Recensie: Natuurmysteries ontrafeld, Vincent Albouy en Claire Felloni

Het is altijd leuk om een natuurboek te lezen waarin onverwachte verschijnselen in de natuur worden ontrafeld. Waarom gedraagt een dier zich op een bepaalde manier? En wat is het verhaal van de planten in het bos of de korstmossen op de muur? De verhalen achter deze verschijnselen vertellen iets over de manier hoe een dier of plant probeert te overleven. Zulke zichtbare mysteries ontcijferen die pardoes op je pad kunnen komen, dat gebeurt in het bijzonder informatieve boek Natuurmysteries ontrafeld van Vincent Albouy en Claire Felloni.

Het boek Natuurmysteries ontrafeld dient de mysteries op in vier gangen. Elke gang is een seizoen. Winter, lente, zomer en herfst. In elk seizoen een wisselend aantal natuurraadselen en alles bij elkaar maar liefst 150.

Welke verhalen vallen me op? Dat zijn er te veel om hier te beschrijven. Ik noem er een paar. Ik zie onder een spinnenweg een omgekeerde ballon, je zou het ook een omgekeerde peer kunnen noemen. Is het een paddenstoel? Nee, het blijkt de cocon van een wespspin te zijn, één van de mooiste spinnen die je in onze natuur kunt tegenkomen. Een paar bladzijden verder kom ik opnieuw een cocon tegen. Nu is hij tegen een boomstam geplakt. Het blijkt het winterverblijf te zijn van de nachtpauwoog, een nachtvlinder die ik dolgraag eens zou willen zien. En wil je weten hoe erg de lucht in jouw omgeving is vervuild? Ga dan op zoek naar een oude muur. Vind je er korstmossen op? Nee? Dan is de lucht in je omgeving sterk vervuild. Zie je de groene muurschotelkorst, dan is de vervuiling nog altijd behoorlijk. Zie je het groot dooiermos, dan is de vervuiling matig. En vind je echt schildmos of baardmossen, dan is de lucht schoon en zuiver.

Natuurmysteries ontrafeld

In de lente, zeker wanneer het zo nat is als nu, kun je het in je eigen tuin zien gebeuren: een merel trekt een regenworm uit het gazon, maar dat gaat zomaar niet. De regenworm biedt weerstand, maar hoe dat eigenlijk? Een regenworm is toch slijmerig en dus glad? Die moet makkelijk uit de gang die hij gegraven heeft tevoorschijn komen. Dat valt dus tegen. Hoe dat komt? Op elk segment groeien vier borstelhaartjes die in de wand steken. De merel moet zijn stinkende best doen om (een deel van) de worm uit de grond te trekken.

Ik heb ze al gevonden: grote harige rupsen. Het blijken de rupsen van een beervlinder te zijn, een nachtvlinder. De rupsen moet je niet aanraken, want de haren zijn bijzonder irritant. Zeker wanneer er eentje in je ogen zou komen. Hij blijkt zijn cocon op de grond te leggen, tussen puin en stenen. Daar is de cocon perfect gecamoufleerd en onzichtbaar voor vogels en andere jagers.

Héél actueel en ze drijven sommige mensen tot razernij: de slakken die met duizenden uit de grond komen. Er is al veel over gezegd en geschreven in de media. Wat blijkt? Onder rottende planten of gewoon in de grond, leggen slakken hun eitjes, kleine glanzende witte kraaltjes. Zou het warm en zonnig weer zijn, dan drogen deze kraaltjes uit. De tuinier zal er niet rouwig om zijn, want het zijn slakkeneieren. Nu het wat vochtiger is, komen plots ontzettend veel eieren uit. Tien dagen nadat ze zijn gelegd komen de eieren uit en glijdt er weer een nieuw peloton slakken op je planten af.

Steek jij je hand wel eens in een mierennest, speciaal het nest van bosmieren? Ik zou maar oppassen. De mieren bedienen zich namelijk van een chemisch wapen: het mierenzuur. Deze zure vloeistof irriteert je slijmvliezen en kan ernstige allergische reacties veroorzaken. De mieren maken deze vloeistof in de klieren in hun achterlijf aan. En wees gewaarschuwd: de mieren kunnen microdruppels over tientallen centimeters uitstoten. Doen honderden mieren dat tegelijk, dan stijgt uit een mierenhoop een wolk van gif op.

Het is herfst, je maakt een wandeling over het wad. Waar komen al die gedraaide zandhoopjes vandaan? Kijk, daar spuit er eentje uit de grond! Hier is een wadpier of zeepier aan het werk. Met zijn achterwerk omhoog, hangt hij onderste boven in de modder. Hij eet zand waaruit hij algjes filtert. Het zand moet er natuurlijk weer uit en dat spuit de worm omhoog. Onder elk hoopje leeft een worm.

Het leuke aan een boek als Natuurmysteries ontrafeld is dat het een klein koffertje is met allerlei onverwachte dingen uit de natuur. Het zijn veelal sporen die de auteurs beschrijven. Wat is het verhaal van een dode vogel op het wandelpad, of van de eikels in een boomholte? 150 leuke miniverhaaltjes die zowel leuk om te lezen zijn, als heel leerzaam. Voor mensen die andere mensen door de natuur leiden, tijdens een natuurwandeling of excursie bijvoorbeeld, kunnen de verhaaltjes leuke munitie opleveren voor je eigen verhaaltjes in de natuur. Elk verhaaltje wordt ondersteund door een kleurenillustratie. Heel handig: achterin het boek vind je een register met alle namen van planten en dieren die in het boek voorkomen. Zo kunt je snel een relevant verhaaltje vinden.

Natuurmysteries ontrafeld / Vincent Albouy en Claire Felloni / KNNV Uitgeverij / als paperback