recensie het geheime leven van bomen david haskell

Recensie: Het geheime leven van bomen, David Haskell

Twaalf bomen, evenzoveel verhalen. Elk verhaal draait om een boom. Maar het verhaal van de boom wordt al snel het verhaal over de lokale cultuur, geschiedenis, filosofie en soms zelfs religie. En het verhaal van de boom is breder dan alleen zijn levensloop. Het is ook het verhaal van de levens in de omgeving van de boom. Een originele insteek dus, die David Haskell koos in zijn boek Het geheime leven van bomen.

David Haskell probeert in Het geheime leven van bomen het verhaal van de bomen te ontdekken. Je zou hem met recht een bomenfluisteraar kunnen noemen. Sommige bomen worden heel oud, zéér oud en hun stam, hun bladeren en wortels vormen een soort van geheugen van de wereld, van het leven.

Neem bijvoorbeeld nu de olijfboom in Jeruzalem. Het verhaal zet in met drie katten – een cyperse, een rode en een grote zwarte kater. Ze liggen lui onder de olijfboom en zien een menigte mensen door de Damascuspoort gaan. Even later dalen de katten af in het Romeinse onderbewuste van Jeruzalem. Op het pleintje waar de olijfboom staat, werden tijdens archeologisch onderzoek resten uit de Romeinse tijd gevonden. Hij komt op de proppen met een verhaal van de beroemde Pontius Pilatus, die een aquaduct wilde aanleggen dat water naar Jeruzalem zou brengen. Byzantijnen, kalifaten, kruisvaarders, Mammelukken, Ottomanen, Jordaniërs, Britten, Israeli’s en zo nog een aantal overheersers marcheren voorbij. Ook oude goden als Baäl passeren de revue. De Palestijnse kwestie en veel meer. En dat allemaal naar aanleiding van die ene boom op een gerenoveerd pleintje in Jeruzalem!

En zo mogen alle verhalen in Het geheime leven van bomen bijzonder genoemd worden. Ik noem nog het verhaal over de balsemzilverspar. Van de vogels in de balsemzilverspar is de Amerikaanse matkop de beste zanger. Vervolgens analyseert Haskell het lied van de matkop op een wijze die ongeëvenaard is. Het gaat van neurale verbindingen in de hersenen in de herfst tot het gedrag van de matkoppen die van groot belang voor de balsemzilverspar blijken. En van het geheugen van de matkop is het geen grote sprong om bij het geheugen van de balsemzilverspar uit te komen. En dan lees ik over de intelligentie van planten waar moderne wetenschappers hoog van opgeven. Een plant of boom is beslist geen dom wezen!

Nee, bomen staan niet op zichzelf. Ze zijn verweven met hun omgeving, meer misschien nog dan al die andere organismen. Bomen verplaatsen zich immers niet. Zijn hele leven is een interactie met zijn omgeving. Met de schimmels, vogels, zoogdieren, andere planten en bomen, insecten, mensen en mineralen in de bomen. En al die andere organismen laten hun sporen na. En die sporen staan ingegraveerd in de boom. Wie goed luistert, ontdekt veel. Over de boom en over de locatie. En soms, als je heel goed luistert, niet alleen naar de boom maar ook naar jezelf, dan ontdek je ook nog iets over jezelf.

Ik vind dat David Haskell een originele insteek koos met de keuze voor twaalf bomen. Van elke boom staan de coördinaten boven het hoofdstuk. Je kunt de boom nog op gaan zoeken ook! Het verhaal van de boom wordt het verhaal van zijn omgeving, van de wereld en van jezelf.

Het geheime leven van bomen / David Haskell / Uitgeverij Meulenhoff / als hardcover en als e-book

Misschien vind je deze boeken ook interessant: