevens moet invullen waarna je opgebeld wordt met de vraag of je lid wilt worden. Dat is een slimme opzet die ik als marketingman wel kan waarderen. Klik hier om de wandel- en fietsroutes te bekijken en te downloaden.

Ben je een fervente wandelaar (en om vogels en vlinders te bekijken kun je het beste wandelen is mijn ervaring), dan is er ook een speciale wandelkaart voor de Kampina verkrijgbaar. Klik hier voor meer informatie over de wandelkaart en om hem te bestellen.

Wil je op pad met een deskundige gids, dan kan dat ook via de website van Natuurmonumenten. Klik hier voor meer informatie.

In de Kampina bevindt zich een aantal vogelkijkschermen. Volg de witte route en je passeert er twee: die bij het Ganzenven en het Meeuwenven. Bij het Balisveld bevindt zich een uitkijktoren waar vanaf je mooie waarnemingen kunt doen.

Wil je eerst eens op je gemak je tocht door de Kampina voorbereiden, dan is een bezoek aan het bezoekerscentrum in Oisterwijk een aanrader.

Dit artikel kwam tot stand in samenwerking met Julian de Frel, de beheerder van de mooie website Birdphotography. Ik dank Julian hartelijk voor de informatie en samenwerking.

Boeken en wandelkaarten

#1. Falk wandelkaart 3 – Oisterwijkse Bossen en Vennen, Kampina

Superhandige wandelkaart om de Kampina te voet (en ook per fiets) te verkennen.

Oisterwijkse Bossen en Vennen, Kampina

Koop dit boek

#2. Birdpix 6, 88 tips voor vogelgebieden

Niet heel praktisch, maar wel zéér fraai. En toch ook informatief. De foto’s zijn werkelijk subliem en in de beschrijvingen krijg je ook nog eens informatie over 88 vogelgebieden in Nederland.

birdpix 6

Koop dit boek

Tips van visdief

het-nieuwe-vogels-kijken

veldgids dagvlinders

hans dorrestijns volkomen vogelgids

alle vogels van europa