Recensie: Rust, Sigri Sandberg

Met een beetje tegenzin begon ik te lezen in het boek Rust van de Noorse schrijfster Sigri Sandberg. Bang als ik was dat dit ook weer een typisch coronaboek zou blijken te zijn waarin de auteur gedwongen door de omstandigheden de natuur in trekt, in dit geval: in roeit, op zoek naar zichzelf. De meeste boeken waarin mensen op zoek gaan naar zichzelf zijn alleen interessant voor de schrijver zelf, maar goed, toch zette ik door. En zowaar, het viel me niet alleen mee, het bleek toch een heel mooi boek te zijn!

Massaal de natuur in

Het was denk ik een wereldwijd fenomeen, en anders wel een verschijnsel in het westen: tijdens de hoogtepunten van de coronacrisis zochten burgers massaal de natuur op. Nooit eerder kwam ik zoveel wandelaars tegen in natuurgebieden, nooit zag ik zoveel afval in de natuur, ook dat. In Noorwegen bleek de burger niet afgesneden te zijn van de rest van de wereld en dus daar hetzelfde gedrag. Lekker de natuur in, ver van de medemens die men toch mijden moest, en hier en daar op zoek naar zichzelf. En zo ook Sigri Sandberg die voor de verandering niet ging wandelen, maar aan een ambitieus roeiproject begon. Ze zou het langste bevaarbare fjord van Noorwegen gaan bevaren in een roeiboot, voorwaar geen pleziertochtje zoals je ze in mijn omgeving kunt maken naar de molens van Kinderdijk. Nee, het Sognefjord is van begin tot eind maar liefst 204 kilometer lang!

Alle interessante informatie over het fjord

De voorbereidingen begonnen thuis: Sandberg kocht een roeimachine en oefende daar tot al haar spieren waren ingesteld op de kilometerslange tocht. En toen was de dag van vertrek daar en zat ze met haar man in de boot. Jazeker, haar man vergezelde haar op het eerste deel van haar tocht. Haar man, die ze consequent aanduidt als ‘mijn man’ (een spreken waar ik altijd allergisch voor ben, want ook jouw man of vrouw of wie dan ook heeft immers een naam meegekregen vlak na de geboorte) blijkt een goeie vent te zijn. Samen roeien ze per dag tientallen kilometers (wat ik een verbazingwekkende prestatie vind). En ondertussen deelt de auteur allerlei interessante informatie over het fjord. Over de visserij in het fjord. Welke vissen er zwemmen. Hoe diep het fjord op zijn diepst is. Over de Noorse geschiedenis inclusief die van de Vikingen. Over de bloederige veldslag waarin honderden mensen inclusief een koning naar de bodem van het fjord zonken. Over de vervuiling van het fjord en de teruglopende vispopulaties. In sommige delen van het fjord wordt geen vis meer gevangen. Vervuiling, overbevissing, de aanleg van waterkrachtcentrales en natuurlijk de zeehond. Overal zijn de oorzaken hetzelfde en overal duiken dezelfde populistische argumenten weer op. Zijn er niet te veel zeehonden dan zijn er wel te veel aalscholvers die alle vis opvreten. Niemand, zelfs politici niet, die beseffen dat het verband andersom is. Als er veel vis is, dan zijn er veel zeehonden of aalscholvers. Is er geen vis, dan zijn er ook geen aalscholvers of zeehonden. Deze jagers sterven dan immers zelf of ze trekken weg.

[tekst gaat verder onder de afbeelding]

recensie rust sigri sandberg

Een geweldige roeitocht

Ondertussen van problematische mentale problematiek geen spoor. Dat is aangenaam zeg. Waar ik bang voor was, bleef uit. Geen gewroet in de eigen psyche, geen zielenpieterig gedoe, nee, gewoon het verslag van een geweldige roeitocht die de auteur, haar man en in het tweede deel ook een aantal vriendinnen ondernemen. Wel af en toe een blik op het persoonlijke verleden. Vooral het verleden van haar moeder die predikant was rond het fjord. De auteur blijft niet hier niet problematiserend in hangen, maar laat juist zien dat het werk van haar moeder ontzettend veel waardevolle contacten opleverde. Tijdens de roeitocht spreekt ze talloze mensen die zich haar moeder positief weten te herinneren. Overigens is moederlief nog in leven. De auteur gaat op zoek naar rust, maar doet dat door het leveren van een bijzondere inspanning. Of ze werkelijk rust heeft gevonden, werd me niet helemaal duidelijk. Ach, een beetje ambigu mag een boek wel zijn.

Een taalkundige kwestie

Overigens spreek ik in deze bespreking van ‘het’ fjord, maar volgens de auteur is het ‘de’ fjord. Sorry, soms ben ik eigenwijs. Het fjord klinkt alsof ik een jager hoor spreken van ‘het haas’ en dat is taalgebruik dat ik niet uit mijn strot of pen krijg. Gelukkig heb ik de Neerlandici aan mijn zijde: zowel de als het zijn toegestaan voor het woord fjord. Dat zou bij het woord haas trouwens beperkt moeten worden tot het lidwoord ‘het’, maar dat geheel terzijde.

Een heerlijk kalm boek

Gewoon een heerlijk kalm boek over een bijzondere roeitocht door een spectaculair mooi fjord, waar iedereen boer, visser of veerbootbediende lijkt te zijn. Waar de auteur ook iedereen lijkt te kennen trouwens. Manlief had een naam mogen krijgen, maar dat is dan ook mijn enige aanmerking op dit verslag van een rustgevende roeitocht. Voor elke liefhebber van de Noorse natuur is dit een feest van herkenning. Een trage roeitocht in meerdere etappes, van de monding tot het einde waar zich de appelboerderij bevindt waar de auteur woont. Ja dat viel me ook op, het lijkt wel alsof Noren allemaal een tweede woning hebben. Een woning in de stad en een boerderij of iets wat erop lijkt langs een fjord of in de bergen.

Rust / Sigri Sandberg / Uitgeverij Oevers / als paperback en als e-book