Recensie: Nu het nog kan, Extinction Rebellion

Op de terugreis vanuit de Cévennen reden we door Parijs en op één van de viaducts over de snelweg richting Lille kwam ik een tekst in klodderletters tegen: ‘Extinction rebellion’ met het opvallende logo van de zandloper in de cirkel. Natuurlijk moest ik meteen denken aan het boekje dat ik tijdens mijn vakantie had gelezen: Nu het nog kan, waarin activisten en opiniemakers vanuit het gedachtengoed van Extinction Rebellion uit de doeken doen wat hen persoonlijk bezig houdt en hoe iedereen (ook jij en ik) vanuit de geest van Exctincion Rebellion kan handelen. En aangezien we midden in een ecologische ramp verkeren, is het een nogal behoorlijk activistisch boek, zoals je zult begrijpen.

Het aardige van Nu het nog kan is dat heel veel verschillende mensen er een bijdrage aan leveren. Jan Terlouw, voormalig minister van economische zaken is er zo één. Dat hij zich met milieu-vraagstukken bezig houdt weten veel mensen wel. Maar ook professoren als Douglas Rushkoff (media), René ten Bos (filosofie), Klaas van Egmond (economie) en Jan Rotmans (energievraagstukken). En daar omheen staan de bijdragen van allerlei activisten die schrijven over een thema dat hen persoonlijk raakt of bezig houdt. Overigens is niet elke schrijver actief binnen Extinction Rebellion, maar allen delen een gevoel van urgentie. Overigens raad ik je aan de bijdrage van Douglas Rushkoff te lezen. Als diens weergave van het absurde gesprek met een stel steenrijke zakenmensen waar is, dan kun je hier de contouren van een verre wereldorde uit destilleren. De happy few die zich als de goden op de Olympus terugtrekken in hun gelukzaligheid, maar ondertussen verre van gelukzalig zijn, want in angst levend voor het verlies van rijkdom en leven.

In de inleiding wordt het beeld gebruikt van de goudversierde wagon die met een rotvaart op het ravijn afstevent. Het laat zich raden wat de uitkomst zal zijn… Een grote ecologische ramp die zich nu al aan het voltrekken is. Politici en andere belanghebbenden sussen de goegemeente, terwijl zij over dezelfde informatie beschikken als menigeen, namelijk dat het er niet al te rooskleurig voorstaat met de biodiversiteit op aarde. Met dit boek willen de auteurs laten zien voor welke uitdagingen wij staan, hoe Exctiontion Rebellion in actie komt en hoe daarbij ook de lezers kunnen participeren. Nu wil ik me verre van complot-theorieën houden, maar dat politiek en bedrijfsleven wat mij betreft te langzaam acteren in de vraagstukken van klimaat, milieu en biodiversiteit is ook mij een doorn in het oog.

nu het nog kan extinction rebellion

Daardoor was ik heel nieuwsgierig naar de missie van de beweging. Het aardige is dat al op een van de eerste bladzijden de principes en kernwaarden van Extinction Rebellion staan afgedrukt. Een paar ervan zijn:

  1. We willen wereld doorgeven waarin ook de generaties na ons goed kunnen gedijen.
  2. Het mobiliseren van voldoende mensen om een systeemverandering door te kunnen zetten.
  3. We doorbreken dat gewone gang van zaken en komen in actie voor verandering.
  4. Een laagdrempelige beweging waarin iedereen zich veilig kan voelen.
  5. En we zijn een geweldloos netwerk.

Zo zijn er nog een aantal kernwaarden. Heel goed om dat zo helder uit de doeken te doen. Ik denk niet er veel bezwaar is tegen deze kernwaarden, tenzij je belangen hebt die haaks staan op die van de beweging.

Een van de artikelen die mij het meest trof was die van Tom Middendorp, tot 2017 Commendant der Strijdkrachten. Van een militair verwacht je heel veel, maar niet direct dat hij of zij zich met milieuvraagstukken bezig houdt. Maar wat blijkt? Zelfs in de conflicten met de Taliban blijken milieuvraagstukken de basis te vormen voor die conflicten! Het was het gebrek aan water wat ten grondslag lag aan de spanningen in het gebied en die de Taliban de gelegenheid bood om zijn macht te vestigen. En vervolgens somt Middendorp allerlei voorbeelden op van conflictgebieden waar het veranderende klimaat ook een rol speelt bij het ontstaan van mens-onterende conflicten: Syrië, Irak, Somalië, Soedan en Mali. Geen voedsel, gebrek aan water, meer ziektes onder de lokale bevolking, het leidt allemaal tot spanningen die terreurgroeperingen aangrijpen om hun macht te vestigen. Maar het kan ook leiden tot conflicten tussen landen. Zo is hij bevreesd voor een conflict tussen Egypte en Ethiopië vanwege de toevoer van het Nijl-water.

De klimaat- en milieucrisis gaat dus niet slechts over het uitsterven van een paar dieren of planten. Het raakt ons aller leven. En ook de levens van mensen ver weg, die op de vlucht voor de misère wel eens heel snel onze buren kunnen worden. Met alle maatschappelijke spanningen van dien, want de geschiedenis heeft bewezen dat vreemdelingen in de regel met argwaan worden bekeken. Ik heb te weinig vertrouwen in de mensheid om aan te nemen dat xenofobie in onze tijd een zaak is die tot het verleden hoort.

Dit soort bijdragen die de harde werkelijkheid beschrijven in streken ver van mij vandaan, overtuigden mij bij het lezen van Nu het nog kan eerlijk gezegd nog meer dan de bevlogen bijdragen van anderen. Waarbij ik moet erkennen dat het mij steeds duidelijker werd bij het lezen hoe veel schadelijke gevolgen het koloniale verleden van westerse landen heeft gehad en nog heeft op de ‘derde wereld’. De westerse samenleving is voor een belangrijk deel gebaseerd op roof. En de gevolgen ervan zijn nog altijd merkbaar.

Mooi trouwens dat de bijdragen zo divers zijn. Vanuit allerlei invalshoeken wordt gereflecteerd op de uitdaging om verandering te weeg te brengen. Dat maakt dit pamflet tot een rijk geheel.

Ben je gegrepen door de ecologische crisis die ook ons mensen bedreigt? Denk je dat het allemaal wel meevalt en dat er niets veranderd hoeft te worden? Heb je oog voor toekomstige generaties? Heb je het idee dat je in actie moet komen, en weet je niet hoe je dat kunt doen? Lees dan Nu het nog kan. Niemand hoeft machteloos toe te kijken. Dit boekje geeft niet alleen allerlei praktische instrumenten om in actie te komen, het levert ook de basis waarom in actie komen zo belangrijk is.

Nu het nog kan / Exctincion rebellion / De Bezige Bij / als paperback en als e-book

Mijn tips voor natuurbeleving en vogels kijken

Met deze tips beleef je de natuur nog intenser en komen de vogels letterlijk dichterbij:

(voor elk budget de drie beste opties)

(héél véél keuze, en zelfs met geheel contactloos verblijf!)

(voor elk budget een paar opties)

(per provincie gesorteerd)

(aantrekkelijke planten voor vogels, vlinders en andere insecten)

(lees hier mijn tips om spechten, mezen en roofvogels naar je tuin te lokken)

(mijn persoonlijke top tien)