recensie helden stephen fry

Recensie: Helden De grote avonturen uit de Griekse mythologie, Stephen Fry

Na Mythos, het verhaal over de oorsprong van alles (althans, volgens de ouwe Grieken), verscheen vorig jaar Helden. Stephen Fry heeft een meesterlijke pen. Hij hervertelt de eeuwenoude verhalen over beroemde Griekse helden op een sprankelende wijze. Sorry voor deze wat commercieel aandoende inleiding van deze recensie, maar ik meen het oprecht. Ik heb dit boek met ontzettend veel plezier gelezen.

Helden zijn het, Grieken die de goden durven te trotseren zonder ze te overwinnen. Grieken die de strijd aangaan met monsters en gedrochten. Het is het Tijdperk van de Helden. De helden die hun lot in eigen hand nemen en hun kwaliteiten inzetten om verbazingwekkende daden te verrichten. Trotseren ze de goden? Jazeker, maar ondertussen zijn ze ook de speelbal van de Goden. Want de wispelturige goden laten zich niet straffeloos tarten.

Perseus, hij bijt het spits af. Hij is het van wie het orakel van Delfi wist te melden aan Akrisios, zijn vader: Koning Akrisios zal geen zonen krijgen, maar zijn kleinzoon zal hem doden. En dus zorgde de koning ervoor dat zijn dochter geen kinderen kon krijgen. Maar daar dacht Zeus toch anders over. Deze dochter was buitengewoon begerenswaardig en dus liet Zeus zijn gouden zaad in de schoot van Danaë druppen. Een godenzoon werd geboren voor wie zelfs Medusa niet veilig was.

Maar Zeus liet nog een godenzoon geboren worden. Zeer tegen de zin van zijn vrouw Hera. De laatste is zo jaloers dat ze zijn zoon vervloekt. Maar wie zal de zoon van Zeus tarten? Wie zal het opnemen tegen Herakles, de grootste der helden? Hij die het Erymanthische Zwijn verslaat, de stier van Kreta temt en de Stallen van Augias schoonveegt? Zelfs Ceberus, de hellehond uit de onderwereld blijkt niet bestand tegen de kracht van Herakles. Wat een Gigant! Maar niet nadat hij zijn vrouw en twee kinderen in een vlaag van verstandsverbijstering doodt. Natuurlijk een schandelijke daad van Hera, de godin der wrake. Ach, maar ook Herakles komt aan zijn eind, een wreed einde zoals het een brute held betaamt. Een giftig hemd zet zijn lijf in brand, zo erg dat zelfs het vuur aanvoelt als verkoeling.

Belleforon op zijn vliegende paard komt voorbij en volbrengt zijn heldendaden. Ofreus, de Mozart van de oudheid. Hij betoverde de vogels van de hemel met zijn muziek en zelfs de takken van de bomen bogen zich omlaag om naar zijn lier te luisteren.

Dan de eerste van mijn favoriete helden: Atalante. Laat die naam maar eens van je tong rollen! Voorbestemd om te sterven op een ruwe berg, want de koning bliefde geen dochters. Maar ze groeide op als een schuw, wild en behendig boswezen. Ze ontpopte zich als trouwe volgeling van Artemis, de godin van de kuisheid en de jacht. Het Kalydonische Zwijn is haar grootste trofee. Niemand had ooit zo’n reusachtig zwijn gezien. Ze velde het woeste beest en haar roem snelde haar vooruit door heel de Griekse wereld. Meleagros werd hevig verliefd op haar, maar ze weigerde met hem te trouwen. Hippomenes verzon een list en wist haar te huwen. Helaas voor het paar voelde Afrodite, de godin van de liefde en het huwelijk, zich vernederd. Toen het paar in de tempel van Kybele uitbundig de liefde bedreven, veranderde Afrodite hen voor staf in leeuwen, gedoemd om voor altijd naast elkaar te lopen zonder ooit nog het genot van de liefdesdaad te mogen smaken.

Dan meteen mijn andere held: Oidipous. De man die zijn vader doodde en zijn moeder huwde. De man die een vloek over Thebe bracht, zijn vloek uitsprak over zichzelf en zich uiteindelijk de ogen uitstak bij het zien van zijn moeder die boven hem in een strik bungelde. Een prachtige hervertelling van de beroemde tragedie van Sophoclos.

Theseus tenslotte doodt het Krommyonische Zwijn, de stier van Marathon en op Kreta ook de Minotaurus, half mens, half stier. We zien in deze geschiedenis Ikarus neerstorten in zee.

Het is me wat met die Griekse Helden. En het is me wat met die Griekse goden. Goden en helden, ze waren beide even wellustig als machtig. Het zaad spat gedurig in het rond, dat van goden en dat van mensen. Machtige mensen worden geboren, ze heersen als helden, en gaan ten onder als helden. Hun namen worden tot in der eeuwigheid genoemd. Hun heldendaden bezongen. Hun dood betreurd. Vaak moest ik even wat wegslikken, want in die oude tijden keek men niet op een wreedheid meer of minder.

En Stephen Fry? Die voegt zich met zijn boek Helden in het spoor van de grote vertellers. Hij brengt met zijn meesterlijke pen de goden, de helden en antihelden weer tot leven. Zouden ze niet bestaan, dan wekte je ze wel tot leven door de verhalen te lezen. Deze verhalen blijf je lezen tot de laatste punt aan toe. Ze zijn even legendarisch als de helden in dit boek.

Voor iedereen die de klassiekers uit de Griekse oudheid willen ontdekken een absolute must-read. En ik ga achter Mythos aan, het grote epos van Stephen Fry over de Griekse goden.

Helden / Stephen Fry / Uitgeverij Thomas Rap / als paperback en als e-book

Boekentips van De Visdief: