De kleine zwaan op de Oranje lijst voor doortrekkende en overwinterende vogels

In het onthullende boek Bedreigde vogels van Nederland lees ik dat de kleine zwaan op de Oranje lijst voor doortrekkende en overwinterende vogels staat. Dat betekent onraad. Slechte broedresultaten op de toendra’s langs de Barentszee leiden tot afname van de populatie. En laat Nederland nu net het land zijn waar de meeste kleine zwanen de winter doorbrengen. Vogelaars kijken daarom uit naar jonge kleine zwanen. Zo ook ik. Gelukkig zag ik tot nu toe altijd jongen (juvenielen) tussen de groepjes kleine zwanen. Of het er genoeg zijn om de populatie in stand te houden, dat weet ik helaas niet. In een oeroud Bijbels verhaal komt een man voor die op een berg naar regenwolken zoekt. Het heeft drie jaar lang niet geregend. En dan ziet hij er plots één: een wolkje als eens mans hand. Dat wolkje groeit uit tot een reusachtige regenwolk. Je snapt vast waar ik hen wil…

De beste vogelgidsen van dit moment:

Kleine zwanen op Schouwen-Duiveland

Jaarlijks overwinteren er kleine zwanen op Schouwen-Duiveland. Voor mij behoren kleine zwanen tot de vogelsoorten die ik minstens één keer moet hebben gezien in de winter. Zijn we op Schouwen-Duiveland om vogels te kijken, dan rijden we altijd even om voor deze hagelwitte verschijningen (de volwassen exemplaren althans, de jongen zijn grijs zoals je op de foto’s van Sjaak kunt zien).

Lees verder

Vogels kijken in de Oostmoer

 

De Oostmoer is een verscholen natuurgebiedje op Goeree-Overflakkee. Ik weet niet eens zeker of dit de officiële naam is van het gebied dat ook door hondenuitlaters wordt bezocht. Ondanks de aanwezigheid van honden kun je er aardige waarnemingen doen. Gaan we op Goeree-Overflakkee vogels kijken, dan rijden we meestal even langs de Oostmoer.

Lees verder

Ontdek het verschil tussen de wilde zwaan en kleine zwaan




Zie je een zwaan met een geel en zwarte snavel, dan heb je twee opties: een wilde zwaan of een kleine zwaan. Meestal is het een kleine zwaan, omdat die simpelweg veel talrijker zijn in de winter. Van de wilde zwaan overwinteren er niet zo gek veel in ons land. Monica Wesseling, bekend auteur van boeken als Waarom krijgt een specht geen koppijn?, noemt de kleine zwaan in de Vogelscheurkalender 2018 een ‘ware wintertractatie’. Nu ja, dat vind ik ook wel. Zitten er kleine zwanen in de Alblasserwaard, dan trek ik erop uit. Het zijn koene vogels. Broeden doen ze in Arctische gebieden, tot in Noord-Siberië aan toe. En in oktober vliegen ze naar ons land om in maart weer terug te vliegen. Doe het ze maar eens na!

Wilde zwaan of kleine zwaan? Beide zijn wit (de volwassen vogels dan). Beide hebben geel op de snavel. Beide overwinteren in ons land. Kiezen maar. En soms een beetje puzzelen. Toch zijn de verschillen niet heel moeilijk. Je moet ze alleen even ontdekken. Zoals daar zijn: de wilde zwaan is een stuk groter dan de kleine zwaan. De wilde zwaan heeft meer geel op de snavel en dat geel loopt uit op een punt. En de kop van de wilde zwaan is ‘wigvormig’. Terwijl de wilde zwaan een ‘voornaam’ voorkomen heeft, doet de kleine zwaan eerder een beetje gansachtig aan, lees ik in de heel handige gids Vogeldeterminatie. Deze gids gebruik ik vrijwel altijd om verschillen te ontdekken tussen vogels die erg op elkaar lijken. De duidelijke plaatjes en de uitgebreide toelichting vind ik heel handig.

In theorie zou je nu de verschillen moeten kennen. Maar een filmpje doet ook wat. En daarom vandaag een filmpje met daarin de verschillen tussen beide soorten. Gelukkig kon ik ze van redelijk dichtbij filmen. En na het kijken van het filmpje de natuur in. Want in het echt zijn ze nog véél mooier.

De beste vogelgidsen van dit moment:

Kleine zwanen in Polder Gijbeland

Kleine zwanen. Jaarlijkse wintervogels in de Alblasserwaard. Maar heb ik het mis dat er dit jaar minder kleine zwanen in de waard bivakkeren? Afgelopen zondag deed ik een rondje door de Alblasserwaard. Daar waar ik op de gekende locaties kleine zwanen vermoedde, bleken knobbelzwanen te zitten. Bij Ottoland zag ik een prachtige familie wilde zwanen. Maar tot dat moment geen kleine zwanen.

En toen nam ik bij Brandwijk in Polder Gijbeland de bocht en zag ik weer een groep knobbelzwanen. Aardig dicht bij de polderweg. En daarachter, jazeker, kleine zwanen met hun kenmerkende geel met zwarte snavel. De derde zwanensoort die dag! En ook de kleine zwanen zaten niet ver van de weg vandaag. Lees verder

Kleine zwanen bij Bruinisse

Na een lange vogeltocht over Schouwen-Duiveland, vonden we bij Bruinisse een groep kleine zwanen. Ze zaten op een modderige akker. Gek eigenlijk. Bij ons in de Alblasserwaard zie je kleine zwanen vrijwel uitsluitend in groene weilanden. En in Zeeland dus op kale, modderige akkers, liefst met hier en daar een ondiepe plas water.  Lees verder

Kleine zwanen drinken uit een bevroren sloot

IJs op de sloot en kleine zwanen in de wei. En dan is plots de sloot gevuld met zwanen die met gestrekte nekken drinken van het ijswater. Een winters tafereel dat gelukkig nog te zien is in de Alblasserwaard. Het schijnt niet goed te gaan met de kleine zwanen, las ik laatst in een column van Koos Dijksterhuis. Wat de oorzaken van de achteruitgang zijn, is volgens mij niet precies bekend, maar het zou de jacht kunnen zijn. Wel, ik hoop dat de boeren in de Alblasserwaard de kleine zwanen even gastvrij blijven verwelkomen als nu. Het is toch een schitterend gezicht, die kleine zwanen die met hun families hier komen overwinteren.

 

Kleine zwanen vliegen op

Waar knobbelzwanen niet verschrikken van een stel joggers in lichtgevende pakken, daar zijn kleine zwanen regelrechte bangeriken. Zie dit stel. Het waren weliswaar ongeveer twintig dames en heren die hijgend en puffend de polderweg vanuit Wijngaarden over draafden, maar ze maakten verder weinig lawaai. Laat staan dat ze de kleine zwanen bewust aan het schrikken brachten. Desondanks ging het sein voor de kleine zwanen op onveilig en stegen ze weldra op. Als je goed kijkt, zie je dat een van de zwanen geringd is. Wil je kleine zwanen zien, dan nu de Alblasserwaard in. Er zitten rond Brandwijk en Wijngaarden groepen van soms enige honderden kleine zwanen in de weilanden.

Een kleine zwaan komt te voorschijn achter een knobbelzwaan

Bij ons achter Alblasserdam zouden kleine zwanen bivakkeren. Vandaag dus even tussen Alblasserdam en Oud-Alblas gespeurd tussen de groepen knobbelzwanen. En zowaar, toen een knobbelzwaan zijn kop verplaatste, kwam er opeens een geelzwarte snavel te voorschijn. Ik heb altijd moeite om het verschil tussen kleine zwaan en wilde zwaan te onthouden, dus snel de gloednieuwe gids Alle vogels van Europa erbij genomen. Die is heel helder. Bij de kleine zwaan komt het geel nooit tot of voorbij de neusgaten. Bij de wilde zwaan gaat dat geel er juist overheen. Welnu, dan is dit duidelijk een kleine zwaan. Er zouden ook wilde zwanen in de Alblasserwaard moeten zitten, maar die heb ik helaas nog niet kunnen vinden.

Ontwakende kleine zwanen

Op een zonovergoten ochtend in januari filmde ik deze groep kleine zwanen bij Brandwijk. Ze ontwaken net en maken zich op voor de nieuwe dag. Veren poetsen en vooral: water drinken.

alle recensies van natuurboeken