Hoe kun je het beste kustvogels kijken?

Gisteren beantwoordde ik de vraag hoe je het beste bosvogels kunt kijken, en vandaag heb ik besloten er een vervolgserie van de maken. Het is mijn ervaring dat je in de zomer aan de kust nog heel aardig kunt vogels kijken. Terwijl de vogels van bos en moeras, en dan vooral de zangvogels, zich gedeisd houden of zelfs al zijn weggetrokken, daar gaat het leven aan de kust gewoon door. Sterker nog: je kunt vanaf juli al zien dat de vogeltrek alweer is begonnen. De eerste kemphanen en zwarte ruiters melden zich langs de kust en zelfs in het binnenland. Vandaag dus de vraag: Hoe kun je het beste kustvogels kijken?

De voor- en nadelen van vogels kijken aan de kust in de zomer

Het grote voordeel van vogels kijken aan de kust – in de zomer – is dat meeuwen, steltlopers, eenden en grote waadvogels zich niet kunnen verstoppen. Op de open slikgebieden zijn ze prima zichtbaar. Weet jijzelf wanneer het laag of hoog water is, dan weet je ook waar je de vogels kunt zien. Een hoogwatervluchtplaats bekijk je op afstand vanaf twee uur voor hoog water. En je bent dan vrijwel verzekerd van vogels, want de steltlopers zoeken de hoogwatervluchtplaats massaal op.

In de vroege zomer melden zich de eerste steltlopers uit het hoge noorden alweer. Kemphaan – de mannetjes met vaak nog met restanten van de pluimen in de nek – en zwarte ruiters (vaak nog gitzwart) en oeverloper foerageren in de buiten- en binnendijkse slikgebieden. Ze voegen zich bij ‘onze eigen’ steltlopers als kluut, tureluur en scholekster. En wat ik dit voorjaar ontdekte is dat sommige soorten steltlopers die normaal gesproken doorvliegen naar Siberië in Nederland achterblijven. Jonge zilverplevieren bijvoorbeeld. Die zie je dan opeens in grote groepen in de Prunje staan, met wat rosse grutto’s erbij.

Ga je naar het strand, dan maak je bovendien kans op sterns. Grote stern, visdief en dwergstern jagen vlak voor het strand. Zeker aan de Zeeuwse kust en bijvoorbeeld langs de Hondsbossche Zeewering zie je deze ranke en sierlijke zeevogels vrijwel zeker.

Het nadeel van vogels kijken aan de kust in de zomer is dat het enorm druk kan zijn met toeristen. Aan de Brouwersdam staan de campers bumper aan bumper geparkeerd, en dat begint al heel vroeg in de morgen. Maar wie een handige route uitstippelt, kom ook in de zomer aan de kust zeker aan zijn (vogel)trekken.

Hoe kunt je het beste kustvogels kijken in de zomer. Een aantal tips.

Een aantal praktische tips voor vogels kijken aan de kust:

