Recensie: Het catastrofale. Essay over de eindigheid, Dirk De Schutter

het catastrofale de schutterFilosoof Dirk De Schutter valt in de proloog van Het catastrofale meteen met de deur in huis: De mens is onder de zijnden de enige catastrofe. Zo, die zit. Hij citeert Martin Heidegger en voor het geval de betekenis van het citaat onvoldoende bij je zou doordringen legt De Schutter het in eigen woorden uit:

‘Niet het oorlogszuchtige fanatisme, dat in de twintigste eeuw wereldwijd aan honderden miljoenen mensen het leven gekost heeft, niet de immense natuurvervuiling, die het smelten van de poolijskappen, de aantasting van de permafrost, de ontbossing van het regenwoud, het uitsterven van tienduizenden levende organismen, enzovoort […] bewijzen de catastrofale aard van de mens, maar wel de ontstellende toedracht dat het menselijk bestaan zelf catastrofaal is.’

Wie er nog een optimistisch mensbeeld op na houdt, vindt in Het catastrofale een uitdagend tegenwicht. Je zou kunnen zeggen dat het boek één groot commentaar is op de rampen die hebben plaats gevonden in de afgelopen eeuw, die De Schutter in een van de hoofdstukken in 1914 laat beginnen. Een filosofisch commentaar uiteraard, waarbij De Schutter put uit zowat elke bron die de westerse filosofie heeft gevoed. De Grieken in de eerste plaats, het Joodse denken, Augustinus, Nietszche, Hannah Arendt, en natuurlijk ook Martin Heidegger, want De Schutter is een eminent kenner van het denken van Heidegger. Ook gaat hij te rade bij kunst en literatuur.

Het catastrofale begint zo mooi: filosofie wordt geboren uit en bedragen door verwondering (Plato en Aristoteles). De Griekse filosofie staat stil bij het wonder dat de verschijnselen verschijnen. Waarbij De Schutter opmerkt dat ‘schijn’ niet moet worden opgevat als bedrog of illusie, maar als glans. De mens overkomt volgens de Grieken de verwondering en dat is de geboorte van de filosofie. De filosofie wordt geboren uit de verwondering, die de wonderen van het hemelse uitspansel aanschouwt. De eerste barst is dit mooie begin dient zich aan als De Schutter zich afvraagt of wij, mensen van de 21e eeuw, de verwondering van Plato nog wel kennen. Een heelal dat miljarden jaren oud is en onmetelijk uitgestrekt, zou immers voor de Griekse filosofie een gruwel zijn geweest. Juist bij deze ontdekkingen zet de moderne tijd in waarbij De Schutter een uitspraak van Blaise Pascal aan: De eeuwige stilte van die oneindige ruimtes boezemt mij angst in. De mens ontheemd, dolend in een angstaanjagende stilte. Het Griekse ‘schouwen’ is veranderd in moderne theorie, die verklaart en bewijst en het al in wiskundige modellen uitdrukt. Dit het trauma van de moderne mens die zich met zijn verwondering, voor zover nog aanwezig, geen raad meer weet en waarbij uiteindelijk de eindigheid van de mens centraal staat. Het doel van alle leven is de dood (Freud). Lees verder

Goudhaantje in een vlierstruikje

De hele ochtend had ik op de Maasvlakte achter goudhaantjes aangerend, van de ene vuurdoornstruik naar de andere. Waren ze niet schuw, dan wel druk. En waren ze niet druk, dan wel schuw. En toen ploften op de terugweg bij de auto plots twee goudhaantjes in een laag vlierstruikje. Zonder al te hoge verwachtingen naar het struikje geslopen. Ik hoorde ze wel, maar zag ze niet. Totdat ik door kreeg dat er één vlak voor mijne snufferd zat! Van dat exemplaar heb ik een paar momenten vastgelegd. In de opname lijkt een goudhaantje heel wat, in werkelijkheid is het de kleinste vogel van Nederland!

banner top 10 de allerlaatste
 
 

Recensie: ANWB Vogelgids van Europa, Lars Svensson


Vraag je een ervaren vogelaar wat de beste vogelgids van dit moment is, dan is de kans groot dat hij zal antwoorden: de ANWB Vogelgids van Europa (en dat ben ik dan met hem of haar eens). Ik bezoek voor het filmen van vogels veel vogelkijkhutten en als er andere vogelaars in de hut zijn, kijk ik altijd welke vogelgids voor hen ligt. Altijd ligt er wel een exemplaar van de ANWB Vogelgids van Europa ofwel ‘de Svensson’ op de plank. De eerste druk van deze vogelgids verscheen in 1999, zeventien jaar later verscheen de geactualiseerde herdruk en over deze uitvoering gaat het in deze bespreking. Het is de nieuwste uitvoering met een handige flexibele kaft in een plastic hoes.

Koop dit boek

 

Lees verder

Recensie: De steenuil, Ronald van Harxen en Pascal Stroeken

steenuilOp het eiland Tholen waar ik opgroeide zag ik kerkuilen, ransuilen en velduilen. Maar nooit een bosuil of steenuil. Vooral de steenuil was een heilige graal. Kijk, waar nauwelijks bomen, laat staat bossen groeien, zal je niet snel een bosuil aantreffen. Maar een steenuil? Langs de polderdijken waren nog genoeg houtwallen over, vond ik. Maar pas in 2000 zag ik mijn eerste steenuiltje, ver weg van Tholen, in de omgeving van het mooie stadje Bronckhorst. Zomaar op een paaltje in een akker. Vijftien jaar later deed ik bij het Brabantse dorp Rucphen mijn tweede waarneming. Op een schuurtje net buiten het dorp. Twee stuks die al snel naar beneden duikelden en toen waren ze weg. Ik heb ze gelukkig eerst nog kunnen filmen, zie de video onder deze recensie.

Waar gaat deze aanloop heen? Wel, de KNNV heeft een prachtig boek uitgegeven over de kleinste uil in Nederland: De steenuil, geschreven door Ronald van Harxen en Pascal Stroeken. De liefde voor steenuilen spat van dit boek af. Allereerst door de schitterende foto’s en illustraties van onder andere Elwin van der Kolk.

Koop dit boek

Lees verder

Recensie: Hayman’s Zakgids – Vogels, Peter Hayman




In mijn overzicht van beste vogelgidsen van Europese vogels scoort de Hayman’s Zakgids – Vogels van Peter Hayman opvallend hoog. Deze gids had voorheen een andere titel: de Nieuwe zakgids vogels. Wat is de kracht van deze vogelgids?

De Hayman’s Zakgids – Vogels is een compacte uitgave. Het is met recht een zakgids te noemen. Ondanks het kleine formaat biedt deze vogelsgids informatie over maar liefst 450 Europese vogelsoorten. Daarmee kom je een flink eind, zeker in Nederland. De illustraties zijn gedetailleerd waarbij per vogelsoort veel detailinformatie wordt gegeven zoals bijvoorbeeld het vlieggedrag en verschillen tussen volwassen en onvolwassen vogels.

Koop dit boek

 

 

 

Lees verder

Vogels kijken in de Oostvaardersplassen




In de herfstvakantie waren we weer eens een keer in de vermaarde Oostvaardersplassen om er vogels te kijken. Dit is het leef- en broedgebied van de imposante zeearend. Je kent hem vast uit de bioscoophit De Nieuwe Wildernis. Het Buitencentrum aan de Kitsdijk, een afsplitsing van de befaamde Knardijk, was het startpunt van onze wandeling. Een opgezette zeearend laat zien hoe groot deze roofvogels in werkelijkheid zijn. Nou, hij is bepaald iets groter dan een buizerd! Bij het Buitencentrum begint een aantal wandelroutes, een van vijf kilometer en een lange route van ongeveer 10 kilometer. Het begin was meteen al veelbelovend. Een groepje staartmezen scharrelde door de struiken langs het terras. En zowaar, daar vloog hoog boven ons nóg een zwermpje vogels met van die lange staarten. Maar die maakten een ander geluid. Baardmannetjes!

De vogelkijkhut na de eerste vijver bood een fantastisch uitzicht op een brede rietkraag. Helaas lieten de baardmannetjes hier verstek gaan. Door naar de T-splitsing van het wandelpad, onder de spoorlijn door, en daar zagen we een ruigpootbuizerd bidden. De ruigpootbuizerd is in de winter een vaste gast in de Oostvaardersplassen. Mooi met een zwerm ganzen op de achtergrond. In de volgende video zie je de ruigpootbuizerd in actie:

Een paar honderd meter verderop stonden we plotseling midden in een zwerm goudhaantjes. Op ooghoogte nog wel, ideaal om te filmen, maar ja, de filmer was niet snel genoeg. Even afslaan om de volgende vogelkijkhut te bezoeken. De waterplas was opvallend leeg. Wel gaf een ijsvogel een teken van leven. Hij liet zich horen, maar helaas niet zien. Voor de vogelkijkhut is heel strategisch een wilgentak in het water gezet. Hier strijkt de ijsvogel vast regelmatig neer.

