Recensie De nieuwe gids voor de niet-bestaande vogels van Europa O.C. Hooymeijer

Recensie: De nieuwe gids voor de niet-bestaande vogels van Europa, O.C. Hooymeijer

Een kunstenaar en amateur-ornitholoog combineren in één persoon kan bijzondere kunst opleveren. O.C. Hooymeijer blaast in De nieuwe gids voor de niet-bestaande vogels van Europa een groot aantal niet-bestaande soorten leven in. Dit keer dus een veldgids die je in de vrije natuur niet gaat helpen, maar die je verbeeldingskracht op heerlijke wijze aan het werk zet.

Zwartkopzeeduif, meut, rotsliever, snaak, steenkrent en tweekant. Zomaar een greep uit de niet-bestaande vogels die je in de gids tegenkomt. Elke vogel wordt op karakteristieke wijze beschreven. En een kunstenaar zou geen kunstenaar zijn als hij niet af en toe wat maatschappelijke kritiek zou ventileren. Neem nu de omschrijving bij de schelpenkoning. Deze ‘bewoner van zanderige kusten’ trekt zich niets aan van ‘vervuiling door olieresten, plastic visnetten en andere in zee drijvend en op de stranden aangespoeld afval.’ Het lijkt erop dat O.C. Hooymeijer als schepper de volgende stap in de evolutie van zeevogels heeft uitgevonden: een soort die graag onder een olielaag foerageert en onder de ruwe stookolie gestikte visjes eet. Hij nestelt liefst op een berg van afval, met als basis een autoband. Tegen de tijd dat dit werkelijkheid is geworden, is de mensheid uitgestorven, ben ik bang.

De zwartruggluiper is een bewoner van afgelegen natte, met trilveen bedekte vlaktes. Deze vogel is notoir polygaam. De mannetjes bevruchten lukraak het ene naar het andere vrouwtje. Nee, ghalipius nhero (ook elke niet-bestaande vogel heeft een Latijnse naam) is geen lievertje.

Het is verleidelijk om niet-bestaande vogels te blijven noemen. Nog eentje dan: de grote nachtjager (gholiath nocturias). De eerste vogel die naar de Oud-Testamentische reus Goliath is vernoemd. Evenals de enorme Filistijn is de grote nachtjager ronduit gewelddadig. ‘De balts is zeer gewelddadig, waarbij mannetje het vrouwtje pas na urenlang met de snavel en poten tot bloedens toe te hebben toegetakeld, in slechts enkele seconden bevrucht.’ De roep past helemaal bij de gevallen Filistijnse held: ‘Een zeer langgerekt, naargeestig, maar ook triomfantelijk janken.’

De teksten zijn fascinerend en vaak ronduit hilarisch. De tekeningen en schilderijen zijn oogverblindend mooi. Ik zou wel een werk van O.C. Hooymeijer aan de muur willen hebben. En dat kan! Op de website van de kunstenaar kun je kiezen uit een aantal kunstwerken. De tekeningen, zwart-wit of in kleur, spatten van de bladzijden af. Het zijn blikvangers van formaat. Niet alleen de soortpagina’s zijn voorzien van kunstwerken, ook de inleidende hoofdstukken zijn bestrooid met fraaie tekeningen van biotopen, snavelmodellen en de delen van het vogellijf. Dit alles met een knipoog, want een Patas Monos en Estus Rex ben ik als onderdeel van een vogel nog niet eerder tegengekomen. En snavels in de vorm van een blikopener, puntkraak, of bijl kom je in reguliere gidsen ook niet tegen. Geweldig toch?

En zoals in de Nederlandse traditie betaamt, bevat ook de De nieuwe gids voor de niet-bestaande vogels van Europa een aantal recepten. Deze moet je zeker lezen. De bakker in het zuur is geweldig. Dit gerecht is afkomstig van de Hoge Veluwe en wordt met name in de omgeving van Ede, ‘waar het onder de leden van De Gereformeerde Vrijgemaakte Broeders van Christuskerk de traditionele ‘Dag des Heerenschotel’ was.’ En de rietkip uit het pannetje vindt zijn oorsprong in de Hongerwinter van 1944-1945.

Al te serieus moet je het natuurlijk niet nemen, maar niemand die beweert dat je dat moet doen. Een kunstenaar schept. En O.C. Hooymeijer heeft een geheel eigen vogelwereld gecreëerd. Ik heb ervan gesmuld. En met mij meer mensen, want deze veldgids staat op de shortlist voor de Jan Wolkers Prijs 2019. De naamgever van de prijs zal dit met een welgevallen aanschouwen, zo hij dat op een of andere manier nog kan. Natuur en kunst. Perfect gecombineerd in deze geweldige gids.

De nieuwe gids voor de niet-bestaande vogels van Europa / O.C. Hooymeijer / Noordboek / als paperback

De beste vogelgidsen van dit moment: