Recensie: ANWB Bloemengids, Margot Spohn

Lok vlinders en bijen naar uw tuin: bestel Vivara insectenhuisjes!

In de befaamde serie natuurboeken van de ANWB is een nieuw deel verschenen: de ANWB Bloemengids van Margot Spohn. Meer dan 870 soorten planten tref je er in aan. En bij de indeling is niet zozeer uitgegaan van wetenschappelijke standaarden, maar van het gebruiksgemak. Planten én gebruikers staan dus centraal en dat levert een bijzonder praktische plantengids op.

 

 

 

Lees verder

Over een mannetje middelste zaagbek

De Oesterdam is een van de dammen die de Oosterschelde lelijk in stukken snijden. Links is het water inmiddels helemaal verzoet, rechts kolkt de Oosterschelde, maar lang zo krachtig niet meer als voorheen. Dat neemt niet weg dat de Oesterdam een goede locatie is om vogels te kijken. Op de uitgestrekte slikgebieden die bij eb droogvallen, wemelt het van de steltlopers. Aan de binnenzijde kun je soms verrassende waarnemingen doen. Een poelruiter bijvoorbeeld, of zomaar een groep lepelaars. Op windstille dagen in najaar of winter is het helemaal genieten. Ten zuiden van de Bergse Diepsluis is het water dan spiegelglad. Middelste zaagbekken, futen of rotganzen zwemmen op het water. Wandel er eens rond, of ga eens een poosje op het talud zitten, dit is de Oosterschelde op zijn best. Lees verder

Winter in Kinderdijk




Recensie: 50 nieuwe klompenpaden, Wim Huijser en Harry Harsema

Op klompen lopen gaat nooit snel. Het houten schoeisel associëren de auteurs van het wandelboek 50 nieuwe klompenpaden met onverzettelijkheid, met sterk zijn en stevig op je benen staan. Iemand op klompen redt zich wel, zelfs als hij onverhoopt wordt aangevallen: een mep of schop met een houten klomp doet iedereen terug deinzen. Vroeger wandelde men massaal op klompen over de wereld en zo ontstonden in Utrecht en Gelderland de zogenaamde klompenpaden. Vijftig ervan worden aan de vergetelheid onttrokken en aan je voorgesteld. Om er op uit te trekken, om ze te verkennen, maakt niet uit welk schoeisel je aantrekt.

 

 

Lees verder

Kokmeeuwen in de Bergse Diepsluis

Op Facebook reageerde Roland-Jan Buijs: ‘Hi Jako, mogelijk dat dit een door mij in 2003 geringd nestjong betreft uit de Schakerlooppolder die overwintert daar en zit vaak op die steiger. Mvg RJ’.  Hij doelt op het broedeiland in de karrenvelden aan de andere kant van de dijk waar kokmeeuwen en een enkele zwartkopmeeuw broeden. Helemaal zeker is dat dus niet, want de ring is met geen mogelijkheid af te lezen. Trouwens, wil je eens een geringde vogel melden, lees dan mijn blog met praktische aanwijzingen.

Herstel van schelpdierbanken

Dit filmpje geef ik graag aan je door: opnames van het rijke onderwaterleven van de Noordzee. Ik hoop dat de Noordzee er ooit weer zo uit komt te zien. Rijk aan schelpbanken, rijk aan oesters en rijk aan vissen. En ja, ik lust graag een oester, maar laat die oesters daar maar gewoon groeien. En ook een zeebaars is niet te versmaden, maar wijs alsjeblieft veel meer zones aan waar ze niet mogen worden bevist. Ook voor de beroepsvisserij is het van belang dat zeedieren zich voldoende kunnen voortplanten. Een rif voor de Nederlandse kust, een weergaloze rijkdom!

Torenvalk in de schemering

Deze dagen is het sprokkelen geblazen. Regen, hagel, natte sneeuw en wind. Niet ideaal om te filmen. En dat komt de kwaliteit vaak niet ten goede. Doorgaan tot in de schemering dan maar. Deze torenvalk filmde ik vorige week op de Oesterdam op het eiland Tholen. Mist lag als een deken over het water. Dat betekent rustig weer, meestal ideaal om te filmen. Maar het was koud en veel vogels zaten er niet in de door mij zo geliefde karrenvelden. Ben ik op Tholen, dan altijd even naar de karrenvelden. Sterker nog, er was zelfs niet één rotgans te bekennen. Niet gek, want ze hadden smakelijk gras gevonden op een belendende akker.

‘Een van de meest voorkomende en meest wijdverspreide roofvogels van de regio,’ meldt het handboek Roofvogels van Europa, Noord Afrika en het Midden-Oosten van Dick Forsman. En: ‘Zit openlijk op telegraaf- en lantaarnpalen en wordt vaak biddend gezien bij het zoeken naar prooien.’ Dit mannetje (te zien aan zijn blauwgrijze kop), was duidelijk klaar met bidden. De schemering trad in en hij zocht een slaapplek. Minutenlang zat hij in het boompje naast de binnenhaven tot hij opvloog en een plek opzocht in de sluis. Lees verder

Recensie: De genialiteit van vogels, Jennifer Ackerman




Het berust op op toeval: binnen een week een recensie van nog een boek over de intelligentie van vogels. De bekende Amerikaanse auteur Jennifer Ackerman beschrijft in haar nieuwe boek De genialiteit van vogels hoe verbluffend intelligent vogels zijn. Wat blijkt: een aantal vogels is inderdaad zeer intelligent, waar vele andere soorten nog steeds ontzettend dom zijn. Maar dat is helemaal afhankelijk van je definitie van ‘intelligentie’.

 

 

 

 

Het ene uiterste was lange tijd een gangbaar idee onder wetenschappers: dat vogels dom zijn. Reptielen met vleugels, zoiets. Maar talloze experimenten en onderzoeken tonen het tegendeel aan. Er bestaat een vogelsoort die een klassieke puzzel kan oplossen in bijna hetzelfde tempo als een vijfjarig kind. Er zijn vogels die kunnen tellen, die eigen werktuigen kunnen maken, zich het verleden kunnen herinneren en vooruit kunnen denken. In tegenstelling tot veel anderen boeken over het vogelbrein beperkt Jennifer Ackerman zich niet tot de befaamde wipsnavelkraai en papegaai. In De genialiteit van vogels kom je tal van vogelsoorten tegen, van kanoet tot spotlijster, van huismus tot prieelvogel en de klassieke duif die toch zo dom niet is als het lijkt.

In De genialiteit van vogels tot mijn verrassing ook Nederlandse inbreng. Johan Bolhuis, neurobioloog aan de Universiteit van Utrecht, vergelijkt vogelzang met menselijke spraak en taal. ‘Heel veel aspecten van de menselijke spraakverwerving komen overeen met de manier waarop zangvogels hun zang verwerven.’ En nog een opvallende uitspraak: ‘Bij de mensapen bestaat zo’n equivalent helemaal niet.’

Een heel interessant hoofdstuk in De genialiteit van vogels vind ik het zevende: Kaart en kompas. Veel vogels beschikken over een verbluffend navigatievermogen. Neem nu ‘mijn’ paarse strandloper die elk jaar de reis maakt van Spitsbergen naar Hoek van Holland. Al voor het zevende jaar strijkt hij op hetzelfde rotsblok neer op de pier van Hoek. Jennifer Ackerman neemt de witkruingors als voorbeeld. Het brein van dit zangvogeltje uit Amerika is niet groter dan een pinda. Deze vogeltjes wegen niet meer dan 30 gram. En toch kunnen ze ver buiten bekend terrein feilloos de weg terug vinden. Het navigeervermogen is een van de grote wonderen van het vogelbrein, schrijft Ackerman terecht.

En dan blijkt zowaar zelfs de domme duif te beschikken over een meesterbrein. De voorhersenen van een duif bevatten slechts half zoveel neuronen als een kraaiachtige. In vrijwel alle opzichten zijn duiven notoire slonzen. En toch: duiven kunnen tellen, begrijpen de rekenkunde van winst en verlies en kunnen abstracte regels over getallen leren. ‘Sterker nog, duiven zijn beter dan de meeste mensen (en zelfs beter dan sommige wiskundigen) in het oplossen van bepaalde statistische dilemma’s – het ‘driedeurenprobleem’ bijvoorbeeld, dat in het Engels het ‘Monty Hall Dilemma’ wordt genoemd.’ Dit dilemma komt hier op neer: drie deuren, en achter één deur ligt de hoofdprijs. De deelnemer kiest een deur en die wordt geopend waarop de spelleider vervolgens een van de nog gesloten deuren opent. Achter deze deur ligt nooit de hoofdprijs. De deelnemer mag nu kiezen: bij zijn oorspronkelijke keuze blijven of kiezen voor de andere, nog gesloten deur. Ik ga nu niet al te ver uitweiden, maar hier komt het neer op kansberekening. En duiven blijken over optimale vermogens te beschikken om bij deze opgave empirische kansberekeningen toe te passen.

In De genialiteit van vogels gaat Jennifer Ackerman op zoek naar de Willie Wortels onder de vogels, vogels met sociale bekwaamheden, naar vocale virtuozen, hoogbegaafde ‘navigators’ en vogels die beschikken over geniale aanpassingsvermogens. Ackerman bezoekt talloze plekken waar onderzoek naar vogels wordt verricht, eilanden waar slimme vogels samenleven met domme en gaat in gesprek met wetenschappers die de uitzonderlijke talenten van vogels aan het licht brengen.

De genialiteit van vogels is een prettig leesbaar populair-wetenschappelijk boek. Het bevat geen plaatjes zoals Vogelbrein dat ik eerder deze week besprak. Wat ik vooral zo prettig vind aan dit boek is dat er zoveel uiteenlopende vogelsoorten aan je worden voorgesteld. Jennifer Ackerman beperkt zich dus niet tot het uitgekauwde rijtje slimme vogels en dat is erg verfrissend. En dan ook nog eens voorzien van een uitgebreid overzicht van noten en een handig register.

Lees De genialiteit van vogels en leer anders kijken naar de vogels in je omgeving.

De genialiteit van vogels / Jennifer Ackerman / Prometheus / als hardcover en als e-book

 

 

Vernieuwende boeken over de intelligentie van dieren:

Recensie: Vogelbrein, Nathan Emery

Waar de meeste wetenschappers lange tijd meenden dat de hersenfuncties van vogels niet bijzonder waren, gaan ze er nu van uit de vogels geavanceerde hersenen hebben. Zo geavanceerd dat sommige soorten vaardigheden bezitten die eerder voorbehouden waren aan de mens. Nathan Emery is een van de vooraanstaande onderzoekers op dit gebied en hij schreef een fraai vormgegeven én heel interessant boek over: Vogelbrein. Voor iedereen die geïnteresseerd is in vogels en wil weten hoe slim vogels zijn.

 

 

 

Lees verder

Torenvalk balanceert op een verdorde zonnebloem




Grijs weer dit weekend in Zeeland. Dat heb ik al eerder gememoreerd, dus ik hou er over op. Het lukte me toch nog om een paar vogels te filmen, waaronder deze torenvalk op een verdorde zonnebloem. We kwamen hem tegen tussen Zierikzee en Westenschouwen, in een polder waar je nog heggen vindt plus akkerranden boordevol zonnebloemen. Zie je weinig vogels, dan zijn dat ideale stukjes land. Een heg om in te schuilen en een akkerrand waar je als vogel zaad vindt. Voedsel en veiligheid, twee basisbehoeften waar elke vogel op uit is.

Nu voert Vogelbescherming Nederland in samenwerking met de boeren aldaar volgens mij een project uit voor patrijzen. En jawel, waar voelen patrijzen zich comfortabel? In een akkergebied met heggen en voedselrijke stukjes. Patrijzen zagen we er dit keer niet (een paar jaar geleden wel), maar waar op deze manier patrijzen worden gekoesterd, vinden ook andere vogels een thuis. Dat is het mooie van natuurbescherming. Zet je één soort centraal, dan profiteren ook andere soorten.  Lees verder