De ecozone Polder Nieuwland in Papendrecht is in ontwikkeling

Deze week bezocht ik de Ecozone in Polder Nieuwland te Papendrecht twee keer. Beide keren op een avond, en beide keren werden twee paar dodaars belaagd door hun bedelende jongen. Dat is een leuk tafereel om te zien, die kleine donskuikens die haast over het water rennen om als eerste het gevangen waterinsect of visje te mogen verorberen. De oeverzwaluwen waren helaas in geen velden of wegen te zien. In de speciaal aangelegde wand groeit alleen wat onkruid uit de nestgaten. De broedkolonie op het bedrijventerrein is helaas verloren gegaan. Is de berg zand ingestort of wreed weg geschept en verhandeld?

De oevers van de ecozone zijn ingezaaid met bloemen die momenteel volop in bloei staan. Een enkele bloem heeft al zaad en dat trekt groepen zangvogels als groenling, putter en kneu aan. In het riet voeren de kleine karekieten hun jongen, evenals de meerkoeten. De natuur ontwikkelt zich in de ecozone, er valt dus wel wat te beleven.

 

Voordeel (234x60)

Vandaag in Trouw: ‘Niet alle vlinders verhuizen’

 

In de driedelige serie over de gevolgen van klimaatverandering, vandaag in Trouw een interview met Michiel Wallis de Vries, naast hoogleraar aan de Universiteit van Wageningen ook onderzoeker bij de Vlinderstichting. Het kaasjeskruiddikkopje dringt via het Maasdal in Limburg ons land binnen en de gehakkelde aurelia vestigt zich in het Finse Lapland. Allemaal mogelijke gevolgen van klimaatverandering. Hij heeft ook goed nieuws: ‘Uit waarnemingen blijkt dat we het dieptepunt voorbij zijn’. ‘De achteruitgang is bij sommige populaties afgevlakt, en bij diverse soorten is zelfs een voorzichtige toename te zien. Grosso modo gaat het zelfs beter’.  Een goed voorbeeld volgens Wallis de Vries is de fraaie koninginnepage. Daar zou het zelfs uitstekend mee gaan!

Toch is klimaatverandering niet voor alle soorten goed nieuws. De distelvlinder legt met gemak 3.000 kilometer af, terwijl het gentiaansblauwtje in zijn hele leven nauwelijks meer dan 5 kilometer aflegt. En daarmee kan het gentiaansblauwtje maar moeilijk anticiperen op de gevolgen van klimaatverandering. Ze kunnen niet zomaar verhuizen.

Van belang voor de vlinders in ons land is dat de komende jaren bij het beheer van onze natuur gezorgd wordt voor een grote variatie aan vegetaties en structuren. Ook moeten de verbindingen tussen natuurgebieden versterkt worden. En wat meer revolutionair: we moeten nieuwe natuur aanleggen, op daken in dorp en stad. En dan op die groene daken geen monoculturen van sedum, maar ook andere planten die interessanter zijn voor vlinders.

Tot nu toe had ik een wat somber beeld van de vlinderstand in ons land. Ik had het idee dat van veel vlinders het aantal flink achteruit kachelt. Dit interview met deskundige Wallis de Vries stemt iets minder somber. Het blijkt best aardig te gaan met de meeste soorten in ons land!

 

Plastic en glas

Op Visdief.nl staan uitsluitend zelfgemaakte video’s, maar vandaag maak ik mijn eerste uitzondering. Er is al veel geschreven over plastic en de plastic soep in zeeën en oceanen. Vandaag kwam ik op Twitter deze video tegen, een wel heel schrijnende. Contrastrijk ook. De video zet in met een verlaten strand op een eiland ver weg in de oceaan. Verlaten door mensen, niet door albatrossen, die broeden er met tienduizenden tegelijk. Maar dan de eerste dooie, met een maag vol plastic. En ook nog een stervende, en in die maag ook weer plastic….

Het deed me denken aan wat mijn vriend pas vertelde. We liepen langs het Haringvliet waar we deze kleine karekiet filmden. ‘Die eilandjes daar liggen vol glas’, wist hij te vertellen. Hij had met zijn boot een stel vogeltellers naar die eilandjes gebracht en hij had veel glas gezien. ‘Door de meeuwen’. Het schijnt dat er aan de andere kant, in Brabant, een glasverwerkingfabriek staat. De open containers liggen tjokvol glas, gebruikt glas. En gebruikt glas betekent ook: half leeg glas. En ja, dan dus ook half gevuld glas, met etensresten er nog in. En die resten trekken meeuwen aan die met de etensresten ook glasscherven naar binnen werken. Er schijnen in het gebied talloze meeuwen rond te vliegen met open gesneden kelen waaruit een meeuwentong puilt. Afijn, aan het eind van het liedje dus eilandjes in het Haringvliet vol meeuwenglas… Of de discussie rond het statiegeld hier nog verandering in kan aanbrengen weet ik niet.

 

Tien tips om vogels te filmen




Vogels kijken met een verrekijker of telescoop doe ik inmiddels al meer dan dertig jaar. Vogels filmen doe ik nu pas slechts een paar jaar, en dat filmen bevalt me uitstekend. Wat in mijn ogen de beste camera om vogels te filmen is, lees je in dit artikel. Mijn ervaring van de afgelopen zes maanden vat ik samen in deze tien tips om vogels te filmen ofwel: tien do’s en don’ts van het vogelfilmen.

1. Do’nt: haast en stress
Haastige spoed is zelden goed. Bij vogels filmen is het: haastige spoed is nooit goed. Even snel een opname maken lukt zelden. Ga je gehaast of gestrest filmen, dan maak je snel technische fouten, bijvoorbeeld bij het scherp stellen.

En even haastig door een natuurgebied rauzen voor een paar opnamen, forget it! De vogels zien je aankomen en kiezen het hazenpad. Beweeg jezelf rustig en met aandacht door het gebied. Je ziet stukken meer en de vogels beschouwen je minder als een bedreiging.

Voorbeelden: deze sperwer. Ontzettend schuw, maar bleef door mijn rustige gedrag toch zitten.

2. Do: camoufleer jezelf
In de beschutting van een auto, vogelkijkhut of schuiltent val je nauwelijks op voor vogels. Die dus dichtbij komen of niet opvliegen. Deze grutto zat in de sloot en ik parkeerde mijn auto op niet meer dan vier meter afstand van hem. Met de camera op het raamstatief heb ik hem minutenlang kunnen filmen, terwijl hij me toch echt in de gaten had. Let ook op je kleding: felrode kleding is niet bepaald de beste keuze.

3. Do: bepaal vooraf je strategie
Bepaal voordat je gaat filmen je strategie: afwachten of er op af?

Kun je het geduld opbrengen om urenlang stil te zitten en af te wachten welke vogels langs komen? Of ga je liever actief op zoek naar de vogels door te voet, per fiets of auto een gebied te doorkruisen? Beide strategieën hebben hun voordelen. Verdekt afwachten maakt je één met het landschap en vogels komen naderbij. Maar als je pech hebt komen er helemáál geen vogels naderbij omdat ze er op dat moment simpelweg niet zijn! Dan had je misschien beter de vogels actief kunnen opzoeken.

Ga je actief op zoek, bepaal dan ook: hoe. Mijn ervaring is dat fietsen het minst praktisch is. Eer dat je van je fiets ben afgestapt, hem hebt geparkeerd, je camera hebt gepakt, je statief hebt neergezet, etc. is de vogel vaak gevlogen. Of heb je in den haast je fiets dwars op het fietspad gezet en wil er iemand anders passeren… Wandelen is een betere optie, zeker wanneer je een natuurgebied bezoekt. Dan is de auto zelden een optie. Maar diezelfde auto is wel een uitstekende optie als je een groter gebied wilt uitkammen, bijvoorbeeld de Prunjepolder op Schouwen-Duiveland. Lekker vanuit de auto vogels schieten!

4. Do: goede timing
Let op weersomstandigheden, zonlicht en welke dagen je gaat filmen. Ook het jaargetij is een factor.

Vogels kijken in de regen is met een waterdichte verrekijker vaak nog enigszins te doen. Vanuit een vogelkijkhut of auto al helemaal. Maar videocamera’s hebben vaak meer moeite met nattigheid. En al sta je droog, dan registreert de camera ook de regendruppels. Je beelden worden er niet fraaier op en wat dacht je van het geklater van regendruppels op het dak van auto of vogelkijkhut? Een blik op de buienradar kan veel ergernis voorkomen.

Zonlicht is ook een kritische succesfactor. Je staat immers liever met het zonlicht mee te filmen dan er tegenin! De baan van de zon is bekend, bepaal vooraf of je niet te veel tegen de zon inkijkt vanuit de vogelkijkhut of vanaf het wandelpad.

En dan de dagen! Door de week liggen veel natuurgebieden er verlaten bij, terwijl ze in het weekend worden overspoeld door wandelaars en fietsers. Die jagen de vogels weg of produceren geluiden die je liever niet wilt opnemen.

Vogels in bos of park laten zich in winter en vroeg voorjaar beter filmen dan later in voorjaar of zomer. Simpelweg omdat er dan nauwelijks blad is en ze beter zichtbaar zijn.

5. Do: lok de vogels
In de Brenne probeerde ik de rode patrijs te filmen. Maar Fransozen houden van de jacht en de jacht maakt rode patrijzen uiterst schuw. Bij het minste of geringste gingen ze er vandoor. Een zakje zangzaad van € 1,25 in de supermarkt deed wonderen. Flink strooien op een kruising waar ik er een paar had zien opvliegen, en zowaar: ze lieten zich vanuit de auto filmen!

6. Do: in het begin niet te moeilijk
Mark my words: bosvogels zijn stukken lastiger te filmen dan steltlopers. Die in het bos verschuilen zich tussen takken en bladeren en je camera stelt echt altijd op een tak of blad scherp. En bovendien: bosvogels zijn heel beweeglijk. Je hebt ze en een ogenblik later ben je ze kwijt. Begin liever met steltlopers of eenden. Die lopen langs een oever, zwemmen op een plas. De camera stelt zich in meeste gevallen automatisch op de vogel scherp. Doe eerst ervaring op in het veld en maak vervolgens uitstapjes naar bos of park.

7. Do: kies een goede videocamera
De videocamera is een kritische succesfactor van technische aard. Laat je zelf goed voorlichten over de opnamekwaliteit, de werking van de optische zoom (aan een indrukwekkende digitale zoom heb je in de meeste gevallen helemaal niets) en over aspecten als bedieningsgemak, bijgeluiden van de zoom, lichtgevoeligheid en mogelijkheden om geluidsopnameapparatuur te koppelen.

De waterdichte JVC Everio leek mij ideaal, totdat ik in de gaten kreeg dat de zoom een enorm bijgeluid maakte. De verkoper kon mij niet duidelijk maken of het een technisch mankement was of niet, waarop ik het toestel heb ingeruild voor deze Panasonic. Honderd euro duurder, maar de algehele kwaliteit benadert die van een professionele camera (ik zou nu trouwens dit model van Panasonic aanschaffen, die filmt ook in 4K). Later kocht is nog een Sony bij met een zoom tot vijftig keer. Dat is heel prettig hoor.

Vergeet trouwens ook het statief niet. Kies er een die niet te licht en ook niet te zwaar is. Te licht veroorzaakt vervelende trillingen; te zwaar betekent extra kilo’s die je moet meezeulen. Ik verzeker je: een statief is onmisbaar bij vogels filmen. En wat te denken van een raamstatief voor als je uit de auto gaat filmen? En een grondstatief voor het lage perspectief? Reuze handig.

8. Do: kies het juiste gezelschap
Alleen val je het minst op in de natuur. Ga je toch filmen met anderen erbij, zet dan de klokken vooraf gelijk: zolang iedereen vogels kijkt is er geen probleem. Heb je echter een paar gezellige kwebbelaars in je gezelschap of iemand met een hond dan ligt de ergernis op de loer (afhankelijk van jouw persoonlijkheid). Zelfs vogels filmen en fotograferen hoeft ook niet altijd samen te gaan. Bekijk en beluister mijn video van deze schitterende rietzanger maar eens. Die kon ik zo opnemen omdat ik alleen was.

 

9. Do: kies het juiste gebied
Voor binnen- en buitenland geldt: ga filmen in gebieden waar je veel vogels kunt verwachten. Ook in jouw omgeving ligt vast een mooi natuurgebied. In het buitenland is de natuur vaak nog spectaculairder, kies bijvoorbeeld eens een regionaal natuurpark als vakantiebestemming. Zo is bijvoorbeeld de Brenne in Frankrijk een populaire vakantiebestemming onder vogelaars.

10. Do: leg je spullen vooraf gereed
Dan sta je op een dijk en zie je een buizerd boven een haas bidden. De haas gaat op zijn achterpoten staan en heft zijn voorpoten omhoog om zijn jongen te verdedigen. De buizerd laat zich zakken en nog een keer zakken. Je weet dat er iets gaat gebeuren, pakt snel je videocamera en schroeft het raamstatief op het autoraam. Je richt zo snel als je kunt, opent het display, zoomt en drukt op de opnameknop en dan hoor je zachtjes ‘pieppiep’ en op het display lees je: No card. Het is me overkomen en ik weet zeker dat het me nog een keer zal overkomen en daarom heb ik altijd een extra SD-card bij. Een goede voorbereiding is het halve werk.

En over gereed leggen van je spullen gesproken… Zet je camera op statief en zet hem aan als je rond rijdt of loopt. Zie je een vogel, dan hoef je de spullen niet eerst te installeren en in te stellen. Met de grote kans dat de vogel inmiddels gevlogen is. Je denkt misschien, dat is nogal wiedes. Nou ja, zo wiedes is dat niet hoor. Als ik onderweg ben, dan zit mijn camera vaak nog in mijn rugtas. Zo was ik eens vanuit de Morvan in Frankrijk onderweg naar huis en zagen we een zwarte ooievaar. Ik draai de auto, rij de zwarte ooievaar weer voorbij en keer de auto voor de tweede keer. Vlak voor de bocht, de zwarte ooievaar zag me nog niet, plaatste ik de camera op het raamstatief. En stelde de camera in. Dat moet goed gaan, toch? Nou, niet helemaal dus. De klem van het statief was door een van mijn kinderen helemaal open gezet en het duurde dertig seconden te lang om hem klem te zetten op het raam. Dertig lange seconden die de zwarte ooievaar stress bezorgde en daar ging mijn allereerste waarneming van deze zeldzame vogel. Ik kon hem weliswaar nog net filmen toen hij op de wieken ging, maar toch. Dat had sneller gekund!

De aller- allerbeste camera’s om vogels te fotograferen en te filmen (en ook de duurste):

Tips van visdief
Vogels kijken in de Camargue en de Crau Hans Peeters
alle vogels van europa
vogels kijken in de extremadura
Zakgids Vogels van Nederland en België er

Vlinders aan de oever van het Zoommeer

De ijsvogel was zaterdag het slotakkoord van een middag filmen, maar even daarvoor had ik twee fraaie vlinders op de korrel. Het waaide alleen behoorlijk, er stond een bries met windkracht vijf! Dat is behoorlijk voor fragiele vlinders die zich aan grashalmen vastklampen. Ook voor een filmer die door de grasstengels heen niet kon scherpstellen op de vlinders, dan wel er te langzaam voor was, dan wel de vlinders van links naar rechts uit het beeld geblazen zag worden. Desondanks toch twee vlinders voor de eerste maal vastgelegd: een bruin blauwtje en een oranje zandoogje. Ben je in Tholen, wandel dan over de dijk naar het gemaal aan de Gemaalweg. In de bocht naar links zie je vanzelf het natuurgebiedje waar deze opnames zijn gemaakt.

 
vlinders rupsen en waardplantenFenomenale vlindergids: Vlinders rupsen en waardplanten

 
 

