Recensie: Zijn we slim genoeg om te weten hoe slim dieren zijn?, Frans de Waal

frans de waalEen van de meest verrassende (en hilarische) verhalen in het nieuwste boek van de bekende bioloog en apendeskundige Frans de Waal vind je helemaal op het eind. In het hoofdstuk Weekdierenverstand verhaalt hij over een inktvis die opgesloten wordt in een glazen pot met daarop een schroefdop. Minder dan een minuut heeft de inktvis nodig om de schroefdop met zijn zuignappen open te draaien en te ontsnappen. Waarmee Frans de Waal aantoont dat de inktvis beschikt over een flinke portie vaardigheden, intelligentie en doorzettingsvermogen. Het boek Zijn we slim genoeg om te weten hoe slim dieren zijn? staat vol met dit soort van verbazingwekkend dierengedrag.

button (1)

 

 

Lees verder

Alpenhooibeestje

De leden van de familie van de hooibeestjes zijn niet bepaald de meest opvallende verschijningen. De meeste zijn bruingrijs en vallen nauwelijks op tussen het gras. Het alpenhooibeestje heeft iets meer kleur. Of wit zo je wilt. En in het wit prijkt een aantal opvallende oogvlekken. Een talrijke vlinder in Oostenrijk. Deze filmde ik bij de waterval van Stillebach.

de grutto albert beintema jan wolkersprijs 2016

Bosrandparelmoervlinder blijkt duinparelmoervlinder

De bosrandparelmoervlinder is in de jaren zeventig uitgestorven in Nederland. In Oostenrijk zagen we hem eenmaal over een alpenweide vliegen. Het zonovergoten veld lag verscholen tussen de bossen. Zoals zijn naam al aangeeft vliegt hij daar het liefst: aan de rand van het bos. Overigens zie ik dat ik me waarschijnlijk heb vergist. De vlinder die ik in Oostenrijk filmde was geen bosrandparelmoervlinder, maar een duinparelmoervlinder. Dat kun je zien aan de donkere aders aan de onderzijde van de voorvleugel. Bij de bosrandparelmoervlinder zijn die aders geel of oranje en zie je ze nauwelijks. Weer wat geleerd!

de grutto albert beintema jan wolkersprijs 2016

Purperstreepparelmoervlinder (Brenthis ino)

In een bloemweide bij hoogveengebied Piller-Moor in het Pitztal filmde ik deze purperstreepparelmoervlinder. In eerste instantie dacht ik aan een braamparelmoervlinder (Brenthis daphne), maar toen ik de opname nog eens goed bekeek, veranderde ik van gedachten. De middencel op de onderkant van de achtervleugel is namelijk geel en niet tweekleurig zoals bij de braamparelmoervlinder. Je kunt het verschil tussen beide soorten goed zien op de site www.butterfliesoffrance.com. Een uitermate handige site trouwens wanneer je in Frankrijk of in de Alpen vlinders wilt kijken. Je komt via de deeplink binnen op de pagina van de purperstreepparelmoervlinder. Kijk eerst naar de grote foto’s onder aan de pagina. Klik vervolgens via de omschrijving in het midden door naar Marbled Fritillary en vergelijk de grote foto’s maar eens. Zie je dat bij de Marbled Fritillary (ofwel de braamparelmoervlinder) de middencel tweekleurig is (geel met een veeg oranjebruin)? Zo subtiel zijn de verschillen.

Recensies van insectenboeken

Steppeparelmoervlinders maken een paringsdansje

Bosparelmoervlinder en steppeparelmoervlinder vliegen in Oostenrijk door elkaar heen. Groot was de deceptie toen me op Facebook werd meegedeeld dat beide soorten in het veld niet van elkaar te onderscheiden zijn. Je hebt een loep nodig om de kleur van de haren op de palpen (zeg maar de ‘neus’) te onderzoeken. De bosparelmoervlinder heeft daar alleen zwarte haren groeien. De steppeparelmoervlinder heeft op die neus ook oranje haren staan. Kwam ik er niet uit, dan kon ik de soort maar het beste als een bosparelmoervlinder beschouwen.

Deceptie is natuurlijk wat overdreven, maar toegegeven, ik hou wel van variatie. Groot was mijn verrassing toen ik gisteren een foto van mijn dochter vergrootte. Daar verscheen toch plots een geel-oranje neus! Hoe slaperig @visdief dan ook is, op zo’n moment is hij klaar wakker. Wéér een nieuwe soort erbij. Wat is de natuur in Oostenrijk toch fantastisch. En het aardige is dat de steppeparelmoervlinders nog een dansje uitvoeren ook. Een dansje op een bloem, waarbij het vrouwtje wordt meegesleurd door het mannetje. Die heeft behoefte aan wat nectar en begint te draaien. En mijn dochter en ik maar filmen en fotograferen. Omdat dochterlief luid aan het sniffen was vanwege hooikoorts, heb ik het geluid vervangen door koebellen. Een beetje mal is het wel, want we zagen de steppeparelmoervlinders midden in een hoogveengebied waar koeien niet plegen rond te lopen. Dat is dan ook het enige nep aan deze opname. Dat mag toch wel?

