De veenmol (Gryllotalpa gryllotalpa)

De veenmol houdt de gemoederen bezig. Ik filmde het beestje terwijl het over het fietspad bij de Kortlandse Molen rende. Wat een prachtig dier, schreef ik boven het filmpje. Nou, de meningen lopen heel uiteen, merk ik wel.

‘Het is een vreselijk dier,’ schrijf iemand in een reactie op Facebook. ‘Zit in onze moestuinen. Ze vreten alle wortels op van allerlei groenten die we kweken. Jammer dat ze beschermd zijn.’ Een ander bestempeld de veenmol als een ‘kolere beest’. En verderop schrijft deze tuinier: ‘Nou ik maak ze kapot, net als de rest het doet.’ Ik ben bang dat de relatie tussen veenmol en tuinders ernstig verstoord is en nooit meer goed zal komen.

Begrijpen doe ik dat wel. Een veenmol in je volkstuin is geen pretje. Heb je net jonge slaplantjes gezet, liggen ze de volgende dag omver. Zijn de wortels compleet opgevreten door, jawel, een veenmol… Daar word je niet blij van. Evenals dat ik niet blij word van de vele naakt- en huisslakken in mijn tuin. Ze vreten precies de planten aan die ik heb geplant om insecten naar mijn tuin te lokken. Helaas, ik verwijder de slakken en zet ze of in het gemeentelijke plantsoen met waardeloze struiken of ik gooi ze in de sloot waar de meerkoeten er dan om vechten. Overigens eten veenmollen liefst dierlijk voedsel. Insecten, wormen en larven van ik weet niet welke kleine dieren. De veenmol heeft ook zijn positieve kanten (vanuit menselijk perspectief gezien).

En toch. Ik bleef er een poosje over peinzen. Zou ik de slakken in mijn tuin ook omschrijven als ‘kolere beesten’? Of als ‘vreselijke dieren’? Welnee. De slakken in mijn tuin zijn juist prachtige dieren! Ik film ze graag. Zouden ze mijn planten niet aanvreten, dan zou ik ze koesteren. Het is als zo vaak in de Nederlandse natuur, maar dan in het klein: ik moet kiezen. Kiezen tussen slak of zweefvliegen, hommels en bijen. En ik kies voor de insecten. Dus: weg prachtige slakken!

Ik bedacht me even later: eerst was er de veenmol (of: de slakken) en toen pas kwam de mens. De mens met zijn onnatuurlijke gewoonte om alles als zijn bezit te beschouwen. Dan is de oorspronkelijke ‘bevolking’ al gauw de klos. Uitknijpen die veenmollen. ‘Er komt allemaal smurrie uit als je ze fijn knijpt,’ schrijft iemand. Ja, vind je het gek? Het zijn grote insecten en die hebben geen botten in hun lijf. Wel smurrie. Waar de mens komt, daar knijpt hij de authentieke bevolking uit. Of het nu de indianen zijn in Amerika of de Aborigines in Australië: ze werden van hun grond verdreven en leiden nog altijd over het algemeen een arm bestaan. Nu wil ik de veenmol niet echt als ‘bevolking’ beschouwen, het zijn immers nog geen mensen (hoewel ze zich al aardig als zodanig beginnen evolueren, ze rennen immers al over het fietspad), maar iedereen snapt dat de veenmol eerder in de Alblasserwaard rond kroop dan de Neanderthalers en de Homo Sapiens.

Dit gebeurt allemaal in de godvruchtige Alblasserwaard. Waar menigeen de Schepper van de veenmol eert, maar weinigen Zijn schepping respecteren. Goed, je kunt verstokte Darwinisten op dezelfde wijze neerzetten: waar weinigen de organismen respecteren die zich in de loop van de tijd op zo’n unieke manier hebben ontwikkeld en aangepast aan het leven in het veen.

Gelukkig, er zijn ook mensen die schrikken van de veenmol. Die zullen hard weglopen, schat ik in, en dat is een stuk fijner voor het beestje. Dan kan hij mee sprinten, een goede oefening. En er zijn er die het grote insect, familie van de krekel en sprinkhaan, evenals ik simpelweg een bijzonder dier vinden. En bijzonder, dat is’ie!

En bestrijden? Dat is onwettig, want de veenmol heeft een beschermde status. Voorkomen is beter. Sla een houten schot rond je perceeltjes. Minimaal twintig centimeter diep. Of zet je plantgoed in afzonderlijke plastic potjes zonder bodem. Kijk, dan ga je opeens natuur-inclusief tuinieren. Voor de natuur het allerbeste en echt waar: voor jou ook, want kijk maar eens goed naar een veenmol. Zeker weten dat verwondering de overhand zal nemen.

Mijn tips voor natuurbeleving en vogels kijken

Met deze tips beleef je de natuur nog intenser en komen de vogels letterlijk dichterbij:

(voor elk budget de drie beste opties)

(héél véél keuze, en zelfs met geheel contactloos verblijf!)

(voor elk budget een paar opties)

(per provincie gesorteerd)

(aantrekkelijke planten voor vogels, vlinders en andere insecten)

(lees hier mijn tips om spechten, mezen en roofvogels naar je tuin te lokken)

(mijn persoonlijke top tien)