Verder naar het uitkijkpunt dat uitzicht biedt over het gebied achter de spoorlijn. Een buizerd vloog van dichtbij op. Een stel grote zilverreigers foerageerde in de plassen voor ons. Dan de Praamweg over, het rietgebied in. Meerkoeten, een grote zilverreiger en een blauwe zilverreiger lieten zich zien en horen. In het bos hoorde ik een matkop, zagen we een grote bonte specht en was het duidelijk dat er sprake is van een invasie van roodborsten.

vogelgidsen voor kinderen compleet

Eenmaal uit het bos een ferm halt. Een wel heel lichte buizerd streek neer in een van de struiken. Even later vloog een sperwer laag voorbij, zwermen kramsvogels kozen verschrikt het luchtruim. Een grote zilverreiger streek neer in de plas vlakbij. Je kunt hier kiezen tussen een vervolg over het wandelpad of een cross-over door het natuurgebied naar de vogelkijkhut. Met de kans oog in oog te staan met de wilde paarden in het gebied. We kozen voor de route door het natuurgebied. In de plas voor de vogelkijkhut wemelde het wel van de vogels. Grauwe ganzen, aalscholvers, grote zilverreiger, meerkoet, slobeend en krakeend lieten zich volop zien. Een waterral brulde door de ether. Een roodborstje zag vlak voor de ingang van de hut en liet zich met tegenlicht filmen onder luidkeels protest. Beluister zijn alarmroep in de volgende video:

De Oostvaardersplassen staan sinds De Nieuwe Wildernis natuurlijk ook bekend om de wilde zoogdieren die er in grote kuddes rondstruinen. Wij kwamen een kudde wilde konikpaarden tegen en konden ze van heel dichtbij bekijken. We waren op een zeker moment zelfs omringd door de konikpaarden! Later die middag hadden we vanaf de Praamweg een fantastisch uitzicht over de Oostvaardersplassen en zagen we de enorme kudde edelherten. Hoewel ze in de verte liepen te grazen toch een indrukwekkend gezicht. Zelfs de imposante geweien van de mannetjes waren duidelijk te zien. Je kunt in het Buitencentrum trouwens afgevallen geweien kopen. Nu ben ik zelf bepaald geen fan van al dat veredelde vee in natuurgebieden, maar karakteristiek zijn die grote zoogdieren natuurlijk wel:

Vlakbij het Buitencentrum hoorden we opnieuw een zwerm goudhaantjes. Ze zaten hoog in een boom, waar ze redelijk rustig naar voedsel zochten. Het kostte wat moeite om ze te filmen, maar ik heb toch een aantal mooie shots kunnen maken:

In het Buitencentrum van de Oostvaardersplassen kun je verrassend lekker eten en bovendien biologisch verantwoord. De zeearend hebben we helaas niet gezien (nou ja, in de vitrine staat er één), maar de ruigpootbuizerd was een prima compensatie. We komen zeker nog een keer terug, waarschijnlijk in het voorjaar. Dan moeten de Oostvaardersplassen werkelijk een vogelparadijs zijn!

Praktische informatie

Het Buitencentrum van de Oostvaardersplassen bevindt zich aan de Kitsweg 1, Lelystad. De wandelpaden die hier beginnen zijn verhard, goede schoenen volstaan. Op de website van Staatsbosbeheer vind je meer informatie over het Buitencentrum.

In het Buitencentrum zijn wandelroutes verkrijgbaar. Voor slechts € 1,00 koop je een A4-tje waarom alle vogelkijkhutten en uitkijkpunten staan vermeld. Erg handig en slechts een kleine som geld.

Wij bezochten de Oostvaardersplassen op een grijze herfstdag. Ik vermoed dat het voorjaar en begin van de zomer de beste maanden zijn om vogels te kijken in de Oostvaardersplassen. Het wemelt er dan van de zangvogels als fitis, tjiftjaf, blauwborst, grasmus en vele andere.

Privé-excursie

Wil je op een volstrekt unieke manier de Oostvaardersplassen verkennen? Dat kan door een vogelexcursie onder leiding van een ervaren gids te boeken. De minimale groepsgrootte is 4 personen. Ook leuk om iemand een cadeaubon te geven voor deze vogelexcursie. Meer informatie over de vogelexcursie lees je hier.

Leestip voor wie de Oostvaardersplassen bezoekt

de nieuwe wildernis

 

meer-informatie-button

Tips van visdief
de wolf terug dick klees
anwb vogelgids van europa
steltlopers van europa
buiten-gebeurt-het
diersporengids Martin Laußer

Scholeksters op de Brouwerdam

Het is al bijna een serie Vogels op de Brouwersdam. De komende maanden ga ik nog een paar keer naar deze befaamde hotspot voor kustvogels en dan maak ik er een mini-docu van. Althans, dat is mijn voornemen… Voor nu weer een stel prachtige steltlopers in ruste: scholeksters, met op de achtergrond het woeste water van de Noordzee.

Leestip voor aan de kust:

kustvogels

 

meer-informatie-button