IJzige omstandigheden op de Grevelingendam




De ‘Russische beer’ heeft ons land in zijn greep. IJskoude poolwind stroomt vanaf de toendra in de richting van ons land en doet alles verstijven. Je zult maar vogel zijn en het nu moeten rooien. Denk niet al te gemakkelijk van: ze zijn er voor gemaakt, want dat doet de werkelijkheid te kort. Het is nu puur overleven geblazen voor de meeste vogels. Reken maar dat er nu ontzettend veel vogels het loodje leggen. Kijk eens naar de blauwe reigers en grote zilverreigers in de Alblasserwaard. Ze zitten roerloos in de rietkraag, in elkaar gedoken. Een enkeling vliegt op, op zoek naar een muizenrijk weiland. Of naar een van de laatste ijsvrije slootjes.

Dit weekend bezochten Sjaak en ik de Grevelingendam. Ook daar was en is het ijzig. Het was al lang geleden dat ik ijs had gezien op zout water. Ik kan me het eerlijk gezegd niet heugen. Ja, toen ik klein was. Een jaar of twaalf. Toen dreven de ijsschotsen door het Schelde-Rijnkanaal. En lagen ze bij eb op het slik. Een van de hardnekkigste herinneringen is dat ik daar toen met vriend Peter rond banjerde en dat ik wel eens onder zo’n schots wilde kijken. Alsof ik niet wist hoe het slik eruit zag! Peter hield de schots omhoog, maar liet hem op een gegeven ogenblik uit zijn handen kletteren. Bovenop mijne kop waar hij een gat formeerde. Nou ja, het feit dat ik dit artikel heb weten te schrijven, wil zeggen dat ik dat ongeluk heb overleefd.

Zo ver als met die ijsschotsen is het nog niet op de Grevelingendam, maar er deint wel ijs op het zoute water. Losse brokken die ogenschijnlijk een glad oppervlak vormen. Maar erop staan, ho maar. IJs op en in zout water is altijd brokkelig van structuur. Broos ook. Het moet echt wekenlang streng vriezen wil je daar veilig op kunnen staan. Mooi is het en bijzonder ook.

En zo stonden we met de auto in de berm, zo dicht mogelijk naar het water toe. Een bonte strandloper en tureluur foerageren in het koude water. Een plukje ijs ligt op het schor. Het is vloed en bijna is het zover dat het water ook dit ijs zal oppakken. Het perspectief is niet heel fraai, zo schuin vanaf de dam naar beneden. Maar het alternatief was nog slechter: uit de auto stappen en alle vogels op laten vliegen. Dat levert voor ons slechts lege beelden op. En de vogels vliegen onnodig op met het nodige energieverlies tot gevolg. En dat moeten we in deze omstandigheden echt vermijden. Geloof je niet dat het voor steltlopers cruciaal is om zo min mogelijk energie te verliezen in de winter, lees dan het bijzondere boek Reisvogels van Theunis Piersma maar eens. Je zult er verstelt van staan hoe steltlopers zich aanpassen aan de lange trek en felle vorst. Dan snap je ook meteen waarom grote delen van de Oosterschelde en Waddenzee niet meer toegankelijk zijn voor mensen.

Ongestoord kunnen foerageren, heel belangrijk voor steltlopers:

De beste telescopen om vogels mee te kijken: