Recensie: Vogels van Nederland, Marc Plomp, Rodny Stolk, Marc Guyt en Arnold Meijer

Eerder dit jaar verscheen de vogelgids Vogels van Nederland. Deze gids beschrijft meer dan 510 vogelsoorten plus de meest voorkomende exoten en hybriden. De gids is bovendien voorzien van een uitgebreide checklist waarop je per soort je eigen waarnemingen kunt aanvinken. De belangrijkste van een vogelgids is natuurlijk het helpen determineren van vogels. In hoeverre helpt deze fraai vormgegeven gids daarbij?

Dat Vogels van Nederland wordt uitgegeven door het Vogelinformatiecentrum op Texel wekt op zichzelf al vertrouwen. In de inleidende hoofdstukken word je op weg geholpen met het gebruik van de gids (niet zo heel lastig) en krijg je tal van tips en adviezen. Hoe maak je bijvoorbeeld je verrekijker op de juiste wijze schoon? Voorheen was het voor mij eenvoudig: gewoon even goed poetsen met mijn zakdoek! Door schade en schande wordt een mens wijs, maar je kunt ook gewoon het hoofdstuk over het schoonmaken van je verrekijker lezen. Dat lijkt me een stuk beter dan mijn zakdoekmethode. Bijzonder behulpzaam bij het schoonhouden én verlengen van de levensduur van je telescoop, camera en zelfs bril. Tipje van de sluier: koop een kwast met zachte haren.

Dan is er ook nog de kwestie hoe je een betere vogelaar kunt worden. Gelukkig hanteren de auteurs een ruime definitie voor het begrip vogelaar. Niet alleen fanatieke vogelkijkers worden als vogelaar beschouwd, nee, iedereen die maar een beetje naar vogels kijkt, doet mee. Zolang iedereen zich in het veld maar aan de basisregels houdt. Natuurlijk geven de auteurs je op heel veel andere terreinen ook een groot aantal praktische tips.

Over de checklist schreef ik al in de inleiding. Die vind je voor de beschrijvingen van de vogels en bevat alle vogels die ooit in Nederland zijn waargenomen. Een leuk element, deze checklist. In andere gidsen ontbreekt zo’n checklist vaak. Per soort kun je aanvinken of je hem hebt gezien, gefotografeerd of in je tuin hebt gezien. Plus nog drie lijstjes die je zelf mag benoemen.
En dan gaan we naar ‘het echte werk’: de vogelgids. Wie mij een beetje kent, weet dat ik dan als eerste naar de pagina’s over de rotgans blader. Dat is vanwege mijn Zeeuwse komaf een iconische soort voor mij. En in najaar en winter ook op Texel een veel voorkomende soort. En door telkens de pagina van de rotgans te bekijken, kun je alle gidsen aardig met elkaar vergelijken.

Wat me als eerste opvalt is dat rotgans, witbuikrotgans en zwarte rotgans als drie aparte soorten worden weergegeven. Dat is prettig en volkomen terecht. Witbuikrotgans en zwarte rotgans zijn immers niet zomaar een paar ondersoorten. Wat me ook aangenaam verrast is dat naast de Nederlandse naam ook de Duitse en Engelse soortnamen worden vermeld. Daarmee is dit ook een heel handige gids om in het nabije buitenland te gebruiken. Mijn ervaring is dat communiceren met buitenlandse vogelaars vaak wordt bemoeilijkt wanneer je de buitenlandse soortnamen niet weet.

Recensie Vogels van Nederland Marc Plomp Rodny Stolk Marc Guyt en Arnold Meijer

Verder zie ik een tijdlijn waarop staat aangegeven in welke maanden van het jaar de rotgans kunt zien. In welke biotopen hij te zien is. Een symbool voor de afmetingen én een compacte omschrijving. De omschrijvingen zijn toegankelijk en bevatten geen vaktermen. Daarmee is de gids Vogels van Nederland geschikt voor een breed publiek en zeker ook voor beginnende vogelaars.

De afbeeldingen zijn uitsneden van foto’s en zijn van uitstekende kwaliteit. Details worden goed in beeld gebracht. Detaillijntjes wijzen je op kenmerkende zaken. En mocht het nodig zijn, bijvoorbeeld bij een soort als de grutto, dan worden meerdere verenkleden afgebeeld.
Tot slot aandacht voor de QR-code bij elke soort. Die verwijst naar de soortpagina op waarneming.nl waarop je niet alleen actuele waarnemingen van die soort kunt controleren, maar ook het geluid kunt beluisteren.

Dan valt nog op dat bij de rotgans de zogenaamde rarometer (een diagram) ontbreekt, maar dat die diagram bij de witbuikrotgans en zwarte rotgans wel aanwezig is. De rarometer geeft aan hoe zeldzaam de soort is. De ‘gewone’ rotgans is niet zeldzaam, althans niet in de winter, en dus ontbreekt de rarometer. De witbuikrotgans en zwarte rotgans echter zijn schaars, en dus zie je bij deze soorten wel een diagram met één rode staaf. Zou je vijf rode staafjes zien, dan weet je dat is een ontzettend zeldzame soort is. Achterin de gids vind je het register van soortnamen om deze snel en eenvoudig te vinden.

En verder vind je in de gids nog wat andere teksten, zoals een bijdrage van Gina Merchiers, de country manager van Swarovski OPTIK Benelux, een voorwoord van Jochem Meyer die de lezer van deze gids officieel bevordert tot ‘vogelaar’. In de voorflap vind je een overzicht van de beste vogelkijkplekken in Nederland. Achterin de gids vind je een overzicht van de fotografen die de fraaie foto’s hebben aangeleverd. Zij hebben zich verenigd in AGAMI Photo Agency, een organisatie die ook de foto’s verzorgde voor het fameuze Handboek Europese Vogels dat ook dit jaar verscheen.

Dat wie vogels gaat kijken op Texel beslist een kijkje moet nemen in het Vogelinformatiecentrum Texel, wordt ook duidelijk voor wie door de gids bladert. Texel is hét vogeleiland van Nederland. Ik zou zeggen: zeker even binnen lopen voor advies, een gids, het boeken van excursie en voor tal van andere zaken verband houdende met vogels en het bekijken ervan. Mooi trouwens dat op de voorkant de scholekster prijkt. Dat is toch wel een Texelse vogel bij uitstek!

Nederland is weer een uitstekende vogelgids rijker! Deze prachtige vormgegeven vogelgids kan ik iedereen aanraden die op zoek is naar een toegankelijke en fraai vormgegeven vogelgids. 

Vogels van Nederland / Marc Plomp, Rodny Stolk, Marc Guyt en Arnold Meijer / Vogelinformatiecentrum Texel / als paperback