recensie de adembenemende natuurbeleving van licht jolanda linschooten

Recensie: De adembenemende natuurbeleving van licht, Jolanda Linschooten

Licht. Zo vanzelfsprekend. ‘s Ochtends gaat de zon op en brengt ons licht. ‘s Avonds gaat het hemellichaam onder en verdwijnt haar licht. Hoewel. De maan weerkaatst haar licht. En in het noorden heb je het noorderlicht. Wat dat is, daar konden onze verre voorouders slechts naar gissen. Dansende zielen van overledenen, chagrijnige goden of een fonkelend potje voetbal, lees ik in één van de mooiste artikelen van Jolanda Linschooten in haar fotoboek voor licht: De adembenemende natuurbeleving van licht.

Jolanda Linschooten is fotograaf en auteur en beroepsavonturier. Dat klinkt spannend en in haar fotoboek De adembenemende natuurbeleving van licht zie je dat die omschrijving geheel terecht is. Wie met een slee en nog wat schamele hulpmiddelen de Noordpool overtrekt, die mag met recht een avonturier genoemd worden. Maar ze ondernam veel meer avonturen. Hét grote avontuur in dit fotoboek is de zoektocht naar de geschiedenis van het licht. Daarmee is dit fotoboek niet slechts een fotoboek, maar heeft het ook het karakter van een filosofieboek. Wel een filosofieboek met een heel persoonlijk karakter, en somtijds een beetje spiritueel. Kan het ook anders, kijkend vanaf de Groenlandse ijskap naar halo’s en bijzonnen. Of bij volle maan skiënd over de bevroren Mackenzie-delta? Of te voet door de Pyreneeën, op zoek naar plekken waar het nog echt donker is? Ik kan me er slechts vaag iets bij voorstellen, want dit soort avonturen heb ik nog nooit ondernomen. Zo’n avonturier ben ik nou ook weer niet. Maar ondertussen ligt dit avonturenboek met zijn filosofische trekjes opengeslagen voor me en geniet ik van de indrukwekkende foto’s. En zijn foto’s niet per definitie opnamen van toevallig het licht – of het gebrek eraan – op precies dát moment?

De adembenemende natuurbeleving van licht dus. Een reis naar het licht.

‘Misschien lukt het, misschien ook niet. Reizen is onzekerheid in zijn puurste vorm. ‘Imaaqa’ zeggen de Groenlanders en dat betekent zoveel meer dan ons ‘misschien’. Er zit acceptatie in besloten.’ Naar aanleiding van het verlangen om de ijskap over te steken.

Een hoofdstuk verder zoekt Jolanda naar de niet-aflatende dans van gouden lichtvlekjes. In de Canadese wildernis, rond de goudmijnen van Dawson. Paradoxaal genoeg vindt ze de gouden lichtvlekjes niet in de wildernis. Wel in het ziekenhuis, starend naar de muur met een infuus in haar hand. Ze kan de gouden glinstering op de muur wel zoenen. Licht is overal, zelfs in het ziekenhuis.

Wat moet iemand uit Nederland op de grens van Canada en Alaska bij -35? ‘Waar ik leef, lijkt het alsof je geen deel meer uitmaakt van de natuur. Wij geven die zelf vorm – de natuur is er voor onze lol, voor de sport of voor het geld. Maar hier, hier vormt de natuur mij, ik ben er totaal van afhankelijk, ik maak er deel van uit. Dat vind ik een belangrijke ervaring. Dáárom ben ik hier.’ Mooi gezegd. Voor het eerst eigenlijk dat ik zo over de natuur in een dichtbevolkt gebied als Nederland lees. Ondertussen natuurlijk op zoek naar de Arctische zon die weliswaar niet verwarmt, maar wel een onbeschrijflijk mooie sfeer geeft. Dan niet schrijven, maar een foto maken. Met die Arctische zon achter een roerloze naaldboom. De foto’s in De adembenemende natuurbeleving van licht zijn inderdaad subliem en sfeervol.

Tussen de reis- en wandelverslagen door lees ik van alles over het licht. Over het zonlicht, de blauwe hemel (‘waarom is de hemel blauw?’), over het maanlicht en halo’s rond zon en maan. Andere onderwerpen: het Noorderlicht, de Melkweg en sterrenlicht, de poolster en de poolnacht en ook nog het einde van de regenboog en soorten schemering. En veel meer…

Niet alleen de Noordpool vormt het decor in dit fotoboek. De auteur trok te voet door de Franse Pyreneeën en stond met haar tentje op 2000 meter, omgeven door inktzwarte bergwanden en een al even donkere hemel. Bivak onder de sterrenhemel, heet het hoofdstuk. Ze ziet hoe de noordwand van de Vignemale de Melkweg aantikt. En valt haar een uitspraak te binnen van een Vlaming die ze kort daarvoor ontmoette: ‘Zo schoon als onze aardbol is ondanks alles, dat ziet ge juist vanonder de sterren zo fraai!’ Om daarna een relativerende gedachte van Govert Schilling aan te halen uit zijn ‘adembenemende’ boek Schitterend heelal dat dit slechts de ‘visioenen van een ééndagsvlieg’ zijn.

En dan zwenkt de camera weer terug naar het Arctische gebied. Nu naar het Hoge Noorden in Europa. Een skitocht boven de Noorse poolcirkel, op zoek naar het noorderlicht. Per zelfgebouwde kano door Lapland en een prachtig essay ‘Zon in de nacht’ dat onder de titel ‘Auroro borealis’ werd genomineerd voor de Aad Struijs Persprijs 2018. Ze wil het noorderlicht voor de volle honderd procent meemaken en vastbesloten skiet ze de poolnacht in. Solo. Dan ben je een avonturier! Geïnspireerd door professor Kristian Birkeland, haar persoonlijke held omdat ‘hij in een duistere ruimte onverschrokken naar de schoonheid van het licht zocht.’ Een van de eerste natuurkundigen ook die het verband ontdekte tussen het noorderlicht en de zon. Hij tilde de aardse kijk op de kosmische vuurwerkshow als eerste uit de sfeer van sprookjes.

Licht, overal is licht. Van zon en maan en sterren. Overal waar Jolanda Linschooten wandelt, onthult ze met haar foto’s en inspirerende verhalen de magie van het licht. Ook op Corsica, waar ze de befaamde GR20 bedwingt, de zwaarste langeafstandroute.

Ik sluit af met de afsluitende gedachte in De adembenemende natuurbeleving van licht:

‘Wij weten zo ontzettend veel over alles
over de sterren met hun duizelingwekkende afstanden
over het noorderlicht en de elektrische geladen zonnedeeltjes
die de lijnen volgen van ons aardmagnetische veld
maar tegelijkertijd weten we bijna niets
en dat besef, daar gaat het om
juist dan ontstaat ruimte voor verwondering.’

De adembenemende natuurbeleving van licht / Jolanda Linschooten / Luitingh-Sijthoff / fraaie hardcover

Op zoek naar het licht met deze reisboeken: