Recensie: Handboek Natuurfotografie, Bart Siebelink en Edo van Uchelen

Toen ik begon met vogels kijken was een vogelaar met camera een zeldzaamheid. Ga je nu vogels kijken dan lijkt elke vogelaar een camera aan zijn lijf te hebben hangen. Duizenden mensen in Nederland beleven groot plezier aan het vastleggen van landschap, plant of dier. Of iedereen optimaal gebruik maakt van zijn of haar camera en talenten is daarbij de grote vraag. Voor wie zijn of haar fotografiekunde op een hoger niveau wil brengen, verscheen het geheel herziene Handboek Natuurfotografie van Bart Siebelink en Edo van Uchelen. Welk aspect je ook maar verzinnen kunt, je vindt het in dit boek. Mét oog voor details en met talloze oefeningen die je in je eigen tempo mag doen.

Wat ik in mijn inleiding al aangaf: welk aspect met betrekking tot natuurfotografie staat er niet in het Handboek Natuurfotografie? Het boek opent natuurlijk met een hoofdstuk over de basis: de camera. De auteurs belichten de meest gebruikte typen camera’s met de voor- en nadelen voor natuurfotografie. Zelf gebruik ik een systeemcamera en eindelijk weet ik waarom mijn accu soms zo snel leegloopt. Het digitale zoekerbeeld verbruikt veel energie. Maar verder is dit denk ik momenteel het meest gebruikte type camera voor natuurfotografie. Hoewel, ook de smartphone heeft zijn intrede gedaan in natuurfotografenland. Dat is dan meteen iets dat nog ontbreekt in het Handboek Natuurfotografie: aandacht voor digiscoping dat toch ook speciale apparatuur en aandacht vraagt. Een ander modern fenomeen in het land van natuurfotografie wordt wel belicht: het fotograferen met een drone.

Natuurlijk wordt aandacht besteed aan zaken als belichting, lichtmeting, het histogram, fotograferen in RAW, de beeldende principes, het ontwikkelen van een artistieke visie en hoe je te werk gaat in de natuur. Planten en paddenstoelen vergen een andere aanpak dan dieren. En wat te denken van macrofotografie? Hoe pak je dat aan? Dat is een hoofdstuk dat ik met veel belangstelling heb gelezen. Het voert te ver om in deze bespreking in te gaan op alle gedetailleerde instructies die de auteurs in dit hoofdstuk (en overigens in alle hoofdstukken) meegeven.

En iedere natuurfotografie zal het herkennen: de voorbereidingen zijn één, het maken van de foto is twee, maar dan komt drie: de bewerking van je bestanden. Dat is vaak ook een ingewikkelde klus die mijlenver afstaat van je ervaringen in het veld. Je zit achter je camera en computer en bekijkt minutieus al je foto’s, je wikt en weeg, selecteert en bewerkt. Voor de pure natuurliefhebber misschien een noodzakelijk kwaad, maar wel een essentieel onderdeel van natuurfotografie.

Dit is in vogelvlucht de inhoud van het Handboek Natuurfotografie. Wat ik nog niet genoemd heb, is dat je in vrijwel elk hoofdstuk opdrachten aantreft. Die kun je zelf gaan doen, compleet met leerdoel. Opdracht 17 is bijvoorbeeld het maken van een foto in een open landschap zodanig dat zowel de details op 2 meter afstand als die aan de horizon puntscherp in beeld zijn. Je verwerkt hierbij de uitleg die eerder in het hoofdstuk is gedeeld. En een voorbeeldfoto met uitleg ontbreekt uiteraard niet.

Hoewel ik zelf vrijwel uitsluitend met mijn systeemcamera film, herken ik ontzettend veel in het Handboek Natuurfotografie. Het heeft me bovendien enthousiast gemaakt voor natuurfotografie, en dan vooral de wat ingewikkelder zaken waar ik me nog niet eerder aan heb gewaagd. Bijvoorbeeld het experimenteren met de lichtmeting. De drie of vier verschillende manieren van lichtmeting leveren even zoveel foto’s op. Hier ga ik zeker mee aan de slag.

recensie handboek natuurfotografie bart siebelink en edo van uchelen

Heel mooi vind ik trouwens ook het hoofdstuk over het perspectief. Het klinkt zo vanzelfsprekend, maar het is het niet. Voor iedere natuurfotograaf een heel leerzaam en inspirerend hoofdstuk, denk ik.

En wil je eindelijk eens een keer kans maken op het winnen van een fotowedstrijd, lees dan zeker de twaalf wedstrijdtips achterin het boek. Je zult ontdekken dat je niet alleen over volledige controle over je camera moet beschikken, maar ook over psychologisch inzicht!

Aan de duizenden praktische tips die je in het handboek aantreft, ligt één reuzentip ten grondslag: neem de tijd! Als je ongeduldig bent of heel weinig tijd hebt gaat het niet lukken. En mislukken je foto’s hierdoor stelselmatig, dan raak je gefrustreerd en ontmoedigd. Nuchter advies: kies dan gewoon een andere hobby. Beschik je wel over een portie geduld en volharding, leer dan vooral ook van de natuur te genieten. Dat is bij natuurfotografie het uitgangspunt. Geniet van de natuur en respecteer de natuur. Opdracht 16 sluit daar op aan: exact tien minuten ergens in de natuur gaan zitten, alleen en zonder mobieltje of verrekijker. Ontspan je en laat de omgeving op je inwerken. Je zult zien dat je opmerkzaam wordt op de kleinste details die je anders niet had gezien. Je zult vermoedelijk ook ervaren dat tien minuten best lang is.

Conclusie

Het Handboek Natuurfotografie is dé vraagbaak voor elke natuurfotograaf. Het gaat in op talloze details. Het inspireert en het brengt je verder. Opdrachten zetten je aan om theorie in praktijk om te zetten. Voorbeeldfoto’s inspireren je om het eens heel anders aan te pakken. En achterin het boek kun je met behulp van de index snel zoeken naar het onderwerp waarover je meer wilt weten. Hét standaardwerk voor elke natuurfotograaf.

Handboek Natuurfotografie / Bart Siebelink en Edo van Uchelen / KNNV Uitgeverij / als paperback

Verwelkom nieuw leven in jouw tuin dit broedseizoen!