jan-van-gent

Jan-van-genten voor de Franse kust

Een van de vogels die je in de winter voor de kust van het vasteland kunt zien, is de jan-van-gent. Wil je jan-van-genten zien broeden, dan moet je naar Schotland, Noorwegen of, iets dichterbij huis, naar het Duitse rotseiland Helgoland. Zodra het broedseizoen voorbij is, kiest de jan-van-gent het luchtruim en stroopt de Noordzee af. Op zoek naar scholen vis die ze, eenmaal gelokaliseerd, belagen door van grote hoogte in de school te duiken. Onvoorstelbaar hoe bedreven de jan-van-gent is in het vangen van haring, makreel en andere vis.

Wil je in Nederland een jan-van-gent zien, dan adviseer ik je de Zuidpier van IJmuiden te bezoeken. Liefst nadat er een stevige bries uit het westen heeft gestaan. Let op: tijdens een storm wordt de pier gesloten voor bezoekers. Wandel naar het lichtbaken op het puntje van de pier en tuur in westelijke richting. Een telescoop kan heel handig zijn, want dikwijls vliegen de jan-van-genten ver uit de kust. Vaart een vissersboot het kanaal binnen, kijk dan of er geen jan-van-genten met het vaartuig mee op vliegen. Als aan boord vis wordt verwerkt, worden de resten vaak overboord gegooid en daar is de jan-van-gent tuk op.




Maar een jan-van-gent op de Zuidpier zag ik nog niet. Ik ben vaak gericht op de vogels binnen filmbereik. En de keren dat ik de Zuidpier bezocht, vlogen er geen jan-van-genten voorbij. Hoelang het geleden was dat ik een jan-van-gent zag? Ik denk meer dan twintig jaar geleden. Een vage waarneming tijdens een Zeeuwse vogelaarsdag op de Brouwersdam. Daarna nog eens een dooie aan de dijk van Schouwen-Duiveland, bij Viane, een van de mooiste plekjes in Zeeland. Hoe die volwassen jan-van-gent daar verzeild raakte, is mij een volslagen raadsel.

Jan-van-genten voor de Franse kust

In de kerstvakantie reisden we voor een weekje af naar de Franse kust. De befaamde reisgids A birdwatching guide to France north of the Loire wees Cap Gris-Nez aan als een uitstekende plek om zeevogels te kijken. Wij verbleven in een keurig appartement in het mooie stadje Wimereux, gelegen tussen Calais en Boulogne-sur-Mer. En daar stak me nu net die flinke westenwind op! En dat dreef een aantal jan-van-genten naar het stukje kust voor de boulevard van Wimereux. Eerst zag ik een jong exemplaar. En toen zeilde opeens een aantal volwassen vogels voorbij. De golven sloegen stuk tegen de boulevard en ik kon de jan-van-genten aardig filmen.

Iets meer dan de gemiddelde meeuw!

Het was de enige dag dat ik levende jan-van-genten zag. De volgende dag groeide de de wind uit tot de storm die zo ongeveer heel West-Europa teisterde. De zee veranderde in een schuimvlakte. Zeevogels lieten zich nauwelijks nog zien. Tot ik tijdens een wandeling door de duinen op een dode jan-van-gent stuitte. En dan sta je toch versteld van de grootte van een jan-van-gent. Dat is toch echt iets meer dan de gemiddelde meeuw! Zou de dode jan-van-gent het slachtoffer zijn geworden van de storm? In de duinen gewaaid en niet meer op kunnen stijgen? Of onderkoeld geraakt in het natte zand? Of nekte voedseltekort hem, want overbevissing komt ook in Het Kanaal helaas voor. Het Handboek Vogels van Nederland en België stelt zelfs dat overbevissing een van de grootste bedreigingen voor de jan-van-gent is.

De komende dagen meer over vogels kijken in het stukje Noord-Frankrijk rond Wimereux, maar nu eerst de jan-van-genten voor de boulevard:

De beste telescopen om vogels te kijken: