Recensie: Natuur als misverstand, Jelle Reumer (red.)

recensie natuur als misverstand jelle reumerDe aanleiding om de bundel Natuur als misverstand samen te stellen was de tweehonderdste geboortedag van Henry David Thoreau, de wereldberoemde schrijver van natuurfilosofische boeken waarvan Walden de bekendste is. Thoreau inspireerde Nederlandse natuurbeschermers van het eerste uur als Jac. P. Thijsse, de grote redder van het Naardermeer. Deze bundel is de opmaat van een vertaling van een ander boek van Thoreau: Walking. Dit boek verschijnt in de loop van 2018.

 

 

 

 

Lees verder

Recensie: Biesbosch-vogels, Gerard Ouweneel

Tom Lebret. In en om Dordrecht een bekende naam onder natuurliefhebbers. Tom was een vermaard watervogelkenner die zijn kennis al op jonge leeftijd opdeed in de Biesbosch. Op elfjarige leeftijd begon hij met het noteren van zijn waarnemingen en nog geen twee jaar later groeiden deze notities uit tot een heus dagboek. Tom Lebret was een slimme jongen (later zou hij officier van justitie worden en een doorgewinterde bestuurder) en al snel zette hij zijn talenten in om ook het gedrag van vogels te bestuderen. Onlangs verscheen het boek Biesbosch-vogels van Gerard Ouweneel. Een ode aan een markante vogelaar die veel heeft betekend voor de natuur in ons land.

 

 

 

Lees verder

Recensie: Into Africa, Frans Lanting

Een van ‘s wereld meest vermaarde natuurfotografen, Frans Lanting, stelde een fotoboek samen over zijn geliefde Afrika. Elke foto is raak. Elke bladzijde ontroert en verwondert. Elke pagina imponeert. Olifanten, leeuwen, luipaarden, bonobo’s en de bevolking op ongeëvenaarde manier in beeld gebracht. En daarbij dan ook nog eens persoonlijke notities van de meesterfotograaf zelf. Het boek Into Afrika is het ultieme fotoboek over de natuur in Afrika.

 

 

 

Lees verder

Recensie: Bergplaas, Irene van Lippe-Biesterfeld




Ergens in haar nieuwe boek Bergplaas schrijft prinses Irene van Lippe-Biesterfeld: ‘Dat alles wat hier leeft zijn eigen waarde moge hebben.’ Het klinkt als een Bijbels gebod. Een soort van scheppingswoord, want ze gaat verder: ‘Dat mensen en dieren elkaar mogen vinden.’ En: ‘Dat de zwarte en blanke culturen elkaar hier mogen vinden.’ De relatie tussen mens en natuur, die gaat prinses Irene zeer aan het hart. Wat die relatie betekent, en hoe die gestalte kan worden gegeven, lees je in het visionaire en heel persoonlijke boek Bergplaas.

 

 

 

Lees verder

Recensie: Het rariteitenkabinet, Gordon Grice

Een rariteitenkabinet aanleggen. Dat slaat op allerlei dingen verzamelen uit de natuur. Van schedels van dode dieren tot schelpen, insecten, spinnen, mineralen en slangenhuid. Dat is weer eens een andere manier van natuurbeleving. Op zoek in de natuur naar allerlei bijzondere vondsten. Hoe doe je dat? Hoe leg je een rariteitenkabinet aan? En welke dingen kun je dan zoal verzamelen? Gordon Grice beantwoordt al deze vragen in zijn boek Het rariteitenkabinet.

 

 

 

 

Lees verder

Recensie: Mijn stoere ontdekboek, Marieke ten Berge

Geef vogels een thuis met nestkasten van Vivara

Mijn stoere ontdekboekKinderen moeten meer de natuur in. Dat is een stelling die ik van harte onderschrijf. Ik moet alleen wel bekennen dat ook mijn eigen kinderen behoorlijk verslaafd zijn aan hun blauwe schermen. Nou ja, ik werp maar eens een boek in de strijd. Onze jongste pakt het begerig uit mijn handen en reageert opgetogen: ‘O, dat is cool!’ Mijn stoere ontdekboek van Marijke ten Berge valt dus in goede aarde. 

 

 

 

 

 

Lees verder

Recensie: Ontdek de natuur




Kinderen die de natuur in trekken op ontdekkingstocht. Dat is mooi. Maar ze willen natuurlijk ook wel weten wat ze zoal zien. En dingen leren die de natuur juist zo interessant maken. Waarom vlinders een oogtekening op hun vleugels hebben bijvoorbeeld. Of hoe bijen met elkaar communiceren en hoe de waterspin onder water kan ademhalen. Ontdek de natuur is een fris ontdekkingsboek dat door zijn heldere opzet optimaal is afgestemd op de leefwereld van kinderen vanaf ca. 10 jaar.

 

 

 

 

Lees verder

Recensie: ANWB Bloemengids, Margot Spohn

Lok vlinders en bijen naar uw tuin: bestel Vivara insectenhuisjes!

In de befaamde serie natuurboeken van de ANWB is een nieuw deel verschenen: de ANWB Bloemengids van Margot Spohn. Meer dan 870 soorten planten tref je er in aan. En bij de indeling is niet zozeer uitgegaan van wetenschappelijke standaarden, maar van het gebruiksgemak. Planten én gebruikers staan dus centraal en dat levert een bijzonder praktische plantengids op.

 

 

 

Lees verder

Recensie: De genialiteit van vogels, Jennifer Ackerman




Het berust op op toeval: binnen een week een recensie van nog een boek over de intelligentie van vogels. De bekende Amerikaanse auteur Jennifer Ackerman beschrijft in haar nieuwe boek De genialiteit van vogels hoe verbluffend intelligent vogels zijn. Wat blijkt: een aantal vogels is inderdaad zeer intelligent, waar vele andere soorten nog steeds ontzettend dom zijn. Maar dat is helemaal afhankelijk van je definitie van ‘intelligentie’.

 

 

 

 

Het ene uiterste was lange tijd een gangbaar idee onder wetenschappers: dat vogels dom zijn. Reptielen met vleugels, zoiets. Maar talloze experimenten en onderzoeken tonen het tegendeel aan. Er bestaat een vogelsoort die een klassieke puzzel kan oplossen in bijna hetzelfde tempo als een vijfjarig kind. Er zijn vogels die kunnen tellen, die eigen werktuigen kunnen maken, zich het verleden kunnen herinneren en vooruit kunnen denken. In tegenstelling tot veel anderen boeken over het vogelbrein beperkt Jennifer Ackerman zich niet tot de befaamde wipsnavelkraai en papegaai. In De genialiteit van vogels kom je tal van vogelsoorten tegen, van kanoet tot spotlijster, van huismus tot prieelvogel en de klassieke duif die toch zo dom niet is als het lijkt.

In De genialiteit van vogels tot mijn verrassing ook Nederlandse inbreng. Johan Bolhuis, neurobioloog aan de Universiteit van Utrecht, vergelijkt vogelzang met menselijke spraak en taal. ‘Heel veel aspecten van de menselijke spraakverwerving komen overeen met de manier waarop zangvogels hun zang verwerven.’ En nog een opvallende uitspraak: ‘Bij de mensapen bestaat zo’n equivalent helemaal niet.’

Een heel interessant hoofdstuk in De genialiteit van vogels vind ik het zevende: Kaart en kompas. Veel vogels beschikken over een verbluffend navigatievermogen. Neem nu ‘mijn’ paarse strandloper die elk jaar de reis maakt van Spitsbergen naar Hoek van Holland. Al voor het zevende jaar strijkt hij op hetzelfde rotsblok neer op de pier van Hoek. Jennifer Ackerman neemt de witkruingors als voorbeeld. Het brein van dit zangvogeltje uit Amerika is niet groter dan een pinda. Deze vogeltjes wegen niet meer dan 30 gram. En toch kunnen ze ver buiten bekend terrein feilloos de weg terug vinden. Het navigeervermogen is een van de grote wonderen van het vogelbrein, schrijft Ackerman terecht.

En dan blijkt zowaar zelfs de domme duif te beschikken over een meesterbrein. De voorhersenen van een duif bevatten slechts half zoveel neuronen als een kraaiachtige. In vrijwel alle opzichten zijn duiven notoire slonzen. En toch: duiven kunnen tellen, begrijpen de rekenkunde van winst en verlies en kunnen abstracte regels over getallen leren. ‘Sterker nog, duiven zijn beter dan de meeste mensen (en zelfs beter dan sommige wiskundigen) in het oplossen van bepaalde statistische dilemma’s – het ‘driedeurenprobleem’ bijvoorbeeld, dat in het Engels het ‘Monty Hall Dilemma’ wordt genoemd.’ Dit dilemma komt hier op neer: drie deuren, en achter één deur ligt de hoofdprijs. De deelnemer kiest een deur en die wordt geopend waarop de spelleider vervolgens een van de nog gesloten deuren opent. Achter deze deur ligt nooit de hoofdprijs. De deelnemer mag nu kiezen: bij zijn oorspronkelijke keuze blijven of kiezen voor de andere, nog gesloten deur. Ik ga nu niet al te ver uitweiden, maar hier komt het neer op kansberekening. En duiven blijken over optimale vermogens te beschikken om bij deze opgave empirische kansberekeningen toe te passen.

In De genialiteit van vogels gaat Jennifer Ackerman op zoek naar de Willie Wortels onder de vogels, vogels met sociale bekwaamheden, naar vocale virtuozen, hoogbegaafde ‘navigators’ en vogels die beschikken over geniale aanpassingsvermogens. Ackerman bezoekt talloze plekken waar onderzoek naar vogels wordt verricht, eilanden waar slimme vogels samenleven met domme en gaat in gesprek met wetenschappers die de uitzonderlijke talenten van vogels aan het licht brengen.

De genialiteit van vogels is een prettig leesbaar populair-wetenschappelijk boek. Het bevat geen plaatjes zoals Vogelbrein dat ik eerder deze week besprak. Wat ik vooral zo prettig vind aan dit boek is dat er zoveel uiteenlopende vogelsoorten aan je worden voorgesteld. Jennifer Ackerman beperkt zich dus niet tot het uitgekauwde rijtje slimme vogels en dat is erg verfrissend. En dan ook nog eens voorzien van een uitgebreid overzicht van noten en een handig register.

Lees De genialiteit van vogels en leer anders kijken naar de vogels in je omgeving.

De genialiteit van vogels / Jennifer Ackerman / Prometheus / als hardcover en als e-book

 

 

Vernieuwende boeken over de intelligentie van dieren: