bonte strandloper brouwersdam sjaak huijer

Over kanoeten die hun voedselvoorraden om zeep helpen

De vogeltrek is begonnen en dat is aan de kust al heel zichtbaar. Steltlopers als bonte strandloper, kanoet en drieteenstrandloper melden zich weer op de plaatsen waar je ze mag verwachten. Hoewel één zwaluw geen zomer is, zal ook die ene bonte strandloper niet de winter aankondigen, maar toch. Eén bonte strandloper wist ik maar mooi te filmen en ik hoop dat er nog vele volgen.

Bonte strandloper op de Brouwersdam

En dat viel nog niet mee, daar op de winderige Brouwersdam. Op de Zuidpier van IJmuiden laten de bonte strandlopers zich vaak tot heel dichtbij naderen, maar dit exemplaar op de Brouwersdam was een stuk schuwer. Toen hij schuilde achter een rots, konden we dichterbij hem komen en wist ik dit korte filmpje te schieten. Sjaak had meer geluk, die kon hem vanuit een andere hoek fotograferen zoals je hierboven ziet. De foto boven deze blog is dus van een bonte strandloper. Ik kreeg een reactie van iemand die het maar verwarrend vond. Een artikel over de kanoet met een foto van een bonte strandloper erboven. Ik geef toe: het is wat wonderlijk gekozen door me. Ik zal het nooit meer doen.

De kanoet is een andere bijzondere doortrekker die je momenteel al aan de kust kunt zien. Vanuit de Waddenzee worden al groepen van enkele honderden stuk gemeld. De rest van de Nederlandse kust moet het met kleinere aantallen doen. Geeft niet, ze komen ‘vanzelf’.

Aan die kanoeten kleeft een bijzonder verhaal. Ze vliegen uiteindelijk door tot in Mauritanië aan toe. Dit land, gelegen aan de Afrikaanse kust onder Marokko, heeft een van de belangrijkste waddengebieden ter wereld binnen haar grenzen: Banc d’Arguin. Hier overwinteren honderduizenden, zo niet miljoenen steltlopers van overal over het noordelijk halfrond. Ook kanoeten. Die vreten er zich vet aan een bepaald schelpdiertje, dat ze echter maar moeilijk weten te vinden. Hoe dat komt? Hun ‘zesde zintuig’, nog niet zo heel lang geleden ontdekt door wetenschappers, werkt er niet. Komt door het zeegras dat er groeit. Daardoor werkt dat zintuig niet. Hoe dat zesde zintuig precies werkt weet ik niet. Wel lees ik op Natuurbericht dat het de kanoet in staat stelt schelpdieren in de modder op te sporen zonder ze aan te raken. De wortels van dat zeegras belemmert dat zesde zintuig dus.

 

Maar hoe zit dat nu met de kreet boven deze blog? Wel, de schelpjes die in Banc d’Arguin in de modder verstopt zitten onderhouden een relatie met het zeegras boven hen. De schelpdieren hebben bacteriën in hun kieuwen die een giftige stof omzetten. Zeegras kan niet tegen dat gif, en dus doet die schelp goed werk voor het zeegras. Maar de kanoet wil die schelpjes opvreten! Gelukkig voor het zeegras lukt dat niet zo goed. 

Haymans zakgids kust- en wadvogels
Zakgids kustvogels

Helaas voor het zeegras kan het in Afrika langdurig heet zijn. Dan sterft het zeegras massaal af en lukt het de kanoeten om de schelpjes even massaal op te vreten. Het zesde zintuig werkt nu immers weer op volle toeren. Geen schelpjes in de modder, dan ook geen zeegras meer. Uiteindelijk vreten de kanoeten zoveel schelpjes op dat het overgebleven zeegras er ook aan gaat. Er blijft een zanderig gebied over dat ook nog eens minder schelpen bevat (immers opgevreten). Lang leve de kanoet die deels verantwoordelijk is voor deze ellende. Ze hebben er zichzelf mee, want hoe minder schelpen, hoe minder te vreten en hoe minder vet de kanoeten. En dat vet hebben ze nodig als brandstof voor de reis terug naar het noorden. Onvoldoende vet betekent een wisse dood ergens tussen Mauritanië en het Hoge Noorden. Pech voor de kanoet.

De kanoet heb ik deze zomer nog niet weten te filmen. Dan maar een filmpje van vorig jaar. Niets mis mee, het was een filmpje van heel dichtbij:

Nuttige adressen:

Klik hier voor informatie over een vogelreis van Banc d’Arguin.

Klik hier voor meer informatie over een waddenarrangement op Terschelling (Kras).

Klik hier voor meer informatie over natuurhuisjes op een van de waddeneilanden (Natuurhuisje).

Een overzicht van de beste telescopen om vogels te kijken van dit moment: