Recensie: Wandelknooppuntenreeks – Het Vallei en Eempad, Fokko Bosker

Een van de mooiste delen van Nederland, weet ik uit ervaring: het landschap van de Gelderse Vallei en het Eemdal. Wie deze regio bezoekt komt onder de indruk van de natuurschoon. Er loopt een wandelpad die de natuurgebieden met elkaar verbinden en dat wandelpad wordt beschreven in de fraaie wandelgids Het Vallei en Eempad, een nieuw deel in de Wandelknooppuntenreeks.

Beboste flanken, heidevelden, moerassen, stroomdalen, weilanden, historische steden en dorpen, landgoederen en veel meer. Dit gebied nodigt uit om te wandelen, véél te wandelen, liefst over onverharde paden. Een ontdekkingsreis door eigen land én door de geschiedenis die hier is geschreven.

Maar eerst was er de ongeschreven geschiedenis waarvan de sporen nog altijd zichtbaar zijn. Dus toch in zekere zin geschreven geschiedenis. De laatste twee ijstijden hadden een dramatische invloed op het landschap. De ijswallen stuwden de losse ondergrond op tot hoge stuwwallen: daar ontstonden de Utrechtse Heuvelrug en de westflank van de Veluwe. Intussen hadden de rivieren grof grind aangevoerd en bestond het stroomdal van de Maas uit een dikke laag rivierzand. In het Eemien, een warme periode tussen de laatste twee ijstijden, was het hier tropisch warm. Nijlpaarden en bosolifanten leefden er evenals veel andere uitgestorven dieren waarvan je de resten op het stand van de Maasvlakte kunt vinden. De Noordzee kwam tot in Amersfoort. Toen kwam de laatste ijstijd, de Noordzee viel droog. En ontelbare kubieke meters dekzand werden tegen de stuwwallen opgeblazen. Afijn, ik hoef hier de hele geschiedenis niet te beschrijven. Toen ik laatst vanuit het zuiden op de Utrechtse Heuvelrug kwam aanrijden, vond ik het er buitenlands mooi aandoen. En tijdens mijn wandeltochten over de Utrechtse Heuvelrug zag ik menig bijzondere vogel.

Deze regio moet je te voet verkennen. Wandel over de klompenpaden die dorpen, steden, natuurgebieden en landgoederen met elkaar verbinden. Voeg daar de landweggetjes en lanen aan toe en je krijgt een uitgebreid en fijnmatig wandelnetwerk dat je van Scherpenzeel naar Amersfoort en van Veenendaal naar Voorthuizen voert. En naar al die andere plekken in de Gelderse Vallei en het Eemdal.

Het Vallei en Eempad bestaat uit 22 wandelroutes. De kortste route heeft een lengte van 9,5 kilometer, de langste maar liefst 40,2 kilometer. Om met de langste te beginnen: dat is een rondje Leusden, een mars die twee dagen beslaat. Dat dit een geweldige wandelroute moet zijn, bewijst de eretitel die Leusden in 2017 verwierf: ‘Wandelgemeente van het jaar’. Tijdens de wandeling passeer je de natuurgebieden De Schammer en Bloeidaal. Je loopt langs de Barneveldse Beek die weer in natuurlijke staat is teruggebracht. De auteur laat niet na de vogels te noemen die je tijdens je wandeling kunt zien: de bosrietzanger, putter, sprinkhaanrietzanger, blauwborst, watersnip en zelfs de ijsvogel. Johan van Oldebarnevelt komt voorbij die er ook een landgoed kocht. Het pad slingert door het boerenland. Een monument ter nagedachtenis van vier boerenzonen die in de Tweede Wereldoorlog werden gefusilleerd, vraagt je aandacht. En dan voert de wandeling je aan het eind over Landgoed Boom waar oude eiken en reuzenvarens voor een bijzondere sfeer zorgen.

Nog een route dan. Die van Scherpenzeel naar Woudenberg. In totaal iets meer dan 20 kilometer. De wandeling voert je over de Grebbelinie waar in het begin van de Tweede Wereldoorlog fel is gevochten. Scherpenzeel kreeg het in de oorlog zwaar te verduren. De Lunterse Beek loopt door het gebied. En het blijkt dat er ook in vroeger tijden wel eens een robbertje werd gevochten om Scherpenzeel. Nu eens lag het dorp in Utrecht, dan weer in Gelderland. Mooi vind ik dat de auteur de vinger ook bij de wat minder fraaie kantjes van een gedeelte van de route legt: bij de hondendrollen waar hij om heen moet laveren bijvoorbeeld. Op een klompenpad aan de rand van Scherpenzeel wel te verstaan. Maar ja, dat is dan ook een hondenuitlaatgebied. Gelukkig loop je binnen een kwartier over een landgoed met een natuurlijke en schone uitstraling. Het Valleikanaal speelt een belangrijke rol in de vergroening van het gebied en het in standhouden van de biodiversiteit. Maar dan ben je al eind op weg naar Woudenberg.

Wat ik het leuke vind van de wandelgids Het Vallei en Eempad is dat Fokko Bosker veel informatie over de streek, het landschap, de natuur en culturele zaken beschrijft. Hij doet dat op een persoonlijke manier. Dat maakt de teksten levendig en leuk om ook thuis te lezen. Soms vraagt een opvallende gebeurtenis zijn aandacht, een andere keer ontsnapt een gedicht of een fragment ervan zijn pen. Die mix van aandacht voor natuur, cultuur en geschiedenis vind ik een sterk punt van deze wandelgids. Je maakt op deze manier op ongedwongen wijze kennis met een van de oudste delen van Nederland. De routebeschrijvingen zijn gedetailleerd en voorzien van landkaartjes. En dan noem ik ook nog de vele kleurenfoto’s die deze stevige wandelgids een fraaie uitstraling geven.

Een ding is zeker: wandelliefhebbers zullen met de wandelgids Het Vallei en Eempad kun hart ophalen. In totaal 22 wandelingen waarvan sommige ook nog eens te splitsen zijn in twee dagmarsen… Erop uit dus. De natuur in. Op zoek naar al dat moois dat in deze wandelgids geschreven staat. Ik ga hem zeker vaak gebruiken!

Wandelknooppuntenreeks – Het Vallei en Eempad / Fokko Bosker / Uitgeverij Noordboek / paperback

Mijn tips voor natuurbeleving en vogels kijken

Met deze tips beleef je de natuur nog intenser en komen de vogels letterlijk dichterbij:

(voor elk budget de drie beste opties)

(héél véél keuze, en zelfs met geheel contactloos verblijf!)

(voor elk budget een paar opties)

(per provincie gesorteerd)

(aantrekkelijke planten voor vogels, vlinders en andere insecten)

(lees hier mijn tips om spechten, mezen en roofvogels naar je tuin te lokken)

(mijn persoonlijke top tien)