de beste vlindergidsen van dit moment

Recensie: Zakboek voor de stadstuinier, Jean Vanhoof

zakboek voor de stadstuinierStadstuinieren schijnt steeds populairder te worden in de stad (of is het een mythe die door de media wordt gevoed?). Zelf woon ik in Alblasserdam, iets tussen een groot dorp en een klein stadje in, maar behoorlijk landelijk. Ik kan deze trend dus niet met eigen ervaringen staven. Wel zie ik de laatste tijd veel boeken over stadstuinieren verschijnen. Die zullen toch wel in een behoefte voorzien, neem ik aan? Anders worden ze niet uitgegeven. Het Zakboek voor de stadstuinier van de bekende tuindokter Jean Vanhoof is een van de nieuwste boeken. Verbluffend hoe deze Vlaamse tuindokter met de meest simpele dingen een tuin begint. Aan een paar lege colaflessen heb je al voldoende!

button (1)

 

 

Lees verder

De beste plekken om de visarend te zien




De visarend is weer in het land! Eigenlijk is hij nauwelijks uit het land geweest, nu er immers twee paartjes tot broeden kwamen in de Brabantse Biesbosch. Maar nu de broedperiode achter de rug ligt, melden de eerste doortrekkers zich. Er zijn er al aardig wat gezien. Wist je dat een groot aantal Scandinavische visarenden in voor- en najaar door Nederland trekt? Dat las ik in het fraaie handboek Roofvogels en uilen van Noordwest-Europa. Wil je ook eens een visarend in het water zien vallen, bovenop een dikke vis? Lees dan hier waar je ze de komende weken zeker kunt zien. De volgorde van de gebieden is willekeurig. 

#1. Oostvoornse Meer en omstreken
Ten zuiden van de Maasvlakte ligt het Oostvoornse Meer. Slechts één enkele duinrij ontneemt het zicht op de zware industrieën in het Rotterdamse havengebied. Vanaf eind augustus tot eind september is dit een van de beste plekken om de visarend te zien. Er vliegen meerdere exemplaren rond in het gebied. De beste plek om de visarend te zien is de Westplaat. Deze plaat ligt ten westen van de Brielse Gatdam die het meer afsluit van de Noordzee. Een heerlijk wandelgebied waar je tijdens de trekperiode ook nog eens kans maakt op zangvogels als bonte vliegenvanger, kleine vliegenvanger en draaihals. Op de slikken zie je duizenden steltlopers die zich maar weinig aantrekken van de visarenden. De visarend laat zich overigens ook boven het Oostvoornse Meer zien.

#2. Biesbosch
Ga de komende weken eens uit fietsen of wandelen in de Biesbosch. Of je nu de Dordtse, de Sliedrechtse of de Brabantse Biesbosch kiest, dat maakt niet zo heel veel uit. Je maakt overal kans op de visarend. Ook hier vliegen de komende weken vast en zeker meerdere exemplaren rond. Wie weet zie je het uitgevlogen jong met ouders rond scharrelen. Ik zie ook aardig wat waarnemingen in de Crezéepolder bij Ridderkerk, een nieuw natuurgebied in de buurt van de Biesbosch.

#3. Hellegatsplaten
De Hellegatsplaten en omgeving is ook een vaste foerageerplek voor doortrekkende visarenden. Bezoek een van de drie vogelkijkhutten in het gebied. Speur vanaf de parallelweg langs de N59 de masten af. In de top van een van de masten zit er regelmatig een een vis te verorberen. Je maakt hier ook altijd kans op zijn grote neef, de zeearend. Je kunt de visarend langs de hele zuidkust van Ooltgensplaat tot Oude-Tonge tegenkomen. Sla daarom ook een blik op de Krammerse Slikken. Op het eiland Goeree-Overflakkee kun je de visarend ook in natuurgebied de Kwade Hoek bij Goedereede zien.

#4. Vossemeer
Ten noordoosten van Dronten ligt het Vossemeer, een van de randmeren van Flevoland. Het Vossemeer staat in verbinding met andere meren als het Ketelmeer en het Drontermeer waar je de visarend ook kunt tegenkomen. Op sommige plekken is het Vossemeer erg ondiep. Het gebied kent uitgestrekte moerasgebieden. Ideaal leefgebied voor grote zoetwatervissen. Naast de visarend maak je hier de komende weken zeker kans op vogels als zeearend, bruine kiekendief, waterral en baardmannetje. Er bevindt zich een vogeluitkijkpunt in het gebied waar de visarend zich regelmatig laat zien.

#5. Ooijpolder en Millingerwaard
Het rivierenlandschap bij Nijmegen is een ideaal gebied voor de visarend. De vele strangen, wielen, kleiputten en zandputten staan vol water en waar water is, daar leeft vis. Vogels genoeg in dit bijzondere natuurgebied.

Overige plekken
Hoewel ons land maar klein is en helaas dichtbevolkt en intensief bebouwd, zijn er gelukkig nog tal van gebieden waar je de visarend tijdens de voorjaars- en najaarstrek kunt zien. Andere bekende plekken om de visarend te zien zijn het Lauwersmeer, de Wieden en Weerribben en de Oostvaardersplassen. Ik kan het toch niet laten om af te sluiten met het noemen van een weergaloos natuurgebied bij mij in de regio: de Zouweboezem. Zie je hier geen visarend, dan wel iets anders bijzonders. En o ja, de vroege morgen is altijd de beste tijd om vogels te kijken, zo ook om de visarend te zien.

mijn roofvogels rob bijlsma

Tips van visdief
roofvogels van europa mebs en schmidt
roofvogels en uilen van Noordwest Europa
Roofvogels van Europa, Noord Afrika en het Midden-Oosten a