Hoe kunt je het beste bosvogels spotten?

Vandaag stelde iemand op mijn website de vraag: Hoe kunt je het beste bosvogels spotten? Nu heeft het woord ‘spotten’ voor mij een andere betekenis, namelijk die van ‘de spot drijven met,’ maar iedereen snapt dat in deze zin wordt bedoeld: ‘kijken’. Hoe kun je het beste bosvogels kijken? Dat valt inderdaad soms niet mee. Zelf vind ik vogels kijken aan de kust of in een moerasgebied vaak eenvoudiger dan in het bos. Waarom ik dat vind en hoe ik dat oplos, lees je hieronder.

Waarom ik vogels kijken in het bos lastiger vind

Een paar weken geleden wandelde ik moederziel alleen door de bossen op Park Vliegbasis Soesterberg. Verrekijker en camera mee en turen maar. Juist, van dat turen kreeg ik een aardige hoofdpijn. Vooral achter mijn ogen voelde ik mijn hoofd plots goed. Een paar vogels bleven namelijk hoog in de bomen verscholen en dan blijf ik net zolang turen tot ik ze gezien heb. Zeker wanneer ik het geluid niet thuis kan brengen, wat toen het geval was. En weet je wat zo tragisch was? Ik heb een kwartier staan turen, en de vogels niet gezien… Bosvogels gaan dus schuil tussen de bladeren en zitten vaak hoog, veel te hoog naar mijn zin.

Dan is er nog een factor: de vogeldichtheid is in het bos vaak een stuk minder dan in een moerasgebied of langs de kust. Soms wandel ik honderden meters door een bos en dan hoor ik alleen een roodborst, vink en koolmees. Mooi om te horen, ook leuk om te zien, maar ik hoop eerlijk gezegd meestal op een specht, liefst een middelste bonte, een kleine bonte of een zwarte of een groene. Maar dat is hard werken, kan ik je verzekeren!

Vogels zien is heel vaak eerst een kwestie van de vogels horen. Dat gaat in het bos helemaal op. Meestal hoor ik de vogels eerst en dan zie ik ze pas. Je moet de vogelgeluiden dus wel herkennen en dat is vaak niet eenvoudig, zeker niet voor een vogelaar zoals ik die vaker aan de kust of in een moerasgebied als de Biesbosch te vinden is.

Hoe kunt je het beste bosvogels spotten?

Hoe kunt je dan toch in een bos vogels gaan kijken? Hier lees je mijn tips:

  1. Ga vroeg uit de veren.
    Vroeg in de morgen, vlak na zonsopgang, zijn bosvogels het meest actief. Ze komen uit de nacht, hebben honger of zijn afgekoeld en hebben dringend behoefte aan voedsel. Ze vallen extra goed op vanwege hun druk(kere) gedrag. In het voorjaar beginnen veel vogels ook heel vroeg te zingen. Het vogelkoor in de vroegste uurtjes is ronduit indrukwekkend.
  2. Draag camouflagekleding
    Wie tussen de bomen of struiken gaat zitten en camouflagekleding aan heeft, valt stukken minder op. Blijf je stil zitten, dan zul je zien dat veel vogels een stuk dichterbij komen. Beweeg daarbij heel rustig en je verschrikt ze niet.
  3. Neem altijd een verrekijker mee
    Turen zonder verrekijker is in het bos echt kansloos. Je kunt een uur lang naar de top van een boom staan turen zonder verrekijker, met enkel ontzettend vermoeide ogen als resultaat. Omdat het in bos vaak relatief donker is, kun je het beste kiezen voor een 8×42 of 10×42 verrekijker en niet voor een compact model. Zo’n grotere verrekijker levert zelfs bij minder licht toch nog een helder beeld, waar een compact model het sneller laat afweten.
  4. Leer de vogelgeluiden herkennen
    Dit is denk ik een van de allerbelangrijkste tips. Omdat je bosvogels vaak eerder hoort dan ziet, kun je ze maar beter herkennen ook. Dan weet je welke vogel je hoort en waar je dus op moet letten. Hoor je een roodborst, dan zoek je naar een oranje vlek. Hoor je een grote bonte specht, dan weet je dat je langs stammen en takken moet zoeken. Hetzelfde geldt voor boomklever en boomkruiper. Een zingende zanglijster zoek je echter op een tak halverwege een boom of hoog in een struik.
  5. Zoek een plas op
    Bosvogels moeten drinken en ze moeten zich wassen. Weet je een plas op een rustige plek, liefst een plas met oevers die héél geleidelijk aflopen, dan is dat goud waard. Stel je verdekt op, gedraag je rustig en wacht tot de vogels komen badderen of drinken.
  6. Huur een vogelkijkhut in het bos
    Hier heb ik zelf gek genoeg geen ervaring mee. Maar regelmatig kom ik op Facebook of Instagram de mooiste foto’s tegen die onmiskenbaar vanuit een vogelkijkhut gemaakt zijn. Je ziet het aan de compositie. Een zangvogel op een bemoste stam. Een sperwer die een bad neemt in een vijvertje met op de achtergrond een boomstam. Het zijn de herkenbare opstellingen voor een hut die je kunt huren. Maar die behoorlijk garant staat voor het zien van de vaste vogels die de hut bezoeken. Niet gek, want de vogels worden er vaak bijgevoerd.
  7. Zoek voedselrijke plekjes op
    Toen ik mijn wandeling maakte door Park Vliegbasis Soesterberg, kwam ik een lange rij struiken tegen die vol hingen met bessen. Pimpelmees, koolmees, zanglijster, merel, zwartkop en tuinfluiter vlogen af en aan.
  8. Zoek een mooi bosgebied op. Kijk bijvoorbeeld eens op mijn vogelkaart met de mooiste vogelgebieden van Nederland.
  9. Bosvogels kan ik elk jaargetijde. Reken ermee dat de zangvogels in het voorjaar het meest actief zijn met zingen. Dat spechten zich het hele jaar door laten zien, maar van januari tot en met begin april het best omdat er dan nog geen bladeren aan de bomen groeien. En dat mezen en sijzen in najaar en winter in groepen door het bos zwermen. Je kunt dan soms een uur lopen zonder iets te zien, en plots in een zwerm terecht komen.
  10. Een telescoop heeft geen enkele zin
    Het kijken van bosvogels heeft ook een groot voordeel: je hoeft niet rond te sjouwen met een zware telescoop. Die zul je immers nauwelijks gebruiken, omdat de vogels nauwelijks stil zitten.

Niet door het bos struinen vanwege reekalfjes

Een dringend advies is om in het voorjaar niet door het bos te gaan struinen. De reeën hebben dan kalfjes en die moet je niet verstoren. Het kan de dood betekenen van het kalf en dat wil je niet op je geweten hebben. Ik weet het, de verleiding is groot, ik ben af en toe ook nog een groot kind. Maar toch maar niet doen. Het kan je trouwens ook op een flinke boete komen te staan als de boswachter of boa je tegenkomt.

Ik hoop dat ik je met deze tips heb geholpen om vogels te kijken in het bos.

Mijn tips voor natuurbeleving en vogels kijken

Met deze tips beleef je de natuur nog intenser en komen de vogels letterlijk dichterbij:

(voor elk budget de drie beste opties)

(héél véél keuze, en zelfs met geheel contactloos verblijf en dus veilig!)

(voor elk budget een paar opties)

(per provincie gesorteerd)

(aantrekkelijke planten voor vogels, vlinders en andere insecten)

(lees hier mijn tips om spechten, mezen en roofvogels naar je tuin te lokken)

(mijn persoonlijke top tien)