IJsvogel aan de oever van het Zoommeer

Vandaag langs het Zoommeer vogels gekeken. Op de terugweg hoorde ik ze: ijsvogels! Als ik die eens zou kunnen filmen, dat was me in mei in de Brenne helaas niet gelukt. Maar ook zag ik: een jongedame die me tegemoet kwam met haar loslopende zwarte viervoeter. En dat beest, afijn, je snapt het wel: deze veroorzaker van het grote ongeluk had geen oog voor de twee blauwe strepen laag over water. Met het stoom uit mijn oren toch de rietkraag ingedoken, stel dat… En toen dit. Een ijsvogel, pal voor me, op een tak, zoals een ijsvogel altijd zit en daardoor vermoedelijk blind voor mij.

recensies vogelgidsen

 

SERIE: De gehakkelde aurelia

Dit weekend zag ik voor het eerst van mijn leven de gehakkelde aurelia. Altijd gedacht dat dit een zeldzame dagvlinder is in ons land, maar mijn vlindergids nuanceert die aanname. Algemeen binnen zijn verspreidingsgebied, in sommige streken afwezig. Bosranden, heggen en houtwallen. De Alblasserwaard is kennelijk een streek waar hij aanwezig is. In dat van die houtwallen, dat klopt! Maar ja, mijn vlindergids dateert inmiddels uit 1999 en hoeveel gehakkelde aurelia’s vlogen er toen nog rond? Ik liep langs een houtwal met daarin enorme braamstruiken en daar waar er nauwelijks wind voelbaar was, zaten twee exemplaren te zonnen op een bramenblad. Eén van de twee had het voortdurend aan de stok met een atalanta. Onduidelijk waarom, want ze vochten niet met elkaar om een braamblad in de zon. Wat ook mooi was: de gehakkelde aurelia kwam na zo’n woedende vlucht telkens terug op precies hetzelfde braamblad.

 

Portret van een tevreden haas

Soms heb ik geluk. Wanneer de wind zo staat dat al mijn geluiden achter me verdwijnen. En ik met de zon mee kijk en de dieren tegenover mij dus tegen de zon in. Het meeste geluk heb ik nog wanneer er geen mensen paraderen, laat staan hun viervoeter. En dan moet je nog het geluk hebben dat de dieren in het veld zich laten zien. Zo’n avond had ik eerder deze week. Eerst in een houtwal allerlei vlinders gefilmd, een enkeling streek neer op mijn schouder. Toen door naar de Donkse Laagten en ik sloeg een bocht om en daar zat een haas. Te zonnen of te herkauwen, ik weet het niet. Maar door bovengenoemde gelukjes had hij mij niet in de gaten. Op niet meer dan vijf meter afstand liet hij zich filmen. En zo ontstond dit portret van een tevreden haas. Ruim zes minuten haas en dan vindt hij het genoeg…

 
SALE/SOLDEN juli 2015

Close-up van een uitbundig zingende rietzanger

Je hebt nog een close-up van een uitbundig zingende rietzanger van me tegoed. Hij zong in de Zouweboezem vanuit een hoge rietstengel luid zijn lied. Ik moet eerlijk bekennen dat ik geen andere rietzanger in de buurt zag. Wellicht had hij een beter gehoor dan ik. Ik hoorde wel de zwarte sterns op de achtergrond. Geen wonder, ze joegen net een visdiefje uit de broedkolonie weg. Deze rietzanger verdient het om even bekeken te worden vind ik.

 

Zwarte roodstaart

Met de zomervakantie voor de deur is onze meivakantie in De Brenne zo ongeveer achter de horizon verdwenen. Maar de overvloed van opnamen is rijker dan ik dacht. Vandaar deze inhaalslag met twee opnamen van de zwarte roodstaart. Een relatief gewone vogel in De Brenne, maar wel een schuwe gast! Het is net een muis. Het ene moment zie je hem, het andere moment is hij weg. En soms lijkt het er sterk op dat hij een spelletje met je speelt. Je hoort hem, ziet hem, richt je camera en… weg is meneer. Dat is ook opvallend, ik heb alleen mannetjes waargenomen. In Alblasserdam hoor ik zijn geluid regelmatig bij de benzinepomp van De Haan op het bedrijventerrein. Daar roept hij je toe vanaf een van de daken van die oerlelijke panden.