grutto tongplaat biesbosch

De grutto is er weer!

Het leuke van een paar jaren rond filmen is dat je kunt vergelijken. Wanneer filmde ik vorig jaar bijvoorbeeld de eerste grutto’s? Dat was op 17 februari op het befaamde Landje van Geijsel bij Ouderwerk aan de Amstel. En dit jaar? Afgelopen zaterdag, 10 maart. Op de Tongplaat in de Dordtse Biesbosch. Voordat je nu conclusies gaat trekken die verband houden met het winterweer: dit zegt helemaal niets. Nou ja, niets. Het zegt alles over mij. Want had ik ook dit jaar op 17 februari het Landje van Geijsel bezocht, dan had ik daar opnieuw een grote groep grutto’s gefilmd. Ik zag op waarneming.nl namelijk dat er begin februari op een aantal plekken in het land grutto’s te bewonderen waren.




Afgelopen zaterdag sjokte ik dus over de Tongplaat bij Dordrecht. Stiekem in de hoop een eerste blauwborst te filmen, maar helaas. Die zag noch hoorde ik. Wel dus grote groepen grutto’s die pal voor de betonnen hut vlogen. Het werd hoog water en dat maakte de grutto’s onrustig. Streken ze neer en was het water te hoog, dan vlogen ze weer op. Stonden ze ergens een poosje en kroop het water langs de poten richting onderbuik, dan hetzelfde gedrag. Het leverde mooie beelden van zwermen grutto’s op. Weliswaar niet de enorme zwermen die Albert Beintema beschrijft in het eerste hoofdstuk van zijn fenomenale boek De grutto (waarmee hij ook de Jan Wolkers Prijs won, en terecht). Maar wel fantastische taferelen om met verrekijker of telescoop te bekijken.

De grutto’s zijn dus terug. Nu in de buitengebieden waar ze zich nog in groepen ophouden. Samen zijn ze sterk en samen gaan ze op zoek naar voedsel. Om aan te sterken van de lange vlucht vanuit het zuiden. Over een paar weken vliegen ze naar de weidegebieden in het binnenland. Dan is het zaak dat de mannetjes een territorium én een vrouwtje veroveren. Ook dat levert fraaie beelden op. Mannetjes die elkaar uitdagen en tegen elkaar op fladderen. Paartjes die een lange vlucht maken en aldoor hun karakteristieke roep laten horen. En natuurlijk het klassieke grutto-beeld: die op een paaltje.

Met de grutto gaat het helaas niet goed. De weilanden zijn te eentonig en bieden te weinig voedsel. Boeren maaien vroeg in het jaar waardoor nesten en kuikens sneuvelen. En dan hebben we nog niet gesproken over een andere bedreiging: de vos. Ik las pas een artikel waarin werd gepleit voor afschot van de vos. Nu ben ik niet perse tegen de jacht op de vos, hoewel ik het een bijzonder mooi dier vind. Wel ben ik bang dat het vrij zinloos is, tenzij je als jager dag en nacht wilt schieten. Uit onderzoek blijkt namelijk dat het territorium van een dooie vos al heel snel weer wordt bezet door een nieuwe vos. En waar veel vossen worden geschoten, daar fokken de overbleven vossen er lustig op los. Al snel zijn er meer vossen dan voor de afschot. Zo gaat dat in de natuur. Schiet een jager als de vos af en er blijft meer voedsel over voor de overlevenden. Die op hun beurt meer jongen in leven kunnen houden met het extra voedsel dat beschikbaar is.

Hoe we de grutto-stand wel snel kunnen verbeteren, ik weet het eerlijk gezegd niet. Gelukkig zijn natuur- en landbouworganisaties met elkaar in gesprek. Hopelijk lukt het hen om tot goede afspraken te komen. En anders alle grote grazers maar uit de Oostvaardersplassen en er een weidegebied creëren dat lijkt op de weidegebieden uit de negentiende eeuw. Denk eens gek, zou ik zeggen. Want zeg nu zelf: het edelhert wordt niet in zijn voortbestaan bedreigd. En onze nationale vogel wel. Toch gek dat we dat saaie afgevreten landschap daar in de Flevopolder ten faveure van een stel zielige grote grazers in stand houden. Dat kan beter, oordeel ik als een goede stuurman aan de wal.

De beste telescopen om vogels te kijken: