Recensie: Weergenieten, Reinier van den Berg

Boeken algemeen

weergenietenVoor een weerman is het zo eenvoudig niet. De vraag wat zijn favoriete weertype is, is maar lastig te beantwoorden. Elk weertype heeft zijn eigen kleuren, geuren, geluiden en andere verschijnselen. Maar als de bekende weerman Reinier van den Berg toch moet kiezen, kiest hij weinig verrassend voor lente en zomer. De ontluikende natuur en de lange avonden kan hij wel waarderen. Maar toch: in een land waar het alleen maar zomer is, zou hij niet graag wonen. De herfst is ook boeiend en als de boomtakken besuikerd zijn met fijn poedersneeuw is ook de winter een fijne tijd. In zijn nieuwe boek Weergenieten neemt Reinier van den Berg je mee op het ritme van de seizoenen en maanden. Zodat je ‘verwonderd mag raken over die wonderlijke schepping en de boeiende wereld van het weer.’

button (1)

Reinier van den Berg is weerpresentator bij RTL4. Elke dag geniet hij van het weer. Niet alleen van het Hollandse weer trouwens. Ik lees in zijn boek Weergenieten ook dat hij al vijfmaal op tornadojacht ging in Amerika. In Weergenieten  komen winter, lente, zomer en herfst in die volgorde voorbij. In woord en beeld. Van den Berg zorgt voor de tekst en natuurfotograaf Teun Veldman (die voor diverse natuurorganisaties fotografeert) levert de prachtige foto’s. Reinier van den Berg is christen. Zijn geloof speelt een belangrijke rol en dat steekt hij in dit boek niet onder stoelen of banken. Daarmee heb je met Weergenieten ook een inspirerend geloofsboek in handen.

Laten we eens beginnen met het eerste hoofdstuk: dat over de Hollandse winter. Wie aan de winter denkt, denkt aan sneeuw en ijs. En sneeuw en ijs veroorzaken flink wat overlast, schrijft Van den Berg. Gelukkig hebben we in Nederland vaak zachte winters. Maar ook die zijn geen onverdeeld genoegen. Waait de wind tijdens een koude winter uit het oosten, dan is de lucht droog. Voor veel mensen is dit het mooiste weer. Droog, veel zon en lekker fris. Een zachte winter daarentegen is vaak behoorlijk nat. Dat komt omdat lagedrukgebieden vanaf de Atlantische Oceaan komen aandrijven en die voeren enorme hoeveelheden vocht mee. ‘Vocht, in de vorm van waterdamp dat wordt omgezet in regenwolken.’




Ik noemde het hierboven al: ijs. En dan bedoelen we uiteraard niet het ijs uit de ijssalon, zoals Van den Berg terecht schrijft. Kom ikzelf niet verder dan dat ene woordje ‘ijs’, Reinier van den Berg heeft evenveel verschillende aanduidingen voor ‘ijs’ als smaken in een ijssalon. Een vliesje, of ijs met luchtbelletjes. Dan is er ook nog wit ijs, pannenkoekenijs en ijsrichels. ‘Wie de schoonheid van ijs eenmaal heeft ontdekt, raakt er nooit op uitgekeken,’ schrijft Van den Berg. Nu maar hopen dat de opwarming van de aarde niet al te hard doorzet, want anders zullen we deze verschillende ijstypen nog maar weinig te zien krijgen. De foto’s van het ijs zijn trouwens onovertroffen. Kijk naar de bellen in het ijs, of het ingevroren blad. Niet voor niets citeert Van den Berg een passende bijbeltekst die voor veel mensen niet bekend zal zijn:

‘Uit welke schoot wordt het ijs geboren,
wie baart de rijp van de hemel,
wanneer de wateren stollen,
hard als steen, wanneer het
oppervlak van de zee bevroren raakt?’
(Job 38:29-30

Grappig trouwens dat zo’n tekst in de Bijbel staat. Een geschrift dat in het Midden-Oosten geboren is, aan de rand van de Middellandse Zee. Ik kan met niet voorstellen dat de Middellandse Zee of de Rode Zee vaak bevroren raken. Laat staan de Dode Zee met zijn enorme zoutgehalte. Zou de schrijver een nomade zijn geweest die een deel van zijn leven in noordelijker streken doorbracht? Over de Dode Zee gesproken. Niet álle water bevriest bij nul graden. In de natuur bevriest schoon water bij die temperatuur, maar zout of verontreinigd water bevriest pas bij lagere temperaturen. En waterdamp bevriest zelfs pas bij min tien. Weer wat geleerd.