  1. Check vooraf het getij.
    Is het laag water, dan moet je buitendijks zijn, liefst op een uitgestrekte zandplaat, bijvoorbeeld de Grevelingendam. Bij hoogwater zoek je gebieden uit waar steltlopers komen uitrusten, bijvoorbeeld de Prunje of de Karrenvelden bij de Oesterdam.
  2. Neem een telescoop mee.
    Steltlopers kunnen op grote afstand staan en dan is een telescoop superhandig.
  3. Vermijd de hete dagen.
    Het kan misschien aan mij liggen, maar vogels kijken in de zinderende hitte is echt niet mijn ding. Ten eerste verbrand ik snel en moet ik me dus insmeren met zonnebrandcrème. Dat is op zichzelf geen ramp, alleen worden je vingers vet en dus ook je verrekijker. Dat is het eerste ongemak. Al snel in de morgen gaat de lucht ook nog eens trillen van de hitte en dat levert niet het meest mooie beeld op. Bovendien zijn de kleuren in het felle zonlicht ook niet optimaal. Kies dus liefst een bewolkte dag. Bijkomend voordeel: dan zijn er ook minder badgasten.
  4. Zoek als het even kan een vogelkijkhut op.
    Vanuit een vogelkijkhut is het vaak heel prettig vogels kijken. Ga je aan de Zeeuwse kust vogels kijken, breng dan zeker een bezoek aan de hut in de Inlaag Keihoogte. Hoe vroeger hoe beter! Misschien zie je de vossen wel jagen. Of paraderen de lepelaars vlak voor de hut voorbij.
  5. Begin vroeg.
    Hoewel kustvogels vooral op het ritme van het getij leven, geldt ook hier: hoe vroeger hoe beter. Ten eerste voor je zelf: het is aangenaam koel en het licht is op zijn allermooist. En de vogels zijn vaak ook wat minder schuw, omdat het nog zo rustig is.
  6. Zorg goed voor jezelf.
    Aan de kust kun je vaak heerlijk eten. Bezoek even een strandtent of een restaurant op de dijk. Ben je meer van het picknicken, zoek dan een goede bakker op. Onze favoriete bakker in Zeeland is Sonnemans in Burgh-Haamstede. Ben je in de buurt, daar zeker even langs gaan en dan zul je begrijpen waarom.
  7. Boek een korte vakantie op een van de waddeneilanden.
    Eerlijk is eerlijk: een zomervakantie op één van de waddeneilanden is voor veel mensen niet te betalen. Maar is de prijs geen bezwaar, boek dan een natuurhuisje op één van de waddeneilanden of langs de Fries-Groningse kust. En eigenlijk geldt deze tip voor het hele jaar!
  8. Stippel een mooie route uit.
    Bekijk mijn overzicht van de mooiste vogelgebieden in Nederland (en dus ook aan de kust) en stippel een mooie route uit. Met de auto, op de fiets of te voet.
  9. Eerlijk is eerlijk: hoe later in de zomer hoe beter.
    Hoe positief ik hierboven ook ben over vogels kijken aan de kust in de zomer, toch geldt wat mij betreft: hoe later in de zomer hoe beter. Vanaf half augustus wordt het weer echt spannend aan de kust. Dan trekken er weer allerlei soorten door. Van drieteenstrandloper, bonte strandloper tot de regenwulp en krombekstrandloper.

Hou afstand op hoogwatervluchtplaatsen

Steltlopers op hoogwatervluchtplaatsen staan daar stilletjes uit te rusten. Af en toe rekken ze een spier uit, maar liefst staan ze doodstil om energie te besparen. Elke onnodige actie vermijden ze. En zeker tijdens de doortrek valt dat te begrijpen. Ze bouwen immers een vetvoorraad op, de energie die ze nodig hebben voor de lange reis naar het zuiden of het noorden. Worden ze verstoord, dan vliegen ze op en verbruiken ze die energie hier al en bereiken ze hun plaats van bestemming nooit. Denk niet dat ze dan ergens halverwege wel landen om aan te sterken. Nee, ze komen echt van honger om. En dus: geen menselijke verstoring op de hoogwatervluchtplaats s.v.p. Die ene slechtvalk of bruine kiekendief die de boel doet opvliegen is echt meer dan genoeg.

Ik hoop dat ik je met deze tips een eindje op weg heb geholpen bij het vogels kijken aan de kust.

Mijn tips voor natuurbeleving en vogels kijken

Met deze tips beleef je de natuur nog intenser en komen de vogels letterlijk dichterbij:

(voor elk budget de drie beste opties)

(héél véél keuze, en zelfs met geheel contactloos verblijf!)

(voor elk budget een paar opties)

(per provincie gesorteerd)

(aantrekkelijke planten voor vogels, vlinders en andere insecten)

(lees hier mijn tips om spechten, mezen en roofvogels naar je tuin te lokken)

(mijn persoonlijke top tien)