recensie De 22 levenslessen die vogels ons leren

Recensie: De 22 levenslessen die vogels ons leren, Philippe J. Dubois en Elise Rousseau

Toegegeven: toen ik het boek De 22 levenslessen die vogels ons leren, Philippe J. Dubois en Elise Rousseau in handen kreeg, moest ik wel even grinniken. Een soort van mindfulness boek over vogels kijken. Wat moest ik daar nu weer mee? Ben ik daar niet te nuchter voor? Maar ook toegegeven: tijdens het lezen van het boek werd ik er toch door gegrepen en ging ik het nog waarderen ook.

‘Alsof vogels leven om ons iets te leren,’ riep ik een beetje smalend uit tijdens de autoreis naar Italië. Mijn vrouw had namelijk aangegeven dit wel een heel aansprekend boekje te vinden. Ze zou het beslist gaan lezen tijdens onze vakantie. Dat moet ze ook zeker doen, want De 22 levenslessen die vogels ons leren bevat leuke eye-openers over thema’s als reizen, de liefde, gelukkig zijn, moed, nieuwsgierigheid, sterven, enzovoorts. Een soort van moderne leefregels, maar dan seculier en geïnspireerd door verschijnselen in de wereld van de vogels. Overigens willen de auteurs je inspireren tot nadenken over de thema’s. Hoe je over de thema’s denkt, laten ze op een prettige manier aan jouzelf over.

De auteurs realiseren zich trouwens zelf maar al te goed dat vogels niet leven om ons mensen een spiegel voor te houden. Ze leven hun eigen leven en daarmee uit. Maar wij mensen zijn nu eenmaal behept met de eigenschap onszelf en anderen te beoordelen. En dat beoordelen, daar heb je voorbeelden voor nodig. De één hanteert de Tien Geboden als voorbeeld, anderen hun kat en weer anderen dus de vogels. En daarmee bewandelen de laatsten eeuwenoude sporen. In Oudperzische gedichten worden vogels al ten voorbeeld gehouden. En de wijsheid werd door de oude Grieken vertegenwoordigd door de steenuil. En ook de christelijke traditie liet zich niet onbetuigd. Lees de geschriften van ‘naturalisten’ uit voorbije eeuwen maar eens. Je zult je erover verbazen hoe moralistisch zij waren in de beoordeling van dieren, waaronder ook de vogels.

Goed, terug naar De 22 levenslessen die vogels ons leren. De auteurs bezinnen zich in hun boek op een aantal levensthema’s. De liefde is er eentje die een nogal prominente plaats heeft. Hoe kijken vogels tegen de liefde aan? Zijn ze elkaar levenslang trouw, of zijn de polygaan? Dat blijkt behoorlijk van soort tot soort te verschillen, maar een bescheiden tuinvogel als de heggenmus blijkt zo bescheiden niet te zijn in de liefde! De notoire ontrouw van beide geslachten blijkt nog functie te hebben ook! Moraal van het verhaal: ‘Wil je een partner, zoek er dan een van je eigen slag: dat voorkomt veel misverstanden!’

In elk hoofdstuk gaan de auteurs in op een verschijnsel. Ik noem er een paar: kwetsbaar zijn, gelijkwaardigheid, gewoonten, oriëntatievermogen, moraal, moed, gelukkig zijn, angst, de beste paringsstrategie, in bad gaan… Het zijn stuk voor stuk thema’s die iedereen zal herkennen.

In elk hoofdstuk nemen de auteurs een vogel, of een paar vogels, als voorbeeld. Hoe moedig zijn ze? Is het zo dat een arend moediger is dan een roodborstje? Of: welke paringsstrategieën zetten de vogels in? Opereren ze verstandig als een pinguïn of vurig als een wilde eend? En wat te denken van de moraal van de koekoek die zijn ei in het nest van een ander legt en waarvan het jong de andere nestgenoten onverbiddelijk doodt? En wat kunnen we leren van de nieuwsgierigheid die het roodborstje kenmerkt? Als ik het boek goed lees, dan ik het dus eigenlijk andersom: bij een aantal levensthema’s hebben de auteurs voorbeelden gezocht uit de vogelwereld. Om deze voorbeelden vervolgens op een luchtige manier toe te passen op ons leven.

Nee, De 22 levenslessen die vogels ons leren is geen zwarte kost. De hoofdstukken laten zich prima los lezen. Elke dag een levensles en je bent 22 dagen ‘onder de pannen’. De mix van natuur, vogels kijken en psychologie vond ik ondanks mijn aarzelende begin erg aansprekend. Tijdens het lezen ging ik me automatisch afvragen hoe ik me tot de levensthema’s verhoud. En daarmee heeft dit boek doel getroffen, want dat is nu precies de bedoeling van de schrijvers. Het helpt daarbij de de auteurs ook nog eens vogelkenners zijn en een luchtige schrijfstijl hanteren. Gewoon lekker lezen in de luie stoel in het vliegtuig, de tuin, vakantiehuisje of gewoon thuis. Back to nature, staat met opvallende letters op de achterkant. En daar sluit ik me graag bij aan!

De 22 levenslessen die vogels ons leren / Philippe J. Dubois en Elise Rousseau / Kosmos Uitgevers / als hardcover en als e-book