Gelukkig, de kille winter wordt opgevolgd door de milde lente. Reinier van den Berg zet in met een paastekst uit het Marcus-evangelie. Hij wordt blij van de aangenamere temperaturen en haalt een prachtig gedicht aan van J.W.F. Werumeus Buning, De tuin, waar ik de laatste vier regels uit citeer:

‘Het is of er een engel op dit gras
getreden is en juist verdwenen is
zodat nog alles luistert naar zijn tred
en halmen, grassen staan nog in gebed’

Reinier van den Berg heeft een grote droom, schrijft hij in het hoofdstuk April. ‘Mijn grote droom gaat over een rechtvaardige aarde. Een aarde waarom we allemaal respectvol omgaan met alles wat leeft. En als goede rentmeesters omgaan met de schepping.’ Deze droom sluit naadloos aan bij de dromen van twee auteurs waarvan ik eerder deze week een boek besprak: die van Paus Franciscus en Frank Berendse. Ik verzeker je: ik heb de boeken er niet voor uitgekozen. Dat die drie boeken zo samen komen, berust op een zeker toeval. Ondertussen hoop ik met Van den Berg en die twee anderen dat die dromen werkelijkheid worden. En dat mag van mij best snel gebeuren.

Waarom hij uitgerekend in april stilstaat bij de jacht op tornado’s, begrijp ik niet precies. Maar dat maakt ook niet heel veel uit. Een ander woord voor tornado is windhoos. En dat voert Van den Berg terug in de tijd: naar 1925 toen een tornado over Borculo raasde. En naar 1967 toen Chaam en Tricht geteisterd werden door een extreme windhoos. Een samenspel van snel opstijgende en snel dalende lucht kan een ronddraaiende beweging in de lucht op gang brengen. Daaruit kan een tornado ontstaan die soms snelheden haalt van 300 tot ruim 500 kilometer per uur. Zo’n supertornado kan een vrachtauto honderden meters verderop neerkwakken. Angstwekkende taferelen, maar Reinier van den Berg gaat desondanks graag op zoek naar tornado’s. Ook hier weer prachtige foto’s die haast lijken te bewegen.

En zo kan ik blijven putten uit het boek Weergenieten van Reinier van den Berg. Van het weer krijg je nooit genoeg, dat blijkt telkens opnieuw. Eén hoofdstuk wil ik toch nog aanhalen, namelijk Juli. Onweer houdt ons allemaal van tijd tot tijd in de ban. Voor de een is een onweersbui een fascinerend verschijnsel, een ander boezemt het weerlicht en de donder louter angst in. Het is een beetje voorspelbaar, maar voor Reinier van den Berg is een onweersbui een lust voor de zintuigen. ‘Je voelt de broeierige warmte, je ziet de dreigende wolken dichterbij komen en je hoort in de verte de eerste nog gedempte donderslagen. (…) Naarmate de bui dichterbij komt, worden de donderslagen harder en scherper. Bliksems worden zichtbaar. De wind steekt op. Soms ruik je zelfs de regen aankomen.’ Zoals je wel merkt schrijft Van den Berg heel beeldend over het weer. Er gebeurt van alles in zijn boek. Dondert het niet, dan sneeuwt het en anders een mals regenbuitje. We ondergaan het allemaal van tijd tot tijd. Mooi ook zijn uitleg over onweer. Dat er twee soorten bliksems zijn en waarom kustbewoners in het najaar vaker te maken krijgen met nachtelijk onweer dan mensen in het oosten van ons land. En dan volgt een tekst uit een oeroud geschrift waar we allemaal iets van kunnen leren:

‘Zoals de bliksem voor de donder komt,
zo snelt de vriendelijkheid een
bescheiden mens vooruit.’
Sirach 32:10

Geen onderwerp zo populair in onze gesprekken als het weer. Vrijwel iedere dag praten we over het weer, of kijken we op zijn minst naar de vooruitzichten voor de volgende dag. Weinig mensen weten echter hoe het weer nu echt ontstaat. Ik verzeker je: na het lezen van Weergenieten heeft het weer een stuk minder geheimen meer. Reinier van den Berg is niet alleen een gepassioneerde weerman, hij is ook een kundige en betrokken schrijver. Hij combineert zijn passie voor het weer met zijn passie voor het geloof en dat geeft Weergenieten een aangenaam spiritueel karakter. Hij put daarbij uit oude joodse en christelijke bronnen, uit moderne literatuur en uit christelijke teksten van recente datum. Daarbij komen dan ook nog eens de schitterende foto’s van Teun Veldman die op elke bladzijde de teksten van Van den Berg ondersteunen. Weergenieten is een hartverwarmend boek over een thema dat ons allen bezighoudt. Laat het weer nu maar komen zoals het komt. Zelfs al glibber ik straks over sneeuw en ijzel naar mijn werk, mopperen doe ik niet meer.

Weergenieten / Reinier van den Berg / Royal Jongbloed / gebonden

button (1)

 

 

al mijn recensies van actuele vogelgidsen